अध्याय 5: पूजा के मण्डल की रचना

परीक्ष्य विधिवद्भूमिं गंधवर्णरसादिभिः ।
मनोभिलषिते तत्र वितानवितताम्बरे

parīkṣya vidhivadbhūmiṃ gaṃdhavarṇarasādibhiḥ |
manobhilaṣite tatra vitānavitatāmbare

सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसन्निभे ।
अरत्नियुग्ममानेन चतुरस्रं प्रकल्पयेत्

supralipte mahīpṛṣṭhe darpaṇodarasannibhe |
aratniyugmamānena caturasraṃ prakalpayet

तालपत्रं समादाय तत्समायामविस्तरम् ।
तस्मिन्भागान्प्रकुर्वीत त्रयोदशसमां कलाम्

tālapatraṃ samādāya tatsamāyāmavistaram |
tasminbhāgānprakurvīta trayodaśasamāṃ kalām

तत्पत्रं तत्र निक्षिप्य पश्चिमाभिमुखः स्थितः ।
तत्पूर्वभागे सुदृढं सूत्रमादाय रंजितम्

tatpatraṃ tatra nikṣipya paścimābhimukhaḥ sthitaḥ |
tatpūrvabhāge sudṛḍhaṃ sūtramādāya raṃjitam

प्राक्प्रत्यग्दक्षिणोदक् च चतुर्दिशि निपातयेत् ।
सूत्राणि देवदेवेशि नवषष्ट्युत्तरं शतम्

prākpratyagdakṣiṇodak ca caturdiśi nipātayet |
sūtrāṇi devadeveśi navaṣaṣṭyuttaraṃ śatam

कोष्ठानि स्युस्ततस्तस्य मध्यकोष्ठं तु कर्णिका ।
कोष्ठाष्टकं बहिस्तस्य दलाष्टकमिहोच्यते

koṣṭhāni syustatastasya madhyakoṣṭhaṃ tu karṇikā |
koṣṭhāṣṭakaṃ bahistasya dalāṣṭakamihocyate

दलानि श्वेतवर्णानि दलाष्टकमिहोच्यते ॥ ।
दलानि श्वेतवर्णात्रि समग्राणि प्रकल्पयेत् ।
पीतरूपां कर्णिकां च कृत्वा रक्तं च वृत्तकम्

dalāni śvetavarṇāni dalāṣṭakamihocyate || |
dalāni śvetavarṇātri samagrāṇi prakalpayet |
pītarūpāṃ karṇikāṃ ca kṛtvā raktaṃ ca vṛttakam

वनभिद्दलदक्षं तु समारभ्य सुरेश्वरि ।
रक्तकृष्णाः क्रमेणैव दलसन्धीन्विचित्रयेत्

vanabhiddaladakṣaṃ tu samārabhya sureśvari |
raktakṛṣṇāḥ krameṇaiva dalasandhīnvicitrayet

कर्णिकायां लिखेद्यंत्रं प्रणवार्थप्रकाशकम् ।
अधः पीठं समालिख्य श्रीकण्ठं च तदूर्ध्वतः

karṇikāyāṃ likhedyaṃtraṃ praṇavārthaprakāśakam |
adhaḥ pīṭhaṃ samālikhya śrīkaṇṭhaṃ ca tadūrdhvataḥ

तदुपर्य्यमरेशं च महाकालं च मध्यतः ।
तन्मस्तकस्थं दण्डं च तत ईश्वरमालिखेत्

taduparyyamareśaṃ ca mahākālaṃ ca madhyataḥ |
tanmastakasthaṃ daṇḍaṃ ca tata īśvaramālikhet

श्यामेन पीठं पीतेन श्रीकण्ठं च विचित्रयेत् ।
अमरेशं महाकालं रक्तं कृष्णं च तौ क्रमात्

śyāmena pīṭhaṃ pītena śrīkaṇṭhaṃ ca vicitrayet |
amareśaṃ mahākālaṃ raktaṃ kṛṣṇaṃ ca tau kramāt

कुर्यात्सुधूम्रं दण्डं च धवलं चेश्वरं बुधः ।
एवं यंत्रं समालिख्य रक्तं सद्येन वेष्टयेत्

kuryātsudhūmraṃ daṇḍaṃ ca dhavalaṃ ceśvaraṃ budhaḥ |
evaṃ yaṃtraṃ samālikhya raktaṃ sadyena veṣṭayet

