सप्तम मण्डल

सूक्त 76: प्राचीन पितरों द्वारा पायी उषा

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: उषसः · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 76 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

प्राचीन पितरों द्वारा पायी उषा

सब मनुष्यों के सविता देव ने अमर ज्योति ऊपर उठा दी है और उषा ने सारा जगत् प्रकट कर दिया है। महर्षि वसिष्ठ देवयान मार्गों को देखते हैं और घरों के ऊपर उषा का ध्वज उठता देखते हैं। सूर्योदय से पहले बहुत दिन बीत गये थे। ऋत के पालक, सत्य मन्त्रों वाले प्राचीन पितरों ने छिपी ज्योति को पाया और उषा को जन्म दिया, वे एकमत रहते हैं और देवों के व्रत नहीं तोड़ते। उषा के साथ जागने वाले वसिष्ठ उसकी स्तुति करते हैं: गौओं की नायिका, धन की स्वामिनी, हमारे लिए चमको।

76.1

उदु॒ ज्योति॑र॒मृतं॑ वि॒श्वज॑न्यं वि॒श्वान॑रः सवि॒ता दे॒वो अ॑श्रेत् ।
क्रत्वा॑ दे॒वाना॑मजनिष्ट॒ चक्षु॑रा॒विर॑क॒र्भुव॑नं॒ विश्व॑मु॒षाः

udu jyotiramṛtaṃ viśvajanyaṃ viśvānaraḥ savitā devo aśret |
kratvā devānāmajaniṣṭa cakṣurāvirakarbhuvanaṃ viśvamuṣāḥ

76.2

प्र मे॒ पन्था॑ देव॒याना॑ अदृश्र॒न्नम॑र्धन्तो॒ वसु॑भि॒रिष्कृ॑तासः ।
अभू॑दु के॒तुरु॒षस॑ः पु॒रस्ता॑त्प्रती॒च्यागा॒दधि॑ ह॒र्म्येभ्य॑ः

pra me panthā devayānā adṛśrannamardhanto vasubhiriṣkṛtāsaḥ |
abhūdu keturuṣasaḥ purastātpratīcyāgādadhi harmyebhyaḥ

76.3

तानीदहा॑नि बहु॒लान्या॑स॒न्या प्रा॒चीन॒मुदि॑ता॒ सूर्य॑स्य ।
यत॒ः परि॑ जा॒र इ॑वा॒चर॒न्त्युषो॑ ददृ॒क्षे न पुन॑र्य॒तीव॑

tānīdahāni bahulānyāsanyā prācīnamuditā sūryasya |
yataḥ pari jāra ivācarantyuṣo dadṛkṣe na punaryatīva

76.4

त इद्दे॒वानां॑ सध॒माद॑ आसन्नृ॒तावा॑नः क॒वय॑ः पू॒र्व्यास॑ः ।
गू॒ळ्हं ज्योति॑ः पि॒तरो॒ अन्व॑विन्दन्स॒त्यम॑न्त्रा अजनयन्नु॒षास॑म्

ta iddevānāṃ sadhamāda āsannṛtāvānaḥ kavayaḥ pūrvyāsaḥ |
gūḻhaṃ jyotiḥ pitaro anvavindansatyamantrā ajanayannuṣāsam

76.5

स॒मा॒न ऊ॒र्वे अधि॒ संग॑तास॒ः सं जा॑नते॒ न य॑तन्ते मि॒थस्ते ।
ते दे॒वानां॒ न मि॑नन्ति व्र॒तान्यम॑र्धन्तो॒ वसु॑भि॒र्याद॑मानाः

samāna ūrve adhi saṃgatāsaḥ saṃ jānate na yatante mithaste |
te devānāṃ na minanti vratānyamardhanto vasubhiryādamānāḥ

76.6

प्रति॑ त्वा॒ स्तोमै॑रीळते॒ वसि॑ष्ठा उष॒र्बुध॑ः सुभगे तुष्टु॒वांस॑ः ।
गवां॑ ने॒त्री वाज॑पत्नी न उ॒च्छोष॑ः सुजाते प्रथ॒मा ज॑रस्व

prati tvā stomairīḻate vasiṣṭhā uṣarbudhaḥ subhage tuṣṭuvāṃsaḥ |
gavāṃ netrī vājapatnī na ucchoṣaḥ sujāte prathamā jarasva

76.7

ए॒षा ने॒त्री राध॑सः सू॒नृता॑नामु॒षा उ॒च्छन्ती॑ रिभ्यते॒ वसि॑ष्ठैः ।
दी॒र्घ॒श्रुतं॑ र॒यिम॒स्मे दधा॑ना यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

eṣā netrī rādhasaḥ sūnṛtānāmuṣā ucchantī ribhyate vasiṣṭhaiḥ |
dīrghaśrutaṃ rayimasme dadhānā yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)