नवम मण्डल

सूक्त 95: त्रित समुद्र में वरुण को धारते

ऋषि: प्रस्कण्वः काण्वः · देवता: पवमानः सोमः · छन्द: त्रिष्टुप्

5 श्लोक · 95 में से 114

इस अध्याय में क्या होता है

त्रित समुद्र में वरुण को धारते

प्रस्कण्व काण्व पवमान सोम को पाँच त्रिष्टुप् मन्त्र अर्पित करते हैं। हरित सोम बहाए जाते समय गर्जते हैं और काष्ठ-पात्र के उदर में बैठते हैं। ऋत के मार्ग पर वे वाणी को ऐसे आगे बढ़ाते हैं जैसे नाविक नाव को, और बर्हि पर देवों के गुप्त नाम प्रकट करते हैं। स्तुतियाँ जल की लहरों की भाँति उनकी ओर दौड़ती हैं। वे पर्वत पर रहने वाले वृषभ अंशु को दुहते हैं, और त्रित समुद्र में वरुण को धारण करते हैं। प्रस्कण्व सोम से कवि की मनीषा खोलने की प्रार्थना करते हैं और उत्तम वीरों के स्वामी होने की कामना करते हैं।

95.1

कनि॑क्रन्ति॒ हरि॒रा सृ॒ज्यमा॑न॒ः सीद॒न्वन॑स्य ज॒ठरे॑ पुना॒नः ।
नृभि॑र्य॒तः कृ॑णुते नि॒र्णिजं॒ गा अतो॑ म॒तीर्ज॑नयत स्व॒धाभि॑ः

kanikranti harirā sṛjyamānaḥ sīdanvanasya jaṭhare punānaḥ |
nṛbhiryataḥ kṛṇute nirṇijaṃ gā ato matīrjanayata svadhābhiḥ

95.2

हरि॑ः सृजा॒नः प॒थ्या॑मृ॒तस्येय॑र्ति॒ वाच॑मरि॒तेव॒ नाव॑म् ।
दे॒वो दे॒वानां॒ गुह्या॑नि॒ नामा॒विष्कृ॑णोति ब॒र्हिषि॑ प्र॒वाचे॑

hariḥ sṛjānaḥ pathyāmṛtasyeyarti vācamariteva nāvam |
devo devānāṃ guhyāni nāmāviṣkṛṇoti barhiṣi pravāce

95.3

अ॒पामि॒वेदू॒र्मय॒स्तर्तु॑राणा॒ः प्र म॑नी॒षा ई॑रते॒ सोम॒मच्छ॑ ।
न॒म॒स्यन्ती॒रुप॑ च॒ यन्ति॒ सं चा च॑ विशन्त्युश॒तीरु॒शन्त॑म्

apāmivedūrmayastarturāṇāḥ pra manīṣā īrate somamaccha |
namasyantīrupa ca yanti saṃ cā ca viśantyuśatīruśantam

95.4

तं म॑र्मृजा॒नं म॑हि॒षं न साना॑वं॒शुं दु॑हन्त्यु॒क्षणं॑ गिरि॒ष्ठाम् ।
तं वा॑वशा॒नं म॒तय॑ः सचन्ते त्रि॒तो बि॑भर्ति॒ वरु॑णं समु॒द्रे

taṃ marmṛjānaṃ mahiṣaṃ na sānāvaṃśuṃ duhantyukṣaṇaṃ giriṣṭhām |
taṃ vāvaśānaṃ matayaḥ sacante trito bibharti varuṇaṃ samudre

95.5

इष्य॒न्वाच॑मुपव॒क्तेव॒ होतु॑ः पुना॒न इ॑न्दो॒ वि ष्या॑ मनी॒षाम् ।
इन्द्र॑श्च॒ यत्क्षय॑थ॒ः सौभ॑गाय सु॒वीर्य॑स्य॒ पत॑यः स्याम

iṣyanvācamupavakteva hotuḥ punāna indo vi ṣyā manīṣām |
indraśca yatkṣayathaḥ saubhagāya suvīryasya patayaḥ syāma

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)