अध्याय 20: शिव की क्रोधाग्नि समुद्र में प्रवेश करती है

विधे नेत्रसमुद्भूतवह्निज्वाला हरस्य सा ।
गता कुत्र वद त्वं तच्चरित्रं शशिमौलिनः

vidhe netrasamudbhūtavahnijvālā harasya sā |
gatā kutra vada tvaṃ taccaritraṃ śaśimaulinaḥ

यदा भस्म चकाराशु तृतीयनयनानलः ।
शम्भोः कामं प्रजज्वाल सर्वतो विफलस्तदा

yadā bhasma cakārāśu tṛtīyanayanānalaḥ |
śambhoḥ kāmaṃ prajajvāla sarvato viphalastadā

हाहाकारो महानासीत्त्रैलोक्ये सचराचरे ।
सर्वदेवर्षयस्तात शरणं मां ययुर्द्रुतम्

hāhākāro mahānāsīttrailokye sacarācare |
sarvadevarṣayastāta śaraṇaṃ māṃ yayurdrutam

सर्वे निवेदयामासुस्तद्दुखं मह्यमाकुलाः ।
सुप्रणम्य सुसंस्तुत्य करौ बद्ध्वा नतानना

sarve nivedayāmāsustaddukhaṃ mahyamākulāḥ |
supraṇamya susaṃstutya karau baddhvā natānanā

तच्छ्रुत्वाहं शिवं स्मृत्वा तद्धेतुं सुविमृश्य च ।
गतस्तत्र विनीतात्मा त्रिलोकावनहेतवे

tacchrutvāhaṃ śivaṃ smṛtvā taddhetuṃ suvimṛśya ca |
gatastatra vinītātmā trilokāvanahetave

संदग्धुकामः स शुचिज्वालामालातिदीपितः ।
स्तंभितोऽरं मया शंभुप्रसादाप्तसुतेजसा

saṃdagdhukāmaḥ sa śucijvālāmālātidīpitaḥ |
staṃbhito'raṃ mayā śaṃbhuprasādāptasutejasā

अथ क्रोधमयं वह्निं दग्धुकाम जगत्त्रयम् ।
वाडवांतकमार्षं च सौम्यज्वालामुखं मुने

atha krodhamayaṃ vahniṃ dagdhukāma jagattrayam |
vāḍavāṃtakamārṣaṃ ca saumyajvālāmukhaṃ mune

तं वाडवतनुमहं समादाय शिवेच्छया ।
सागरं समगां लोकहिताय जगतां पतिः

taṃ vāḍavatanumahaṃ samādāya śivecchayā |
sāgaraṃ samagāṃ lokahitāya jagatāṃ patiḥ

आगतं मां समालोक्य सागरस्सांजलिर्मुने ।
धृत्वा च पौरुषं रूपमागतस्संनिधिं मम

āgataṃ māṃ samālokya sāgarassāṃjalirmune |
dhṛtvā ca pauruṣaṃ rūpamāgatassaṃnidhiṃ mama

सुप्रणम्याथ मां सिंधुस्संस्तूय च यथा विधि ।
स मामुवाच सुप्रीत्या सर्वलोकपितामहम्

supraṇamyātha māṃ siṃdhussaṃstūya ca yathā vidhi |
sa māmuvāca suprītyā sarvalokapitāmaham

किमर्थमागतोऽसि त्वं ब्रह्मन्नत्राखिलाधिप ।
तन्निदेशय सुप्रीत्या मत्वा मां च स्वसेवकम्

kimarthamāgato'si tvaṃ brahmannatrākhilādhipa |
tannideśaya suprītyā matvā māṃ ca svasevakam

अथाहं सागरवचश्श्रुत्वा प्रीतिपुरस्सरम् ।
प्रावोचं शंकरं स्मृत्वा लौकिकं हितमावहन्

athāhaṃ sāgaravacaśśrutvā prītipurassaram |
prāvocaṃ śaṃkaraṃ smṛtvā laukikaṃ hitamāvahan

