चतुर्थ मण्डल

सूक्त 53: सविता, द्युलोक के धारक, प्रजापति

ऋषि: वामदेवो गौतमः · देवता: सविता · छन्द: जगती

7 श्लोक · 53 में से 58

इस अध्याय में क्या होता है

सविता, द्युलोक के धारक, प्रजापति

वामदेव गौतम जगती छन्द में सविता की स्तुति करते हैं। हम ज्ञानी असुर सविता देव का वह महान, वरणीय दान चुनते हैं, वह शरण जो वे उपासक को देते हैं। द्युलोक के धारक, जगत के प्रजापति, वे कवि पीला वस्त्र धारण करते हैं। उन्होंने द्युलोक और पृथ्वी के लोक भर दिए हैं और जगत को रात और दिन में विश्राम देने और जगाने के लिए अपनी भुजाएँ फैलाते हैं। अचूक दृष्टि से वे लोकों को देखते और उनके व्रतों की रक्षा करते हैं। अपनी महिमा से वे तीन अन्तरिक्ष, तीन लोक, तीन ज्योतियाँ, तीन द्युलोक और तीन पृथ्वियाँ घेरते हैं। सविता हमें पाप से तिहरी शरण दें।

53.1

तद्दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्वार्यं॑ म॒हद्वृ॑णी॒महे॒ असु॑रस्य॒ प्रचे॑तसः ।
छ॒र्दिर्येन॑ दा॒शुषे॒ यच्छ॑ति॒ त्मना॒ तन्नो॑ म॒हाँ उद॑यान्दे॒वो अ॒क्तुभि॑ः

taddevasya saviturvāryaṃ mahadvṛṇīmahe asurasya pracetasaḥ |
chardiryena dāśuṣe yacchati tmanā tanno mahām̐ udayāndevo aktubhiḥ

53.2

दि॒वो ध॒र्ता भुव॑नस्य प्र॒जाप॑तिः पि॒शङ्गं॑ द्रा॒पिं प्रति॑ मुञ्चते क॒विः ।
वि॒च॒क्ष॒णः प्र॒थय॑न्नापृ॒णन्नु॒र्वजी॑जनत्सवि॒ता सु॒म्नमु॒क्थ्य॑म्

divo dhartā bhuvanasya prajāpatiḥ piśaṅgaṃ drāpiṃ prati muñcate kaviḥ |
vicakṣaṇaḥ prathayannāpṛṇannurvajījanatsavitā sumnamukthyam

53.3

आप्रा॒ रजां॑सि दि॒व्यानि॒ पार्थि॑वा॒ श्लोकं॑ दे॒वः कृ॑णुते॒ स्वाय॒ धर्म॑णे ।
प्र बा॒हू अ॑स्राक्सवि॒ता सवी॑मनि निवे॒शय॑न्प्रसु॒वन्न॒क्तुभि॒र्जग॑त्

āprā rajāṃsi divyāni pārthivā ślokaṃ devaḥ kṛṇute svāya dharmaṇe |
pra bāhū asrāksavitā savīmani niveśayanprasuvannaktubhirjagat

53.4

अदा॑भ्यो॒ भुव॑नानि प्र॒चाक॑शद्व्र॒तानि॑ दे॒वः स॑वि॒ताभि र॑क्षते ।
प्रास्रा॑ग्बा॒हू भुव॑नस्य प्र॒जाभ्यो॑ धृ॒तव्र॑तो म॒हो अज्म॑स्य राजति

adābhyo bhuvanāni pracākaśadvratāni devaḥ savitābhi rakṣate |
prāsrāgbāhū bhuvanasya prajābhyo dhṛtavrato maho ajmasya rājati

53.5

त्रिर॒न्तरि॑क्षं सवि॒ता म॑हित्व॒ना त्री रजां॑सि परि॒भुस्त्रीणि॑ रोच॒ना ।
ति॒स्रो दिव॑ः पृथि॒वीस्ति॒स्र इ॑न्वति त्रि॒भिर्व्र॒तैर॒भि नो॑ रक्षति॒ त्मना॑

trirantarikṣaṃ savitā mahitvanā trī rajāṃsi paribhustrīṇi rocanā |
tisro divaḥ pṛthivīstisra invati tribhirvratairabhi no rakṣati tmanā

53.6

बृ॒हत्सु॑म्नः प्रसवी॒ता नि॒वेश॑नो॒ जग॑तः स्था॒तुरु॒भय॑स्य॒ यो व॒शी ।
स नो॑ दे॒वः स॑वि॒ता शर्म॑ यच्छत्व॒स्मे क्षया॑य त्रि॒वरू॑थ॒मंह॑सः

bṛhatsumnaḥ prasavītā niveśano jagataḥ sthāturubhayasya yo vaśī |
sa no devaḥ savitā śarma yacchatvasme kṣayāya trivarūthamaṃhasaḥ

53.7

आग॑न्दे॒व ऋ॒तुभि॒र्वर्ध॑तु॒ क्षयं॒ दधा॑तु नः सवि॒ता सु॑प्र॒जामिष॑म् ।
स न॑ः क्ष॒पाभि॒रह॑भिश्च जिन्वतु प्र॒जाव॑न्तं र॒यिम॒स्मे समि॑न्वतु

āgandeva ṛtubhirvardhatu kṣayaṃ dadhātu naḥ savitā suprajāmiṣam |
sa naḥ kṣapābhirahabhiśca jinvatu prajāvantaṃ rayimasme saminvatu

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)