चतुर्थ मण्डल

सूक्त 55: हमारी रक्षा कौन करेगा? विश्वेदेव

ऋषि: वामदेवो गौतमः · देवता: विश्वे देवाः · छन्द: त्रिष्टुप्, ८-१० गायत्री

10 श्लोक · 55 में से 58

इस अध्याय में क्या होता है

हमारी रक्षा कौन करेगा? विश्वेदेव

वामदेव गौतम त्रिष्टुप् और अन्त में गायत्री छन्द में विश्वेदेवों को सम्बोधित करते हैं। हे वसुओ, तुम्हारा रक्षक कौन है, कौन ढाल है? हे द्युलोक और पृथ्वी, हे अदिति, बलवान मनुष्य से हमें बचाओ। मैं मित्रता और कल्याण के लिए गृह की अदिति, नदी और देवी की स्तुति करता हूँ, ताकि रात्रि और उषा हमारी रक्षा करें। अर्यमा और वरुण मार्ग दिखाते हैं, अग्नि सुमार्ग; इन्द्र और विष्णु दृढ़ शरण दें। पर्वत, मरुतों, भग और रक्षक देव की सहायता माँगी गई है। अहिर्बुध्न्य और जलों की स्तुति है। देवों सहित अदिति हमारी रक्षा करें। गायत्री मन्त्रों में अग्नि, उषा, सविता, भग और इन्द्र से धन माँगा गया है।

55.1

को व॑स्त्रा॒ता व॑सव॒ः को व॑रू॒ता द्यावा॑भूमी अदिते॒ त्रासी॑थां नः ।
सही॑यसो वरुण मित्र॒ मर्ता॒त्को वो॑ऽध्व॒रे वरि॑वो धाति देवाः

ko vastrātā vasavaḥ ko varūtā dyāvābhūmī adite trāsīthāṃ naḥ |
sahīyaso varuṇa mitra martātko vo'dhvare varivo dhāti devāḥ

55.2

प्र ये धामा॑नि पू॒र्व्याण्यर्चा॒न्वि यदु॒च्छान्वि॑यो॒तारो॒ अमू॑राः ।
वि॒धा॒तारो॒ वि ते द॑धु॒रज॑स्रा ऋ॒तधी॑तयो रुरुचन्त द॒स्माः

pra ye dhāmāni pūrvyāṇyarcānvi yaducchānviyotāro amūrāḥ |
vidhātāro vi te dadhurajasrā ṛtadhītayo rurucanta dasmāḥ

55.3

प्र प॒स्त्या॒३॒॑मदि॑तिं॒ सिन्धु॑म॒र्कैः स्व॒स्तिमी॑ळे स॒ख्याय॑ दे॒वीम् ।
उ॒भे यथा॑ नो॒ अह॑नी नि॒पात॑ उ॒षासा॒नक्ता॑ करता॒मद॑ब्धे

pra pastyāmaditiṃ sindhumarkaiḥ svastimīḻe sakhyāya devīm |
ubhe yathā no ahanī nipāta uṣāsānaktā karatāmadabdhe

55.4

व्य॑र्य॒मा वरु॑णश्चेति॒ पन्था॑मि॒षस्पति॑ः सुवि॒तं गा॒तुम॒ग्निः ।
इन्द्रा॑विष्णू नृ॒वदु॒ षु स्तवा॑ना॒ शर्म॑ नो यन्त॒मम॑व॒द्वरू॑थम्

vyaryamā varuṇaśceti panthāmiṣaspatiḥ suvitaṃ gātumagniḥ |
indrāviṣṇū nṛvadu ṣu stavānā śarma no yantamamavadvarūtham

55.5

आ पर्व॑तस्य म॒रुता॒मवां॑सि दे॒वस्य॑ त्रा॒तुर॑व्रि॒ भग॑स्य ।
पात्पति॒र्जन्या॒दंह॑सो नो मि॒त्रो मि॒त्रिया॑दु॒त न॑ उरुष्येत्

ā parvatasya marutāmavāṃsi devasya trāturavri bhagasya |
pātpatirjanyādaṃhaso no mitro mitriyāduta na uruṣyet

55.6

नू रो॑दसी॒ अहि॑ना बु॒ध्न्ये॑न स्तुवी॒त दे॑वी॒ अप्ये॑भिरि॒ष्टैः ।
स॒मु॒द्रं न सं॒चर॑णे सनि॒ष्यवो॑ घ॒र्मस्व॑रसो न॒द्यो॒३॒॑ अप॑ व्रन्

nū rodasī ahinā budhnyena stuvīta devī apyebhiriṣṭaiḥ |
samudraṃ na saṃcaraṇe saniṣyavo gharmasvaraso nadyo apa vran

55.7

दे॒वैर्नो॑ दे॒व्यदि॑ति॒र्नि पा॑तु दे॒वस्त्रा॒ता त्रा॑यता॒मप्र॑युच्छन् ।
न॒हि मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य धा॒सिमर्हा॑मसि प्र॒मियं॒ सान्व॒ग्नेः

devairno devyaditirni pātu devastrātā trāyatāmaprayucchan |
nahi mitrasya varuṇasya dhāsimarhāmasi pramiyaṃ sānvagneḥ

55.8

अ॒ग्निरी॑शे वस॒व्य॑स्या॒ग्निर्म॒हः सौभ॑गस्य ।
तान्य॒स्मभ्यं॑ रासते

agnirīśe vasavyasyāgnirmahaḥ saubhagasya |
tānyasmabhyaṃ rāsate

55.9

उषो॑ मघो॒न्या व॑ह॒ सूनृ॑ते॒ वार्या॑ पु॒रु ।
अ॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति

uṣo maghonyā vaha sūnṛte vāryā puru |
asmabhyaṃ vājinīvati

55.10

तत्सु न॑ः सवि॒ता भगो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा ।
इन्द्रो॑ नो॒ राध॒सा ग॑मत्

tatsu naḥ savitā bhago varuṇo mitro aryamā |
indro no rādhasā gamat

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)