तदुत्थेनैव नादेन विद्यादीशानमीश्वरि ।
तद्वासपंक्तीर्गृह्णीयादाग्नेयादिक्रमेण वै

tadutthenaiva nādena vidyādīśānamīśvari |
tadvāsapaṃktīrgṛhṇīyādāgneyādikrameṇa vai

कोष्ठानि कोणभागेषु चत्वार्येतानि सुन्दरि ।
शुक्लेनापूर्य्य वर्णादि चतुष्कं रक्तधातुभिः

koṣṭhāni koṇabhāgeṣu catvāryetāni sundari |
śuklenāpūryya varṇādi catuṣkaṃ raktadhātubhiḥ

आपूर्य्य तानि चत्वारि द्वाराणि परिकल्पयेत् ।
ततस्तत्पार्श्वयोर्द्वंद्वं पीतेनैव प्रपूरयेत्

āpūryya tāni catvāri dvārāṇi parikalpayet |
tatastatpārśvayordvaṃdvaṃ pītenaiva prapūrayet

आग्नेयकोष्ठमध्ये तु पीताभे चतुरस्रके ।
अष्टपत्रं लिखेत्पद्मं रक्ताभं पीतकर्णिकम्

āgneyakoṣṭhamadhye tu pītābhe caturasrake |
aṣṭapatraṃ likhetpadmaṃ raktābhaṃ pītakarṇikam

हकारं विलिखेन्मध्ये विन्दुयुक्तं समाहितः ।
पद्मस्य नैर्ऋते कोष्ठे चतुरस्रन्तदा लिखेत्

hakāraṃ vilikhenmadhye vinduyuktaṃ samāhitaḥ |
padmasya nairṛte koṣṭhe caturasrantadā likhet

पद्ममष्टदलं रक्तं पीतकिंजल्ककर्णिकम् ॥ ।
शवर्गस्य तृतीयन्तु षष्ठस्वरसमन्वितम्

padmamaṣṭadalaṃ raktaṃ pītakiṃjalkakarṇikam || |
śavargasya tṛtīyantu ṣaṣṭhasvarasamanvitam

चतुर्दशस्वरोपेतं बिन्दुनादविभूषितम् ।
एतद्बीजवरं भद्रे पद्ममध्ये समालिखेत्

caturdaśasvaropetaṃ bindunādavibhūṣitam |
etadbījavaraṃ bhadre padmamadhye samālikhet

पद्मस्येशानकोष्ठे तु तथा पद्मं समालिखेत् ।
कवर्गस्य तृतीयं तु पंचमस्वरसंयुतम्

padmasyeśānakoṣṭhe tu tathā padmaṃ samālikhet |
kavargasya tṛtīyaṃ tu paṃcamasvarasaṃyutam

विलिखेन्मध्यतस्तस्य बिन्दुकण्ठे स्वलंकृतम् ।
तद्बाह्यपंक्तित्रितये पूर्वादिपरितः क्रमात्

vilikhenmadhyatastasya bindukaṇṭhe svalaṃkṛtam |
tadbāhyapaṃktitritaye pūrvādiparitaḥ kramāt

कोष्ठानि पंच गृह्रीयाद्गिरिराजसुते शिवे ।
मध्ये तु कर्णिकां कुर्यात्पीतां रक्तं च वृत्तकम्

koṣṭhāni paṃca gṛhrīyādgirirājasute śive |
madhye tu karṇikāṃ kuryātpītāṃ raktaṃ ca vṛttakam

दलानि रक्तवर्णानि कल्पयेत्कल्पवित्तमः ।
दलबाह्ये तु कृष्णेन रंध्राणि परिपूरयेत्

dalāni raktavarṇāni kalpayetkalpavittamaḥ |
dalabāhye tu kṛṣṇena raṃdhrāṇi paripūrayet

आग्नेयादीनि चत्वारि शुक्लेनैव प्रपूरयेत् ।
पूर्वे षड्बिन्दुसहितं षट्कोणं कृष्णमालिखेत्

āgneyādīni catvāri śuklenaiva prapūrayet |
pūrve ṣaḍbindusahitaṃ ṣaṭkoṇaṃ kṛṣṇamālikhet

