अध्याय 15: मल्लिकार्जुन, द्वितीय ज्योतिर्लिंग

अतः परं प्रवक्ष्यामि मल्लिकार्जुनसंभवम् ।
यः श्रुत्वा भक्तिमान्धीमान्सर्वपापैः प्रमुच्यते

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi mallikārjunasaṃbhavam |
yaḥ śrutvā bhaktimāndhīmānsarvapāpaiḥ pramucyate

पूर्वं चा कथितं यच्च तत्पुनः कथयाम्यहम् ।
कुमारचरितं दिव्यं सर्वपापविनाशनम्

pūrvaṃ cā kathitaṃ yacca tatpunaḥ kathayāmyaham |
kumāracaritaṃ divyaṃ sarvapāpavināśanam

यदा पृथ्वीं समाक्रम्य कैलासं पुनरागतः ।
कुमारस्स शिवापुत्रस्तारकारिर्महाबलः

yadā pṛthvīṃ samākramya kailāsaṃ punarāgataḥ |
kumārassa śivāputrastārakārirmahābalaḥ

तदा सुरर्षिरागत्य सर्वं वृत्तं जगाद ह ।
गणेश्वरविवाहादि भ्रामयंस्तं स्वबुद्धितः

tadā surarṣirāgatya sarvaṃ vṛttaṃ jagāda ha |
gaṇeśvaravivāhādi bhrāmayaṃstaṃ svabuddhitaḥ

तच्छुत्वा स कुमारो हि प्रणम्य पितरौ च तौ ।
जगाम पर्वतं क्रौचं पितृभ्यां वारितोऽपि हि

tacchutvā sa kumāro hi praṇamya pitarau ca tau |
jagāma parvataṃ kraucaṃ pitṛbhyāṃ vārito'pi hi

कुमारस्य वियोगेन तन्माता गिरिजा यदा ।
दुःखितासीत्तदा शंभुस्तामुवाच सुबोधकृत्

kumārasya viyogena tanmātā girijā yadā |
duḥkhitāsīttadā śaṃbhustāmuvāca subodhakṛt

कथं प्रिये दुःखितासि न दुःखं कुरु पार्वति ।
आयास्यति सुतः सुभ्रूस्त्यज्यतां दुःखमुत्कटम्

kathaṃ priye duḥkhitāsi na duḥkhaṃ kuru pārvati |
āyāsyati sutaḥ subhrūstyajyatāṃ duḥkhamutkaṭam

सा यदा च न तन्मेने पार्वती दुःखिता भृशम् ।
तदा च प्रेषितास्तत्र शंकरेण सुरर्षयः

sā yadā ca na tanmene pārvatī duḥkhitā bhṛśam |
tadā ca preṣitāstatra śaṃkareṇa surarṣayaḥ

देवाश्च ऋषयस्सर्वे सगणा हि मुदान्विताः ।
कुमारानयनार्थं वै तत्र जग्मुः सुबुद्धयः

devāśca ṛṣayassarve sagaṇā hi mudānvitāḥ |
kumārānayanārthaṃ vai tatra jagmuḥ subuddhayaḥ

तत्र गत्वा च ते सर्वे कुमारं सुप्रणम्य च ।
विज्ञाप्य बहुधाप्येनं प्रार्थनां चक्रुरादरात्

tatra gatvā ca te sarve kumāraṃ supraṇamya ca |
vijñāpya bahudhāpyenaṃ prārthanāṃ cakrurādarāt

देवादिप्रार्थनां तां च शिवाज्ञासंकुलां गुरुः ।
न मेने स कुमारो हि महाहंकारविह्वलः

devādiprārthanāṃ tāṃ ca śivājñāsaṃkulāṃ guruḥ |
na mene sa kumāro hi mahāhaṃkāravihvalaḥ

