अष्टम मण्डल

सूक्त 59: अन्तिम वालखिल्य: इन्द्र-वरुण का दिया ज्ञान

ऋषि: सुपर्णः काण्वः · देवता: इन्द्रावरुणौ · छन्द: जगती

7 श्लोक · 59 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

अन्तिम वालखिल्य: इन्द्र-वरुण का दिया ज्ञान

सुपर्ण काण्व इन्द्र और वरुण के लिए सात जगती मन्त्रों से वालखिल्य का समापन करते हैं। हर सवन में उनके भाग बहते हैं, जब वे यजमान की सहायता करते हैं। ओषधियों और जलों ने उनकी महिमा धारण की। सात वाणियाँ उनके लिए मधु की लहर दुहती हैं, और घी टपकाती सात बहनें ऋत के आसन पर बैठी हैं। ऋषि महान सौभाग्य के लिए उनके बल का सत्य कहते हैं। छठा मन्त्र विशेष है: इन्द्र और वरुण ने पहले ऋषियों को मनीषा, वाणी, मति और श्रुत दिया, और ऋषि ने तप से वे स्थान देखे जो धीरों ने यज्ञ फैलाते हुए रचे। वे सद्भाव, सन्तान, पुष्टि और लम्बी आयु माँगते हैं।

59.1

इ॒मानि॑ वां भाग॒धेया॑नि सिस्रत॒ इन्द्रा॑वरुणा॒ प्र म॒हे सु॒तेषु॑ वाम् ।
य॒ज्ञेय॑ज्ञे ह॒ सव॑ना भुर॒ण्यथो॒ यत्सु॑न्व॒ते यज॑मानाय॒ शिक्ष॑थः

imāni vāṃ bhāgadheyāni sisrata indrāvaruṇā pra mahe suteṣu vām |
yajñeyajñe ha savanā bhuraṇyatho yatsunvate yajamānāya śikṣathaḥ

59.2

नि॒ष्षिध्व॑री॒रोष॑धी॒राप॑ आस्ता॒मिन्द्रा॑वरुणा महि॒मान॒माश॑त ।
या सिस्र॑तू॒ रज॑सः पा॒रे अध्व॑नो॒ ययो॒ः शत्रु॒र्नकि॒रादे॑व॒ ओह॑ते

niṣṣidhvarīroṣadhīrāpa āstāmindrāvaruṇā mahimānamāśata |
yā sisratū rajasaḥ pāre adhvano yayoḥ śatrurnakirādeva ohate

59.3

स॒त्यं तदि॑न्द्रावरुणा कृ॒शस्य॑ वां॒ मध्व॑ ऊ॒र्मिं दु॑हते स॒प्त वाणी॑ः ।
ताभि॑र्दा॒श्वांस॑मवतं शुभस्पती॒ यो वा॒मद॑ब्धो अ॒भि पाति॒ चित्ति॑भिः

satyaṃ tadindrāvaruṇā kṛśasya vāṃ madhva ūrmiṃ duhate sapta vāṇīḥ |
tābhirdāśvāṃsamavataṃ śubhaspatī yo vāmadabdho abhi pāti cittibhiḥ

59.4

घृ॒त॒प्रुष॒ः सौम्या॑ जी॒रदा॑नवः स॒प्त स्वसा॑र॒ः सद॑न ऋ॒तस्य॑ ।
या ह॑ वामिन्द्रावरुणा घृत॒श्चुत॒स्ताभि॑र्धत्तं॒ यज॑मानाय शिक्षतम्

ghṛtapruṣaḥ saumyā jīradānavaḥ sapta svasāraḥ sadana ṛtasya |
yā ha vāmindrāvaruṇā ghṛtaścutastābhirdhattaṃ yajamānāya śikṣatam

59.5

अवो॑चाम मह॒ते सौभ॑गाय स॒त्यं त्वे॒षाभ्यां॑ महि॒मान॑मिन्द्रि॒यम् ।
अ॒स्मान्स्वि॑न्द्रावरुणा घृत॒श्चुत॒स्त्रिभि॑ः सा॒प्तेभि॑रवतं शुभस्पती

avocāma mahate saubhagāya satyaṃ tveṣābhyāṃ mahimānamindriyam |
asmānsvindrāvaruṇā ghṛtaścutastribhiḥ sāptebhiravataṃ śubhaspatī

59.6

इन्द्रा॑वरुणा॒ यदृ॒षिभ्यो॑ मनी॒षां वा॒चो म॒तिं श्रु॒तम॑दत्त॒मग्रे॑ ।
यानि॒ स्थाना॑न्यसृजन्त॒ धीरा॑ य॒ज्ञं त॑न्वा॒नास्तप॑सा॒भ्य॑पश्यम्

indrāvaruṇā yadṛṣibhyo manīṣāṃ vāco matiṃ śrutamadattamagre |
yāni sthānānyasṛjanta dhīrā yajñaṃ tanvānāstapasābhyapaśyam

59.7

इन्द्रा॑वरुणा सौमन॒समदृ॑प्तं रा॒यस्पोषं॒ यज॑मानेषु धत्तम् ।
प्र॒जां पु॒ष्टिं भू॑तिम॒स्मासु॑ धत्तं दीर्घायु॒त्वाय॒ प्र ति॑रतं न॒ आयु॑ः

indrāvaruṇā saumanasamadṛptaṃ rāyaspoṣaṃ yajamāneṣu dhattam |
prajāṃ puṣṭiṃ bhūtimasmāsu dhattaṃ dīrghāyutvāya pra tirataṃ na āyuḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)