सप्तम मण्डल

सूक्त 77: युवा वधू-सी दीप्त उषा

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: उषसः · छन्द: त्रिष्टुप्

6 श्लोक · 77 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

युवा वधू-सी दीप्त उषा

महर्षि वसिष्ठ कहते हैं कि उषा युवा स्त्री की भाँति चमकती है और हर जीव को चलने के लिए जगाती है। मनुष्यों के लिए अग्नि प्रज्वलित हुई है और वह अन्धकार को हटाते हुए प्रकाश करती है। स्वर्ण वर्ण वाली, उजले वस्त्र में, गौओं की माता और दिनों की नायिका, वह देवों के नेत्र रूपी श्वेत अश्व को ले चलती है। ऋषि माँगते हैं कि वह अच्छी वस्तुएँ समीप लाए और शत्रु को दूर करे, निर्भय विस्तृत चरागाह दे, द्वेष हटाए और हमारी आयु बढ़ाए। वसिष्ठ अपने विचारों से उसे बढ़ाते हैं, वह हमें ऊँचा धन दे।

77.1

उपो॑ रुरुचे युव॒तिर्न योषा॒ विश्वं॑ जी॒वं प्र॑सु॒वन्ती॑ च॒रायै॑ ।
अभू॑द॒ग्निः स॒मिधे॒ मानु॑षाणा॒मक॒र्ज्योति॒र्बाध॑माना॒ तमां॑सि

upo ruruce yuvatirna yoṣā viśvaṃ jīvaṃ prasuvantī carāyai |
abhūdagniḥ samidhe mānuṣāṇāmakarjyotirbādhamānā tamāṃsi

77.2

विश्वं॑ प्रती॒ची स॒प्रथा॒ उद॑स्था॒द्रुश॒द्वासो॒ बिभ्र॑ती शु॒क्रम॑श्वैत् ।
हिर॑ण्यवर्णा सु॒दृशी॑कसंदृ॒ग्गवां॑ मा॒ता ने॒त्र्यह्ना॑मरोचि

viśvaṃ pratīcī saprathā udasthādruśadvāso bibhratī śukramaśvait |
hiraṇyavarṇā sudṛśīkasaṃdṛggavāṃ mātā netryahnāmaroci

77.3

दे॒वानां॒ चक्षु॑ः सु॒भगा॒ वह॑न्ती श्वे॒तं नय॑न्ती सु॒दृशी॑क॒मश्व॑म् ।
उ॒षा अ॑दर्शि र॒श्मिभि॒र्व्य॑क्ता चि॒त्राम॑घा॒ विश्व॒मनु॒ प्रभू॑ता

devānāṃ cakṣuḥ subhagā vahantī śvetaṃ nayantī sudṛśīkamaśvam |
uṣā adarśi raśmibhirvyaktā citrāmaghā viśvamanu prabhūtā

77.4

अन्ति॑वामा दू॒रे अ॒मित्र॑मुच्छो॒र्वीं गव्यू॑ति॒मभ॑यं कृधी नः ।
या॒वय॒ द्वेष॒ आ भ॑रा॒ वसू॑नि चो॒दय॒ राधो॑ गृण॒ते म॑घोनि

antivāmā dūre amitramucchorvīṃ gavyūtimabhayaṃ kṛdhī naḥ |
yāvaya dveṣa ā bharā vasūni codaya rādho gṛṇate maghoni

77.5

अ॒स्मे श्रेष्ठे॑भिर्भा॒नुभि॒र्वि भा॒ह्युषो॑ देवि प्रति॒रन्ती॑ न॒ आयु॑ः ।
इषं॑ च नो॒ दध॑ती विश्ववारे॒ गोम॒दश्वा॑व॒द्रथ॑वच्च॒ राध॑ः

asme śreṣṭhebhirbhānubhirvi bhāhyuṣo devi pratirantī na āyuḥ |
iṣaṃ ca no dadhatī viśvavāre gomadaśvāvadrathavacca rādhaḥ

77.6

यां त्वा॑ दिवो दुहितर्व॒र्धय॒न्त्युष॑ः सुजाते म॒तिभि॒र्वसि॑ष्ठाः ।
सास्मासु॑ धा र॒यिमृ॒ष्वं बृ॒हन्तं॑ यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

yāṃ tvā divo duhitarvardhayantyuṣaḥ sujāte matibhirvasiṣṭhāḥ |
sāsmāsu dhā rayimṛṣvaṃ bṛhantaṃ yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)