ततश्च पुनरावृत्य सर्वे ते हि शिवांतिकम् ।
स्वंस्वं स्थानं गता नत्वा प्राप्य शंकरशासनम्

tataśca punarāvṛtya sarve te hi śivāṃtikam |
svaṃsvaṃ sthānaṃ gatā natvā prāpya śaṃkaraśāsanam

तदा च गिरिजादेवी विरहं पुत्रसंभवम् ।
शंभुश्च परमं दुःखं प्राप तस्मिन्ननागते

tadā ca girijādevī virahaṃ putrasaṃbhavam |
śaṃbhuśca paramaṃ duḥkhaṃ prāpa tasminnanāgate

अथो सुदुःखितौ दीनौ लोकाचारकरौ तदा ।
जग्मतुस्तत्र सुस्नेहात्स्वपुत्रो यत्र संस्थितः

atho suduḥkhitau dīnau lokācārakarau tadā |
jagmatustatra susnehātsvaputro yatra saṃsthitaḥ

स पुत्रश्च कुमाराख्यः पित्रोरागमनं गिरेः ।
ज्ञात्वा दूरं गतोऽस्नेहाद्योजनत्रयमेव च

sa putraśca kumārākhyaḥ pitrorāgamanaṃ gireḥ |
jñātvā dūraṃ gato'snehādyojanatrayameva ca

क्रौंचे च पर्वते दूरं गते तस्मिन्स्वपुत्रके ।
तौ च तत्र समासीनौ ज्यो तीरूपं समाश्रितौ

krauṃce ca parvate dūraṃ gate tasminsvaputrake |
tau ca tatra samāsīnau jyo tīrūpaṃ samāśritau

पुत्रस्नेहातुरौ तौ वै शिवौ पर्वणिपर्वणि ।
दर्शनार्थं कुमारस्य स्वपुत्रस्य हि गच्छतः

putrasnehāturau tau vai śivau parvaṇiparvaṇi |
darśanārthaṃ kumārasya svaputrasya hi gacchataḥ

अमावास्यादिने शंभुस्स्वयं गच्छति तत्र ह ।
पौर्णमासीदिने तत्र पार्वती गच्छति ध्रुवम्

amāvāsyādine śaṃbhussvayaṃ gacchati tatra ha |
paurṇamāsīdine tatra pārvatī gacchati dhruvam

तद्दिनं हि समारभ्य मल्लिकार्जुनसंभवम् ।
लिंगं चैव शिवस्यैकं प्रसिद्धं भुवनत्रये

taddinaṃ hi samārabhya mallikārjunasaṃbhavam |
liṃgaṃ caiva śivasyaikaṃ prasiddhaṃ bhuvanatraye

तल्लिंगं यः समीक्षेत स सर्वैः किल्बिषैरपि ।
मुच्यते नात्र सन्देहः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

talliṃgaṃ yaḥ samīkṣeta sa sarvaiḥ kilbiṣairapi |
mucyate nātra sandehaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt

दुःखं च दूरतो याति सुखमात्यंतिकं लभेत् ।
जननीगर्भसंभूतं कष्टं नाप्नोति वै पुनः

duḥkhaṃ ca dūrato yāti sukhamātyaṃtikaṃ labhet |
jananīgarbhasaṃbhūtaṃ kaṣṭaṃ nāpnoti vai punaḥ

धनधान्यसमृद्धिश्च प्रतिष्ठारोग्यमेव च ।
अभीष्टफलसिद्धिश्च जायते नात्र संशयः

dhanadhānyasamṛddhiśca pratiṣṭhārogyameva ca |
abhīṣṭaphalasiddhiśca jāyate nātra saṃśayaḥ

ज्योतिर्लिंगं द्वितीयं च प्रोक्तं मल्लिकसंज्ञितम् ।
दर्शनात्सर्वसुखदं कथितं लोकहेतवे

jyotirliṃgaṃ dvitīyaṃ ca proktaṃ mallikasaṃjñitam |
darśanātsarvasukhadaṃ kathitaṃ lokahetave