सप्तम मण्डल

सूक्त 36: सप्तमी सरस्वती, सिन्धुओं की माता

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: विश्वे देवाः · छन्द: त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 36 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

सप्तमी सरस्वती, सिन्धुओं की माता

वसिष्ठ गाते हैं, ऋत के आसन से स्तुति आगे बढ़े; सूर्य ने किरणों से गायों को छोड़ दिया है, अग्नि का चौड़ा मुख प्रज्वलित है। वे असुर मित्र और वरुण को नया स्तोत्र अर्पित करते हैं, जिनमें एक अचूक मार्गदर्शक हैं और मित्र बोलते हुए जनों को व्यवस्थित करते हैं। वे इन्द्र से हानि चाहने वाले का क्रोध लौटाने को कहते हैं, रुद्र को सबसे प्रिय नमस्कार अर्पित करते हैं, और सातवीं, सिन्धुओं की माता सरस्वती की स्तुति करते हैं, उन धाराओं सहित जो अपने ही दूध से भरती हैं। मरुत, पूषा, भग और विष्णु से बुद्धि और सन्तान की रक्षा माँगी जाती है।

36.1

प्र ब्रह्मै॑तु॒ सद॑नादृ॒तस्य॒ वि र॒श्मिभि॑ः ससृजे॒ सूर्यो॒ गाः ।
वि सानु॑ना पृथि॒वी स॑स्र उ॒र्वी पृ॒थु प्रती॑क॒मध्येधे॑ अ॒ग्निः

pra brahmaitu sadanādṛtasya vi raśmibhiḥ sasṛje sūryo gāḥ |
vi sānunā pṛthivī sasra urvī pṛthu pratīkamadhyedhe agniḥ

36.2

इ॒मां वां॑ मित्रावरुणा सुवृ॒क्तिमिषं॒ न कृ॑ण्वे असुरा॒ नवी॑यः ।
इ॒नो वा॑म॒न्यः प॑द॒वीरद॑ब्धो॒ जनं॑ च मि॒त्रो य॑तति ब्रुवा॒णः

imāṃ vāṃ mitrāvaruṇā suvṛktimiṣaṃ na kṛṇve asurā navīyaḥ |
ino vāmanyaḥ padavīradabdho janaṃ ca mitro yatati bruvāṇaḥ

36.3

आ वात॑स्य॒ ध्रज॑तो रन्त इ॒त्या अपी॑पयन्त धे॒नवो॒ न सूदा॑ः ।
म॒हो दि॒वः सद॑ने॒ जाय॑मा॒नोऽचि॑क्रदद्वृष॒भः सस्मि॒न्नूध॑न्

ā vātasya dhrajato ranta ityā apīpayanta dhenavo na sūdāḥ |
maho divaḥ sadane jāyamāno'cikradadvṛṣabhaḥ sasminnūdhan

36.4

गि॒रा य ए॒ता यु॒नज॒द्धरी॑ त॒ इन्द्र॑ प्रि॒या सु॒रथा॑ शूर धा॒यू ।
प्र यो म॒न्युं रिरि॑क्षतो मि॒नात्या सु॒क्रतु॑मर्य॒मणं॑ ववृत्याम्

girā ya etā yunajaddharī ta indra priyā surathā śūra dhāyū |
pra yo manyuṃ ririkṣato minātyā sukratumaryamaṇaṃ vavṛtyām

36.5

यज॑न्ते अस्य स॒ख्यं वय॑श्च नम॒स्विन॒ः स्व ऋ॒तस्य॒ धाम॑न् ।
वि पृक्षो॑ बाबधे॒ नृभि॒ः स्तवा॑न इ॒दं नमो॑ रु॒द्राय॒ प्रेष्ठ॑म्

yajante asya sakhyaṃ vayaśca namasvinaḥ sva ṛtasya dhāman |
vi pṛkṣo bābadhe nṛbhiḥ stavāna idaṃ namo rudrāya preṣṭham

36.6

आ यत्सा॒कं य॒शसो॑ वावशा॒नाः सर॑स्वती स॒प्तथी॒ सिन्धु॑माता ।
याः सु॒ष्वय॑न्त सु॒दुघा॑ः सुधा॒रा अ॒भि स्वेन॒ पय॑सा॒ पीप्या॑नाः

ā yatsākaṃ yaśaso vāvaśānāḥ sarasvatī saptathī sindhumātā |
yāḥ suṣvayanta sudughāḥ sudhārā abhi svena payasā pīpyānāḥ

36.7

उ॒त त्ये नो॑ म॒रुतो॑ मन्दसा॒ना धियं॑ तो॒कं च॑ वा॒जिनो॑ऽवन्तु ।
मा न॒ः परि॑ ख्य॒दक्ष॑रा॒ चर॒न्त्यवी॑वृध॒न्युज्यं॒ ते र॒यिं न॑ः

uta tye no maruto mandasānā dhiyaṃ tokaṃ ca vājino'vantu |
mā naḥ pari khyadakṣarā carantyavīvṛdhanyujyaṃ te rayiṃ naḥ

36.8

प्र वो॑ म॒हीम॒रम॑तिं कृणुध्वं॒ प्र पू॒षणं॑ विद॒थ्यं१॒॑ न वी॒रम् ।
भगं॑ धि॒यो॑ऽवि॒तारं॑ नो अ॒स्याः सा॒तौ वाजं॑ राति॒षाचं॒ पुरं॑धिम्

pra vo mahīmaramatiṃ kṛṇudhvaṃ pra pūṣaṇaṃ vidathyaṃ na vīram |
bhagaṃ dhiyo'vitāraṃ no asyāḥ sātau vājaṃ rātiṣācaṃ puraṃdhim

36.9

अच्छा॒यं वो॑ मरुत॒ः श्लोक॑ ए॒त्वच्छा॒ विष्णुं॑ निषिक्त॒पामवो॑भिः ।
उ॒त प्र॒जायै॑ गृण॒ते वयो॑ धुर्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

acchāyaṃ vo marutaḥ śloka etvacchā viṣṇuṃ niṣiktapāmavobhiḥ |
uta prajāyai gṛṇate vayo dhuryūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)