नवम मण्डल

सूक्त 7: ऋत के पथ पर छोड़ी गई बूँदें

ऋषि: कश्यपोऽसितो देवलो वा · देवता: पवमानः सोमः · छन्द: गायत्री

9 श्लोक · 7 में से 114

इस अध्याय में क्या होता है

ऋत के पथ पर छोड़ी गई बूँदें

कश्यप असित अथवा देवल गायत्री में पवमान सोम का गान करते हैं। उजली बूँदें ऋत के पथ पर छोड़ी जाती हैं, वे अपना मार्ग जानती हैं। मधु की पहली धारा महान जलों में उतरती है, आहुतियों में वन्दनीय आहुति। काव्य और वीर्य धारण कर कवि सोम बहता है और स्वर्लोक जीतना चाहता है। ऋत्विजों से प्रेरित होकर वह प्रजा पर राजा की भाँति प्रतिद्वन्द्वियों पर बैठता है। हरित सोम ऊन के पार काष्ठ पात्रों में बैठता है और हर्ष के साथ वायु, इन्द्र तथा अश्विनों के पास जाता है। उसकी मधु की लहरें मित्र, वरुण और भग तक पहुँचती हैं; द्यावापृथिवी से धन और यश माँगा जाता है।

7.1

असृ॑ग्र॒मिन्द॑वः प॒था धर्म॑न्नृ॒तस्य॑ सु॒श्रिय॑ः ।
वि॒दा॒ना अ॑स्य॒ योज॑नम्

asṛgramindavaḥ pathā dharmannṛtasya suśriyaḥ |
vidānā asya yojanam

7.2

प्र धारा॒ मध्वो॑ अग्रि॒यो म॒हीर॒पो वि गा॑हते ।
ह॒विर्ह॒विष्षु॒ वन्द्य॑ः

pra dhārā madhvo agriyo mahīrapo vi gāhate |
havirhaviṣṣu vandyaḥ

7.3

प्र यु॒जो वा॒चो अ॑ग्रि॒यो वृषाव॑ चक्रद॒द्वने॑ ।
सद्मा॒भि स॒त्यो अ॑ध्व॒रः

pra yujo vāco agriyo vṛṣāva cakradadvane |
sadmābhi satyo adhvaraḥ

7.4

परि॒ यत्काव्या॑ क॒विर्नृ॒म्णा वसा॑नो॒ अर्ष॑ति ।
स्व॑र्वा॒जी सि॑षासति

pari yatkāvyā kavirnṛmṇā vasāno arṣati |
svarvājī siṣāsati

7.5

पव॑मानो अ॒भि स्पृधो॒ विशो॒ राजे॑व सीदति ।
यदी॑मृ॒ण्वन्ति॑ वे॒धस॑ः

pavamāno abhi spṛdho viśo rājeva sīdati |
yadīmṛṇvanti vedhasaḥ

7.6

अव्यो॒ वारे॒ परि॑ प्रि॒यो हरि॒र्वने॑षु सीदति ।
रे॒भो व॑नुष्यते म॒ती

avyo vāre pari priyo harirvaneṣu sīdati |
rebho vanuṣyate matī

7.7

स वा॒युमिन्द्र॑म॒श्विना॑ सा॒कं मदे॑न गच्छति ।
रणा॒ यो अ॑स्य॒ धर्म॑भिः

sa vāyumindramaśvinā sākaṃ madena gacchati |
raṇā yo asya dharmabhiḥ

7.8

आ मि॒त्रावरु॑णा॒ भगं॒ मध्व॑ः पवन्त ऊ॒र्मय॑ः ।
वि॒दा॒ना अ॑स्य॒ शक्म॑भिः

ā mitrāvaruṇā bhagaṃ madhvaḥ pavanta ūrmayaḥ |
vidānā asya śakmabhiḥ

7.9

अ॒स्मभ्यं॑ रोदसी र॒यिं मध्वो॒ वाज॑स्य सा॒तये॑ ।
श्रवो॒ वसू॑नि॒ सं जि॑तम्

asmabhyaṃ rodasī rayiṃ madhvo vājasya sātaye |
śravo vasūni saṃ jitam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)