सप्तम मण्डल

सूक्त 15: पाँच जनों का युवा गृहपति

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: अग्निः · छन्द: गायत्री

15 श्लोक · 15 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

पाँच जनों का युवा गृहपति

वसिष्ठ के गायत्री छन्द में पन्द्रह छोटे मन्त्र अग्नि को, जो सबसे निकट के बन्धु हैं। उनके मुख में आहुति डालो, क्योंकि वे पाँचों जनों के हर घर में बैठे हैं, युवा कवि और गृहपति। स्वर्ग के श्येन अग्नि के लिए नया स्तोत्र जन्मा है। वे हमारी सम्पत्ति की रक्षा करते और संकट से बचाते हैं; उज्ज्वल और अमर होकर राक्षसों को भगाते हैं। ऋषि प्रार्थना करते हैं कि वे रात और भोर चमकें, हानि करने वालों को अपनी सबसे तीखी लपटों से जलाएँ, और हमारे लिए लोहे का महान्, अजेय, सौ परकोटों वाला दुर्ग बनें, दिन-रात रक्षा करते हुए।

15.1

उ॒प॒सद्या॑य मी॒ळ्हुष॑ आ॒स्ये॑ जुहुता ह॒विः ।
यो नो॒ नेदि॑ष्ठ॒माप्य॑म्

upasadyāya mīḻhuṣa āsye juhutā haviḥ |
yo no nediṣṭhamāpyam

15.2

यः पञ्च॑ चर्ष॒णीर॒भि नि॑ष॒साद॒ दमे॑दमे ।
क॒विर्गृ॒हप॑ति॒र्युवा॑

yaḥ pañca carṣaṇīrabhi niṣasāda damedame |
kavirgṛhapatiryuvā

15.3

स नो॒ वेदो॑ अ॒मात्य॑म॒ग्नी र॑क्षतु वि॒श्वत॑ः ।
उ॒तास्मान्पा॒त्वंह॑सः

sa no vedo amātyamagnī rakṣatu viśvataḥ |
utāsmānpātvaṃhasaḥ

15.4

नवं॒ नु स्तोम॑म॒ग्नये॑ दि॒वः श्ये॒नाय॑ जीजनम् ।
वस्व॑ः कु॒विद्व॒नाति॑ नः

navaṃ nu stomamagnaye divaḥ śyenāya jījanam |
vasvaḥ kuvidvanāti naḥ

15.5

स्पा॒र्हा यस्य॒ श्रियो॑ दृ॒शे र॒यिर्वी॒रव॑तो यथा ।
अग्रे॑ य॒ज्ञस्य॒ शोच॑तः

spārhā yasya śriyo dṛśe rayirvīravato yathā |
agre yajñasya śocataḥ

15.6

सेमां वे॑तु॒ वष॑ट्कृतिम॒ग्निर्जु॑षत नो॒ गिर॑ः ।
यजि॑ष्ठो हव्य॒वाह॑नः

semāṃ vetu vaṣaṭkṛtimagnirjuṣata no giraḥ |
yajiṣṭho havyavāhanaḥ

15.7

नि त्वा॑ नक्ष्य विश्पते द्यु॒मन्तं॑ देव धीमहि ।
सु॒वीर॑मग्न आहुत

ni tvā nakṣya viśpate dyumantaṃ deva dhīmahi |
suvīramagna āhuta

15.8

क्षप॑ उ॒स्रश्च॑ दीदिहि स्व॒ग्नय॒स्त्वया॑ व॒यम् ।
सु॒वीर॒स्त्वम॑स्म॒युः

kṣapa usraśca dīdihi svagnayastvayā vayam |
suvīrastvamasmayuḥ

15.9

उप॑ त्वा सा॒तये॒ नरो॒ विप्रा॑सो यन्ति धी॒तिभि॑ः ।
उपाक्ष॑रा सह॒स्रिणी॑

upa tvā sātaye naro viprāso yanti dhītibhiḥ |
upākṣarā sahasriṇī

15.10

अ॒ग्नी रक्षां॑सि सेधति शु॒क्रशो॑चि॒रम॑र्त्यः ।
शुचि॑ः पाव॒क ईड्य॑ः

agnī rakṣāṃsi sedhati śukraśociramartyaḥ |
śuciḥ pāvaka īḍyaḥ

15.11

स नो॒ राधां॒स्या भ॒रेशा॑नः सहसो यहो ।
भग॑श्च दातु॒ वार्य॑म्

sa no rādhāṃsyā bhareśānaḥ sahaso yaho |
bhagaśca dātu vāryam

15.12

त्वम॑ग्ने वी॒रव॒द्यशो॑ दे॒वश्च॑ सवि॒ता भग॑ः ।
दिति॑श्च दाति॒ वार्य॑म्

tvamagne vīravadyaśo devaśca savitā bhagaḥ |
ditiśca dāti vāryam

15.13

अग्ने॒ रक्षा॑ णो॒ अंह॑स॒ः प्रति॑ ष्म देव॒ रीष॑तः ।
तपि॑ष्ठैर॒जरो॑ दह

agne rakṣā ṇo aṃhasaḥ prati ṣma deva rīṣataḥ |
tapiṣṭhairajaro daha

15.14

अधा॑ म॒ही न॒ आय॒स्यना॑धृष्टो॒ नृपी॑तये ।
पूर्भ॑वा श॒तभु॑जिः

adhā mahī na āyasyanādhṛṣṭo nṛpītaye |
pūrbhavā śatabhujiḥ

15.15

त्वं न॑ः पा॒ह्यंह॑सो॒ दोषा॑वस्तरघाय॒तः ।
दिवा॒ नक्त॑मदाभ्य

tvaṃ naḥ pāhyaṃhaso doṣāvastaraghāyataḥ |
divā naktamadābhya

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)