अष्टम मण्डल

सूक्त 98: इन्द्र, तुम पिता हो, तुम माता हो

ऋषि: नृमेध आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः · छन्द: उष्णिक्, ७, १०-११ ककुप्, ९, १२ पुरउष्णिक्

12 श्लोक · 98 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र, तुम पिता हो, तुम माता हो

नृमेध आङ्गिरस ज्ञानी कवि, धर्म के रचयिता इन्द्र के लिए बृहत् साम गाने को कहते हैं। हे इन्द्र, तुम सबको जीतते हो, तुमने सूर्य को चमकाया, तुम विश्वकर्मा हो, सब देवों के, महान। प्रकाश से दमकते तुम द्युलोक के उज्ज्वल धाम में गए, और देवों ने तुम्हारी मित्रता चाही। तुम सत्य हो, सोम पीने वाले, पुरों को तोड़ने वाले, दस्यु के संहारक, मनु को बढ़ाने वाले, द्युलोक के स्वामी। फिर वह पंक्ति आती है जिसे भक्त याद रखते हैं, हे वसु, तुम हमारे पिता हो, हे शतक्रतु, तुम हमारी माता बने हो, हम तुम्हारी कृपा माँगते हैं। हमें बल और वीर दो।

98.1

इन्द्रा॑य॒ साम॑ गायत॒ विप्रा॑य बृह॒ते बृ॒हत् ।
ध॒र्म॒कृते॑ विप॒श्चिते॑ पन॒स्यवे॑

indrāya sāma gāyata viprāya bṛhate bṛhat |
dharmakṛte vipaścite panasyave

98.2

त्वमि॑न्द्राभि॒भूर॑सि॒ त्वं सूर्य॑मरोचयः ।
वि॒श्वक॑र्मा वि॒श्वदे॑वो म॒हाँ अ॑सि

tvamindrābhibhūrasi tvaṃ sūryamarocayaḥ |
viśvakarmā viśvadevo mahām̐ asi

98.3

वि॒भ्राज॒ञ्ज्योति॑षा॒ स्व१॒॑रग॑च्छो रोच॒नं दि॒वः ।
दे॒वास्त॑ इन्द्र स॒ख्याय॑ येमिरे

vibhrājañjyotiṣā svaragaccho rocanaṃ divaḥ |
devāsta indra sakhyāya yemire

98.4

एन्द्र॑ नो गधि प्रि॒यः स॑त्रा॒जिदगो॑ह्यः ।
गि॒रिर्न वि॒श्वत॑स्पृ॒थुः पति॑र्दि॒वः

endra no gadhi priyaḥ satrājidagohyaḥ |
girirna viśvataspṛthuḥ patirdivaḥ

98.5

अ॒भि हि स॑त्य सोमपा उ॒भे ब॒भूथ॒ रोद॑सी ।
इन्द्रासि॑ सुन्व॒तो वृ॒धः पति॑र्दि॒वः

abhi hi satya somapā ubhe babhūtha rodasī |
indrāsi sunvato vṛdhaḥ patirdivaḥ

98.6

त्वं हि शश्व॑तीना॒मिन्द्र॑ द॒र्ता पु॒रामसि॑ ।
ह॒न्ता दस्यो॒र्मनो॑र्वृ॒धः पति॑र्दि॒वः

tvaṃ hi śaśvatīnāmindra dartā purāmasi |
hantā dasyormanorvṛdhaḥ patirdivaḥ

98.7

अधा॒ ही॑न्द्र गिर्वण॒ उप॑ त्वा॒ कामा॑न्म॒हः स॑सृ॒ज्महे॑ ।
उ॒देव॒ यन्त॑ उ॒दभि॑ः

adhā hīndra girvaṇa upa tvā kāmānmahaḥ sasṛjmahe |
udeva yanta udabhiḥ

98.8

वार्ण त्वा॑ य॒व्याभि॒र्वर्ध॑न्ति शूर॒ ब्रह्मा॑णि ।
वा॒वृ॒ध्वांसं॑ चिदद्रिवो दि॒वेदि॑वे

vārṇa tvā yavyābhirvardhanti śūra brahmāṇi |
vāvṛdhvāṃsaṃ cidadrivo divedive

98.9

यु॒ञ्जन्ति॒ हरी॑ इषि॒रस्य॒ गाथ॑यो॒रौ रथ॑ उ॒रुयु॑गे ।
इ॒न्द्र॒वाहा॑ वचो॒युजा॑

yuñjanti harī iṣirasya gāthayorau ratha uruyuge |
indravāhā vacoyujā

98.10

त्वं न॑ इ॒न्द्रा भ॑रँ॒ ओजो॑ नृ॒म्णं श॑तक्रतो विचर्षणे ।
आ वी॒रं पृ॑तना॒षह॑म्

tvaṃ na indrā bharam̐ ojo nṛmṇaṃ śatakrato vicarṣaṇe |
ā vīraṃ pṛtanāṣaham

98.11

त्वं हि न॑ः पि॒ता व॑सो॒ त्वं मा॒ता श॑तक्रतो ब॒भूवि॑थ ।
अधा॑ ते सु॒म्नमी॑महे

tvaṃ hi naḥ pitā vaso tvaṃ mātā śatakrato babhūvitha |
adhā te sumnamīmahe

98.12

त्वां शु॑ष्मिन्पुरुहूत वाज॒यन्त॒मुप॑ ब्रुवे शतक्रतो ।
स नो॑ रास्व सु॒वीर्य॑म्

tvāṃ śuṣminpuruhūta vājayantamupa bruve śatakrato |
sa no rāsva suvīryam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)