रक्तवर्णं दक्षिणतस्त्रिकोणं चोत्तरे ततः ।
श्वेताभमर्द्धचन्द्रं च पीतवर्णं च पश्चिमे

raktavarṇaṃ dakṣiṇatastrikoṇaṃ cottare tataḥ |
śvetābhamarddhacandraṃ ca pītavarṇaṃ ca paścime

चतुरस्रं क्रमात्तेषु लिखेद्बीजचतुष्टयम् ।
पूर्वे बिन्दुं समालिख्य शुभ्रं कृष्णं तु दक्षिणे

caturasraṃ kramātteṣu likhedbījacatuṣṭayam |
pūrve binduṃ samālikhya śubhraṃ kṛṣṇaṃ tu dakṣiṇe

उकारमुत्तरे रक्तं मकारं पश्चिमे ततः ।
अकारं पीतमेवं तु कृत्वा वर्णचतुष्टयम्

ukāramuttare raktaṃ makāraṃ paścime tataḥ |
akāraṃ pītamevaṃ tu kṛtvā varṇacatuṣṭayam

सर्वोर्द्ध्वपंक्त्यधः पंक्तौ समारभ्य च सुन्दरि ।
पीतं श्वेतं च रक्तं च कृष्णं चेति चतुष्टयम्

sarvorddhvapaṃktyadhaḥ paṃktau samārabhya ca sundari |
pītaṃ śvetaṃ ca raktaṃ ca kṛṣṇaṃ ceti catuṣṭayam

तदधो धवलं श्यामं पीतं रक्तं चतुष्टयम् ।
अधस्त्रिकोणके रक्तं शुक्लं पीतं वरानने

tadadho dhavalaṃ śyāmaṃ pītaṃ raktaṃ catuṣṭayam |
adhastrikoṇake raktaṃ śuklaṃ pītaṃ varānane

एवन्दक्षिणमारभ्य कुर्यात्सोमान्तमीश्वरि ।
तद्बाह्यपंक्तौ पूर्वादिमध्यमान्तं विचित्रयेत्

evandakṣiṇamārabhya kuryātsomāntamīśvari |
tadbāhyapaṃktau pūrvādimadhyamāntaṃ vicitrayet

पीतं रक्तं च कृष्णं च श्यामं श्वेतं च पीतकम् ।
आग्रेय्यादि समारभ्य रक्तं श्यामं सितं प्रिये

pītaṃ raktaṃ ca kṛṣṇaṃ ca śyāmaṃ śvetaṃ ca pītakam |
āgreyyādi samārabhya raktaṃ śyāmaṃ sitaṃ priye

रक्तं कृष्णं च रक्तं च षट्कमेव प्रकीर्तितम् ।
दक्षिणाद्यं महेशानि पूर्वावधि समीरितम्

raktaṃ kṛṣṇaṃ ca raktaṃ ca ṣaṭkameva prakīrtitam |
dakṣiṇādyaṃ maheśāni pūrvāvadhi samīritam

नैर्ऋताद्यन्तु विज्ञेयमाग्नेयावधि चेश्वरि ।
वारुणं तु समारभ्य दक्षिणावधि चेरितम

nairṛtādyantu vijñeyamāgneyāvadhi ceśvari |
vāruṇaṃ tu samārabhya dakṣiṇāvadhi ceritama

वायव्याद्यं महादेवि नैर्ऋतावधि चेरितम् ।
सोमार्थं परमेशानि वारुणावधि चेरितम्

vāyavyādyaṃ mahādevi nairṛtāvadhi ceritam |
somārthaṃ parameśāni vāruṇāvadhi ceritam

ईशानाद्यं तु विज्ञेयं वायव्यावधि चाम्बिके ।
इत्युक्तो मण्डलविधिर्मया तुभ्यं च पार्वति

īśānādyaṃ tu vijñeyaṃ vāyavyāvadhi cāmbike |
ityukto maṇḍalavidhirmayā tubhyaṃ ca pārvati

एवं मण्डलमालिख्य नियतात्मा यतिस्स्वतः ।
सौरपूजां प्रकुर्वीत स हि तद्वस्तुतत्परः

evaṃ maṇḍalamālikhya niyatātmā yatissvataḥ |
saurapūjāṃ prakurvīta sa hi tadvastutatparaḥ