नवम मण्डल

सूक्त 68: श्येन दूर से अंशु लाया

ऋषि: वत्सप्रिर्भालन्दनः · देवता: पवमानः सोमः · छन्द: जगती, १० त्रिष्टुप्

10 श्लोक · 68 में से 114

इस अध्याय में क्या होता है

श्येन दूर से अंशु लाया

वत्सप्रि भालन्दन दस मन्त्रों में, जगती और अन्तिम त्रिष्टुप् में, पवमान सोम की स्तुति करते हैं। मधुमय बिन्दु देव की ओर वैसे बहते हैं जैसे दुधारू गौएँ बछड़े की ओर। गर्जन करता हरित सोम छन्नी पार करता और अपना आवरण छोड़ता है। उसने जुड़वाँ लोकों को मापा और उन्हें दूध से भरा। दक्षता और मन से जन्मा कवि ऋत का गर्भ है; मनीषियों ने उसका रूप तब जाना जब श्येन दूर से अंशु लाया और मनुष्यों ने उसे नदियों में निर्मल किया। ऋषियों की मतियों से प्रेरित दस युवतियाँ उसे शुद्ध करती हैं। उससे वय और द्यावापृथिवी से वीर-युक्त धन माँगा जाता है।

68.1

प्र दे॒वमच्छा॒ मधु॑मन्त॒ इन्द॒वोऽसि॑ष्यदन्त॒ गाव॒ आ न धे॒नव॑ः ।
ब॒र्हि॒षदो॑ वच॒नाव॑न्त॒ ऊध॑भिः परि॒स्रुत॑मु॒स्रिया॑ नि॒र्णिजं॑ धिरे

pra devamacchā madhumanta indavo'siṣyadanta gāva ā na dhenavaḥ |
barhiṣado vacanāvanta ūdhabhiḥ parisrutamusriyā nirṇijaṃ dhire

68.2

स रोरु॑वद॒भि पूर्वा॑ अचिक्रददुपा॒रुह॑ः श्र॒थय॑न्स्वादते॒ हरि॑ः ।
ति॒रः प॒वित्रं॑ परि॒यन्नु॒रु ज्रयो॒ नि शर्या॑णि दधते दे॒व आ वर॑म्

sa roruvadabhi pūrvā acikradadupāruhaḥ śrathayansvādate hariḥ |
tiraḥ pavitraṃ pariyannuru jrayo ni śaryāṇi dadhate deva ā varam

68.3

वि यो म॒मे य॒म्या॑ संय॒ती मद॑ः साकं॒वृधा॒ पय॑सा पिन्व॒दक्षि॑ता ।
म॒ही अ॑पा॒रे रज॑सी वि॒वेवि॑ददभि॒व्रज॒न्नक्षि॑तं॒ पाज॒ आ द॑दे

vi yo mame yamyā saṃyatī madaḥ sākaṃvṛdhā payasā pinvadakṣitā |
mahī apāre rajasī vivevidadabhivrajannakṣitaṃ pāja ā dade

68.4

स मा॒तरा॑ वि॒चर॑न्वा॒जय॑न्न॒पः प्र मेधि॑रः स्व॒धया॑ पिन्वते प॒दम् ।
अं॒शुर्यवे॑न पिपिशे य॒तो नृभि॒ः सं जा॒मिभि॒र्नस॑ते॒ रक्ष॑ते॒ शिर॑ः

sa mātarā vicaranvājayannapaḥ pra medhiraḥ svadhayā pinvate padam |
aṃśuryavena pipiśe yato nṛbhiḥ saṃ jāmibhirnasate rakṣate śiraḥ

68.5

सं दक्षे॑ण॒ मन॑सा जायते क॒विरृ॒तस्य॒ गर्भो॒ निहि॑तो य॒मा प॒रः ।
यूना॑ ह॒ सन्ता॑ प्रथ॒मं वि ज॑ज्ञतु॒र्गुहा॑ हि॒तं जनि॑म॒ नेम॒मुद्य॑तम्

saṃ dakṣeṇa manasā jāyate kavirṛtasya garbho nihito yamā paraḥ |
yūnā ha santā prathamaṃ vi jajñaturguhā hitaṃ janima nemamudyatam

68.6

म॒न्द्रस्य॑ रू॒पं वि॑विदुर्मनी॒षिण॑ः श्ये॒नो यदन्धो॒ अभ॑रत्परा॒वत॑ः ।
तं म॑र्जयन्त सु॒वृधं॑ न॒दीष्वाँ उ॒शन्त॑मं॒शुं प॑रि॒यन्त॑मृ॒ग्मिय॑म्

mandrasya rūpaṃ vividurmanīṣiṇaḥ śyeno yadandho abharatparāvataḥ |
taṃ marjayanta suvṛdhaṃ nadīṣvām̐ uśantamaṃśuṃ pariyantamṛgmiyam

68.7

त्वां मृ॑जन्ति॒ दश॒ योष॑णः सु॒तं सोम॒ ऋषि॑भिर्म॒तिभि॑र्धी॒तिभि॑र्हि॒तम् ।
अव्यो॒ वारे॑भिरु॒त दे॒वहू॑तिभि॒र्नृभि॑र्य॒तो वाज॒मा द॑र्षि सा॒तये॑

tvāṃ mṛjanti daśa yoṣaṇaḥ sutaṃ soma ṛṣibhirmatibhirdhītibhirhitam |
avyo vārebhiruta devahūtibhirnṛbhiryato vājamā darṣi sātaye

68.8

प॒रि॒प्र॒यन्तं॑ व॒य्यं॑ सुषं॒सदं॒ सोमं॑ मनी॒षा अ॒भ्य॑नूषत॒ स्तुभ॑ः ।
यो धार॑या॒ मधु॑माँ ऊ॒र्मिणा॑ दि॒व इय॑र्ति॒ वाचं॑ रयि॒षाळम॑र्त्यः

pariprayantaṃ vayyaṃ suṣaṃsadaṃ somaṃ manīṣā abhyanūṣata stubhaḥ |
yo dhārayā madhumām̐ ūrmiṇā diva iyarti vācaṃ rayiṣāḻamartyaḥ

68.9

अ॒यं दि॒व इ॑यर्ति॒ विश्व॒मा रज॒ः सोम॑ः पुना॒नः क॒लशे॑षु सीदति ।
अ॒द्भिर्गोभि॑र्मृज्यते॒ अद्रि॑भिः सु॒तः पु॑ना॒न इन्दु॒र्वरि॑वो विदत्प्रि॒यम्

ayaṃ diva iyarti viśvamā rajaḥ somaḥ punānaḥ kalaśeṣu sīdati |
adbhirgobhirmṛjyate adribhiḥ sutaḥ punāna indurvarivo vidatpriyam

68.10

ए॒वा न॑ः सोम परिषि॒च्यमा॑नो॒ वयो॒ दध॑च्चि॒त्रत॑मं पवस्व ।
अ॒द्वे॒षे द्यावा॑पृथि॒वी हु॑वेम॒ देवा॑ ध॒त्त र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म्

evā naḥ soma pariṣicyamāno vayo dadhaccitratamaṃ pavasva |
adveṣe dyāvāpṛthivī huvema devā dhatta rayimasme suvīram

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)