सप्तम मण्डल

सूक्त 71: रात्रि के विदा होने पर अश्विनौ

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: अश्विनौ · छन्द: त्रिष्टुप्

6 श्लोक · 71 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

रात्रि के विदा होने पर अश्विनौ

रात्रि अपनी बहन उषा से हटती है और लाल सूर्य के लिए मार्ग खोल देती है। महर्षि वसिष्ठ घोड़ों और गौओं के धनी अश्विनीकुमारों को पुकारते हैं कि दिन और रात बाण को हमसे दूर रखो और भूख तथा रोग को भगाओ। ऋत से जुते घोड़ों वाला उनका तीन आसनों का रथ, धन से भरा, उषा के आरम्भ में आए। ऋषि उनके कर्म याद करते हैं: उन्होंने च्यवन को बुढ़ापे से मुक्त किया, पेदु को वेगवान घोड़ा दिया, और अत्रि को अन्धकार और संकट से बाहर निकाला।

71.1

अप॒ स्वसु॑रु॒षसो॒ नग्जि॑हीते रि॒णक्ति॑ कृ॒ष्णीर॑रु॒षाय॒ पन्था॑म् ।
अश्वा॑मघा॒ गोम॑घा वां हुवेम॒ दिवा॒ नक्तं॒ शरु॑म॒स्मद्यु॑योतम्

apa svasuruṣaso nagjihīte riṇakti kṛṣṇīraruṣāya panthām |
aśvāmaghā gomaghā vāṃ huvema divā naktaṃ śarumasmadyuyotam

71.2

उ॒पाया॑तं दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य॒ रथे॑न वा॒मम॑श्विना॒ वह॑न्ता ।
यु॒यु॒तम॒स्मदनि॑रा॒ममी॑वां॒ दिवा॒ नक्तं॑ माध्वी॒ त्रासी॑थां नः

upāyātaṃ dāśuṣe martyāya rathena vāmamaśvinā vahantā |
yuyutamasmadanirāmamīvāṃ divā naktaṃ mādhvī trāsīthāṃ naḥ

71.3

आ वां॒ रथ॑मव॒मस्यां॒ व्यु॑ष्टौ सुम्ना॒यवो॒ वृष॑णो वर्तयन्तु ।
स्यूम॑गभस्तिमृत॒युग्भि॒रश्वै॒राश्वि॑ना॒ वसु॑मन्तं वहेथाम्

ā vāṃ rathamavamasyāṃ vyuṣṭau sumnāyavo vṛṣaṇo vartayantu |
syūmagabhastimṛtayugbhiraśvairāśvinā vasumantaṃ vahethām

71.4

यो वां॒ रथो॑ नृपती॒ अस्ति॑ वो॒ळ्हा त्रि॑वन्धु॒रो वसु॑माँ उ॒स्रया॑मा ।
आ न॑ ए॒ना ना॑स॒त्योप॑ यातम॒भि यद्वां॑ वि॒श्वप्स्न्यो॒ जिगा॑ति

yo vāṃ ratho nṛpatī asti voḻhā trivandhuro vasumām̐ usrayāmā |
ā na enā nāsatyopa yātamabhi yadvāṃ viśvapsnyo jigāti

71.5

यु॒वं च्यवा॑नं ज॒रसो॑ऽमुमुक्तं॒ नि पे॒दव॑ ऊहथुरा॒शुमश्व॑म् ।
निरंह॑स॒स्तम॑सः स्पर्त॒मत्रिं॒ नि जा॑हु॒षं शि॑थि॒रे धा॑तम॒न्तः

yuvaṃ cyavānaṃ jaraso'mumuktaṃ ni pedava ūhathurāśumaśvam |
niraṃhasastamasaḥ spartamatriṃ ni jāhuṣaṃ śithire dhātamantaḥ

71.6

इ॒यं म॑नी॒षा इ॒यम॑श्विना॒ गीरि॒मां सु॑वृ॒क्तिं वृ॑षणा जुषेथाम् ।
इ॒मा ब्रह्मा॑णि युव॒यून्य॑ग्मन्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

iyaṃ manīṣā iyamaśvinā gīrimāṃ suvṛktiṃ vṛṣaṇā juṣethām |
imā brahmāṇi yuvayūnyagmanyūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)