पञ्चम मण्डल

सूक्त 5: वसुश्रुत का आप्री सूक्त

ऋषि: वसुश्रुत आत्रेयः · देवता: आप्रीसूक्तं (१ इध्मः समिद्धोऽग्निर्वा, २ नराशंसः, ३ इळः, ४ बर्हिः, ५ देवीर्द्वारः, ६ उषासानक्ता, ७ दैव्यौ होतारौ प्रचेतसौ, ८ तिस्रो देव्यः सरस्वतीळाभारत्यः, ९ त्वष्टा, १० वनस्पतिः, ११ स्वाहाकृतयः · छन्द: गायत्री

11 श्लोक · 5 में से 87

इस अध्याय में क्या होता है

वसुश्रुत का आप्री सूक्त

यह गायत्री छन्द में आत्रेय वसुश्रुत का आप्री सूक्त है, जिसमें हर मन्त्र यज्ञ के एक अंग को बुलाता है। भली भाँति प्रज्वलित जातवेदा पर घी चढ़ाया जाता है। मधु-हस्त नराशंस यज्ञ को मधुर करते हैं। आहूत अग्नि इन्द्र को लाते हैं। ऊन-सा कोमल बर्हि बिछता है, दिव्य द्वार खुलते हैं, ऋत की माताएँ रात्रि और उषा पुकारी जाती हैं। दोनों दिव्य होता वायु के मार्ग से आते हैं। इळा, सरस्वती और मही, तीनों देवियाँ कुश पर बैठती हैं। त्वष्टा को आने और वनस्पति को देवों तक हवि पहुँचाने का आग्रह है, क्योंकि वह उनके गुप्त नाम जानता है। अन्तिम मन्त्र अग्नि, वरुण, इन्द्र और मरुतों को स्वाहा कहता है।

5.1

सुस॑मिद्धाय शो॒चिषे॑ घृ॒तं ती॒व्रं जु॑होतन ।
अ॒ग्नये॑ जा॒तवे॑दसे

susamiddhāya śociṣe ghṛtaṃ tīvraṃ juhotana |
agnaye jātavedase

5.2

नरा॒शंस॑ः सुषूदती॒मं य॒ज्ञमदा॑भ्यः ।
क॒विर्हि मधु॑हस्त्यः

narāśaṃsaḥ suṣūdatīmaṃ yajñamadābhyaḥ |
kavirhi madhuhastyaḥ

5.3

ई॒ळि॒तो अ॑ग्न॒ आ व॒हेन्द्रं॑ चि॒त्रमि॒ह प्रि॒यम् ।
सु॒खै रथे॑भिरू॒तये॑

īḻito agna ā vahendraṃ citramiha priyam |
sukhai rathebhirūtaye

5.4

ऊर्ण॑म्रदा॒ वि प्र॑थस्वा॒भ्य१॒॑र्का अ॑नूषत ।
भवा॑ नः शुभ्र सा॒तये॑

ūrṇamradā vi prathasvābhyarkā anūṣata |
bhavā naḥ śubhra sātaye

5.5

देवी॑र्द्वारो॒ वि श्र॑यध्वं सुप्राय॒णा न॑ ऊ॒तये॑ ।
प्रप्र॑ य॒ज्ञं पृ॑णीतन

devīrdvāro vi śrayadhvaṃ suprāyaṇā na ūtaye |
prapra yajñaṃ pṛṇītana

5.6

सु॒प्रती॑के वयो॒वृधा॑ य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॑ ।
दो॒षामु॒षास॑मीमहे

supratīke vayovṛdhā yahvī ṛtasya mātarā |
doṣāmuṣāsamīmahe

5.7

वात॑स्य॒ पत्म॑न्नीळि॒ता दैव्या॒ होता॑रा॒ मनु॑षः ।
इ॒मं नो॑ य॒ज्ञमा ग॑तम्

vātasya patmannīḻitā daivyā hotārā manuṣaḥ |
imaṃ no yajñamā gatam

5.8

इळा॒ सर॑स्वती म॒ही ति॒स्रो दे॒वीर्म॑यो॒भुव॑ः ।
ब॒र्हिः सी॑दन्त्व॒स्रिध॑ः

iḻā sarasvatī mahī tisro devīrmayobhuvaḥ |
barhiḥ sīdantvasridhaḥ

5.9

शि॒वस्त्व॑ष्टरि॒हा ग॑हि वि॒भुः पोष॑ उ॒त त्मना॑ ।
य॒ज्ञेय॑ज्ञे न॒ उद॑व

śivastvaṣṭarihā gahi vibhuḥ poṣa uta tmanā |
yajñeyajñe na udava

5.10

यत्र॒ वेत्थ॑ वनस्पते दे॒वानां॒ गुह्या॒ नामा॑नि ।
तत्र॑ ह॒व्यानि॑ गामय

yatra vettha vanaspate devānāṃ guhyā nāmāni |
tatra havyāni gāmaya

5.11

स्वाहा॒ग्नये॒ वरु॑णाय॒ स्वाहेन्द्रा॑य म॒रुद्भ्य॑ः ।
स्वाहा॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒विः

svāhāgnaye varuṇāya svāhendrāya marudbhyaḥ |
svāhā devebhyo haviḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)