सप्तम मण्डल

सूक्त 6: पणियों को भगाने वाले वैश्वानर

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: वैश्वानरोऽग्निः · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 6 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

पणियों को भगाने वाले वैश्वानर

वसिष्ठ अग्नि वैश्वानर की स्तुति सम्राट् प्रभु के रूप में करते हैं, जो इन्द्र जैसे बलवान, पुरन्दर हैं, और जिनके प्राचीन व्रतों का वे आदर करते हैं। अग्नि ने उन पणियों को भगाया जो यज्ञ नहीं करते, कटुवाणी वाले, श्रद्धाहीन और यज्ञहीन, और उन दस्युओं को दूर धकेल दिया। जो उषाएँ पश्चिम के अन्धकार में रमती थीं, उन्हें उन्होंने पूर्व की ओर मोड़ा, अपने शस्त्रों से शत्रु के परकोटे झुकाए और नहुष की प्रजाओं से कर दिलवाया। सब लोग उनकी शरण में कृपा माँगते खड़े हैं। सूर्योदय पर वे निचले और ऊपरी समुद्र से, द्युलोक और पृथ्वी से धन बटोरते हैं।

6.1

प्र स॒म्राजो॒ असु॑रस्य॒ प्रश॑स्तिं पुं॒सः कृ॑ष्टी॒नाम॑नु॒माद्य॑स्य ।
इन्द्र॑स्येव॒ प्र त॒वस॑स्कृ॒तानि॒ वन्दे॑ दा॒रुं वन्द॑मानो विवक्मि

pra samrājo asurasya praśastiṃ puṃsaḥ kṛṣṭīnāmanumādyasya |
indrasyeva pra tavasaskṛtāni vande dāruṃ vandamāno vivakmi

6.2

क॒विं के॒तुं धा॒सिं भा॒नुमद्रे॑र्हि॒न्वन्ति॒ शं रा॒ज्यं रोद॑स्योः ।
पु॒रं॒द॒रस्य॑ गी॒र्भिरा वि॑वासे॒ऽग्नेर्व्र॒तानि॑ पू॒र्व्या म॒हानि॑

kaviṃ ketuṃ dhāsiṃ bhānumadrerhinvanti śaṃ rājyaṃ rodasyoḥ |
puraṃdarasya gīrbhirā vivāse'gnervratāni pūrvyā mahāni

6.3

न्य॑क्र॒तून्ग्र॒थिनो॑ मृ॒ध्रवा॑चः प॒णीँर॑श्र॒द्धाँ अ॑वृ॒धाँ अ॑य॒ज्ञान् ।
प्रप्र॒ तान्दस्यूँ॑र॒ग्निर्वि॑वाय॒ पूर्व॑श्चका॒राप॑राँ॒ अय॑ज्यून्

nyakratūngrathino mṛdhravācaḥ paṇīm̐raśraddhām̐ avṛdhām̐ ayajñān |
prapra tāndasyūm̐ragnirvivāya pūrvaścakārāparām̐ ayajyūn

6.4

यो अ॑पा॒चीने॒ तम॑सि॒ मद॑न्ती॒ः प्राची॑श्च॒कार॒ नृत॑म॒ः शची॑भिः ।
तमीशा॑नं॒ वस्वो॑ अ॒ग्निं गृ॑णी॒षेऽना॑नतं द॒मय॑न्तं पृत॒न्यून्

yo apācīne tamasi madantīḥ prācīścakāra nṛtamaḥ śacībhiḥ |
tamīśānaṃ vasvo agniṃ gṛṇīṣe'nānataṃ damayantaṃ pṛtanyūn

6.5

यो दे॒ह्यो॒३॒॑ अन॑मयद्वध॒स्नैर्यो अ॒र्यप॑त्नीरु॒षस॑श्च॒कार॑ ।
स नि॒रुध्या॒ नहु॑षो य॒ह्वो अ॒ग्निर्विश॑श्चक्रे बलि॒हृत॒ः सहो॑भिः

yo dehyo anamayadvadhasnairyo aryapatnīruṣasaścakāra |
sa nirudhyā nahuṣo yahvo agnirviśaścakre balihṛtaḥ sahobhiḥ

6.6

यस्य॒ शर्म॒न्नुप॒ विश्वे॒ जना॑स॒ एवै॑स्त॒स्थुः सु॑म॒तिं भिक्ष॑माणाः ।
वै॒श्वा॒न॒रो वर॒मा रोद॑स्यो॒राग्निः स॑साद पि॒त्रोरु॒पस्थ॑म्

yasya śarmannupa viśve janāsa evaistasthuḥ sumatiṃ bhikṣamāṇāḥ |
vaiśvānaro varamā rodasyorāgniḥ sasāda pitrorupastham

6.7

आ दे॒वो द॑दे बु॒ध्न्या॒३॒॑ वसू॑नि वैश्वान॒र उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य ।
आ स॑मु॒द्रादव॑रा॒दा पर॑स्मा॒दाग्निर्द॑दे दि॒व आ पृ॑थि॒व्याः

ā devo dade budhnyā vasūni vaiśvānara uditā sūryasya |
ā samudrādavarādā parasmādāgnirdade diva ā pṛthivyāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)