सप्तम मण्डल

सूक्त 8: भरतों की अग्नि

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: अग्निः · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 8 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

भरतों की अग्नि

राजा उषाओं के आरम्भ में नमस्कार के साथ अग्नि को प्रज्वलित करता है, उनका मुख घी से अभिषिक्त है। वसिष्ठ उस महान् आनन्दमय होता पर विस्मित हैं, जो काले मार्ग से पृथ्वी पर प्रकाश फैलाते हैं और ओषधियों से बल पाते हैं। 'किस स्तुति से तुम हमारे लिए चमकोगे, और कब हम स्थायी धन के स्वामी होंगे?' भरत के ये अग्नि दूर-दूर सुने जाते हैं; वे सूर्य की तरह चमकते हैं और युद्धों में पूरु पर भारी पड़े। ऋषि अपने गीत को सैकड़ों और सहस्रों का मूल्य रखने वाला, रोग भगाने वाला और राक्षसों का नाशक बताते हैं, और वसिष्ठ टेक से समाप्त करते हैं।

8.1

इ॒न्धे राजा॒ सम॒र्यो नमो॑भि॒र्यस्य॒ प्रती॑क॒माहु॑तं घृ॒तेन॑ ।
नरो॑ ह॒व्येभि॑रीळते स॒बाध॒ आग्निरग्र॑ उ॒षसा॑मशोचि

indhe rājā samaryo namobhiryasya pratīkamāhutaṃ ghṛtena |
naro havyebhirīḻate sabādha āgniragra uṣasāmaśoci

8.2

अ॒यमु॒ ष्य सुम॑हाँ अवेदि॒ होता॑ म॒न्द्रो मनु॑षो य॒ह्वो अ॒ग्निः ।
वि भा अ॑कः ससृजा॒नः पृ॑थि॒व्यां कृ॒ष्णप॑वि॒रोष॑धीभिर्ववक्षे

ayamu ṣya sumahām̐ avedi hotā mandro manuṣo yahvo agniḥ |
vi bhā akaḥ sasṛjānaḥ pṛthivyāṃ kṛṣṇapaviroṣadhībhirvavakṣe

8.3

कया॑ नो अग्ने॒ वि व॑सः सुवृ॒क्तिं कामु॑ स्व॒धामृ॑णवः श॒स्यमा॑नः ।
क॒दा भ॑वेम॒ पत॑यः सुदत्र रा॒यो व॒न्तारो॑ दु॒ष्टर॑स्य सा॒धोः

kayā no agne vi vasaḥ suvṛktiṃ kāmu svadhāmṛṇavaḥ śasyamānaḥ |
kadā bhavema patayaḥ sudatra rāyo vantāro duṣṭarasya sādhoḥ

8.4

प्रप्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि यत्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः ।
अ॒भि यः पू॒रुं पृत॑नासु त॒स्थौ द्यु॑ता॒नो दैव्यो॒ अति॑थिः शुशोच

praprāyamagnirbharatasya śṛṇve vi yatsūryo na rocate bṛhadbhāḥ |
abhi yaḥ pūruṃ pṛtanāsu tasthau dyutāno daivyo atithiḥ śuśoca

8.5

अस॒न्नित्त्वे आ॒हव॑नानि॒ भूरि॒ भुवो॒ विश्वे॑भिः सु॒मना॒ अनी॑कैः ।
स्तु॒तश्चि॑दग्ने शृण्विषे गृणा॒नः स्व॒यं व॑र्धस्व त॒न्वं॑ सुजात

asannittve āhavanāni bhūri bhuvo viśvebhiḥ sumanā anīkaiḥ |
stutaścidagne śṛṇviṣe gṛṇānaḥ svayaṃ vardhasva tanvaṃ sujāta

8.6

इ॒दं वच॑ः शत॒साः संस॑हस्र॒मुद॒ग्नये॑ जनिषीष्ट द्वि॒बर्हा॑ः ।
शं यत्स्तो॒तृभ्य॑ आ॒पये॒ भवा॑ति द्यु॒मद॑मीव॒चात॑नं रक्षो॒हा

idaṃ vacaḥ śatasāḥ saṃsahasramudagnaye janiṣīṣṭa dvibarhāḥ |
śaṃ yatstotṛbhya āpaye bhavāti dyumadamīvacātanaṃ rakṣohā

8.7

नू त्वाम॑ग्न ईमहे॒ वसि॑ष्ठा ईशा॒नं सू॑नो सहसो॒ वसू॑नाम् ।
इषं॑ स्तो॒तृभ्यो॑ म॒घव॑द्भ्य आनड्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

nū tvāmagna īmahe vasiṣṭhā īśānaṃ sūno sahaso vasūnām |
iṣaṃ stotṛbhyo maghavadbhya ānaḍyūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)