शृणु तात महाधीमन्सर्वलोकहितावह ।
वच्म्यहं प्रीतितस्सिंधो शिवेच्छाप्रेरितो हृदा

śṛṇu tāta mahādhīmansarvalokahitāvaha |
vacmyahaṃ prītitassiṃdho śivecchāprerito hṛdā

अयं क्रोधो महेशस्य वाडवात्मा महाप्रभुः ।
दग्ध्वा कामं द्रुतं सर्वं दग्धुकामोऽभवत्ततः

ayaṃ krodho maheśasya vāḍavātmā mahāprabhuḥ |
dagdhvā kāmaṃ drutaṃ sarvaṃ dagdhukāmo'bhavattataḥ

प्रार्थितोऽहं सुरैश्शीघ्रं पीडितैश्शंकरेच्छया ।
तत्रागत्य द्रुतं तं वै तात स्तंभितवाञ्शुचिम्

prārthito'haṃ suraiśśīghraṃ pīḍitaiśśaṃkarecchayā |
tatrāgatya drutaṃ taṃ vai tāta staṃbhitavāñśucim

वाडवं रूपमाधत्त तमादायाग तोत्र ह ।
निर्दिशामि जलाधार त्वामहं करुणाकरः

vāḍavaṃ rūpamādhatta tamādāyāga totra ha |
nirdiśāmi jalādhāra tvāmahaṃ karuṇākaraḥ

अयं क्रोधी महेशस्य वाडवं रूपमाश्रितः ।
ज्वालामुखस्त्वया धार्य्यो यावदाभूतसंप्लवम्

ayaṃ krodhī maheśasya vāḍavaṃ rūpamāśritaḥ |
jvālāmukhastvayā dhāryyo yāvadābhūtasaṃplavam

यदात्राहं समागम्य वत्स्यामि सरितां पते ।
तदा त्वया परित्याज्यः क्रोधोऽयं शांकरोऽद्भुतः

yadātrāhaṃ samāgamya vatsyāmi saritāṃ pate |
tadā tvayā parityājyaḥ krodho'yaṃ śāṃkaro'dbhutaḥ

भोजनं तोयमेतस्य तव नित्यं भविष्यति ।
यत्नादेवावधार्य्योऽयं यथा नोपैति चांतरम्

bhojanaṃ toyametasya tava nityaṃ bhaviṣyati |
yatnādevāvadhāryyo'yaṃ yathā nopaiti cāṃtaram

इत्युक्तो हि मया सिंधुरंगीचक्रे तदा धुवम् ।
ग्रहीतुं वाडवं वह्निं रौद्रं चाशक्यमन्यतः

ityukto hi mayā siṃdhuraṃgīcakre tadā dhuvam |
grahītuṃ vāḍavaṃ vahniṃ raudraṃ cāśakyamanyataḥ

ततः प्रविष्टो जलधौ स वाडवतनुः शुचिः ।
वार्योघान्सुदहंस्तस्य ज्वालामालाभिदीपितः

tataḥ praviṣṭo jaladhau sa vāḍavatanuḥ śuciḥ |
vāryoghānsudahaṃstasya jvālāmālābhidīpitaḥ

ततस्संतुष्टचेतस्कस्स्वं धामाहं गतो मुने ।
अंतर्धानमगात्सिंधुर्दिव्यरूपः प्रणम्य माम्

tatassaṃtuṣṭacetaskassvaṃ dhāmāhaṃ gato mune |
aṃtardhānamagātsiṃdhurdivyarūpaḥ praṇamya mām

स्वास्थ्यं प्राप जगत्सर्वं निर्मुक्तं तद्भवाद्भयात् ।
देवा बभूवुः सुखिनो मुनयश्च महामुने

svāsthyaṃ prāpa jagatsarvaṃ nirmuktaṃ tadbhavādbhayāt |
devā babhūvuḥ sukhino munayaśca mahāmune