चतुर्थ मण्डल

सूक्त 41: इन्द्र और वरुण, दुष्ट पर प्रहार करो

ऋषि: वामदेवो गौतमः · देवता: इन्द्रावरुणौ · छन्द: त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 41 में से 58

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र और वरुण, दुष्ट पर प्रहार करो

वामदेव गौतम त्रिष्टुप् छन्द में इन्द्र और वरुण की साथ स्तुति करते हैं। हवि सहित कौन सा स्तोत्र तुम्हारे हृदय को छूकर तुम्हें प्रसन्न कर सका? जो तुम्हें मित्र बनाता है, वह युद्ध में शत्रुओं को मारता है। स्तुति करने वालों को रत्न दो। दुष्ट, लुटेरे और छली पर अपना सबसे बलवान वज्र चलाओ। इस प्रार्थना से वैसे प्रेम करो जैसे बैल गाय से, ताकि वह हमें सहस्र धाराओं में दूध दे। जब पुत्र, पौत्र और उपजाऊ खेत दाँव पर हों, हमारे साथ रहो। हमारी बुद्धियाँ धन की खोज में तुम्हारे पास वैसे गई हैं जैसे दौड़ के घोड़े होड़ में, जैसे गायें सोम की ओर।

41.1

इन्द्रा॒ को वां॑ वरुणा सु॒म्नमा॑प॒ स्तोमो॑ ह॒विष्माँ॑ अ॒मृतो॒ न होता॑ ।
यो वां॑ हृ॒दि क्रतु॑माँ अ॒स्मदु॒क्तः प॒स्पर्श॑दिन्द्रावरुणा॒ नम॑स्वान्

indrā ko vāṃ varuṇā sumnamāpa stomo haviṣmām̐ amṛto na hotā |
yo vāṃ hṛdi kratumām̐ asmaduktaḥ pasparśadindrāvaruṇā namasvān

41.2

इन्द्रा॑ ह॒ यो वरु॑णा च॒क्र आ॒पी दे॒वौ मर्त॑ः स॒ख्याय॒ प्रय॑स्वान् ।
स ह॑न्ति वृ॒त्रा स॑मि॒थेषु॒ शत्रू॒नवो॑भिर्वा म॒हद्भि॒ः स प्र शृ॑ण्वे

indrā ha yo varuṇā cakra āpī devau martaḥ sakhyāya prayasvān |
sa hanti vṛtrā samitheṣu śatrūnavobhirvā mahadbhiḥ sa pra śṛṇve

41.3

इन्द्रा॑ ह॒ रत्नं॒ वरु॑णा॒ धेष्ठे॒त्था नृभ्य॑ः शशमा॒नेभ्य॒स्ता ।
यदी॒ सखा॑या स॒ख्याय॒ सोमै॑ः सु॒तेभि॑ः सुप्र॒यसा॑ मा॒दयै॑ते

indrā ha ratnaṃ varuṇā dheṣṭhetthā nṛbhyaḥ śaśamānebhyastā |
yadī sakhāyā sakhyāya somaiḥ sutebhiḥ suprayasā mādayaite

41.4

इन्द्रा॑ यु॒वं व॑रुणा दि॒द्युम॑स्मि॒न्नोजि॑ष्ठमुग्रा॒ नि व॑धिष्टं॒ वज्र॑म् ।
यो नो॑ दु॒रेवो॑ वृ॒कति॑र्द॒भीति॒स्तस्मि॑न्मिमाथाम॒भिभू॒त्योज॑ः

indrā yuvaṃ varuṇā didyumasminnojiṣṭhamugrā ni vadhiṣṭaṃ vajram |
yo no durevo vṛkatirdabhītistasminmimāthāmabhibhūtyojaḥ

41.5

इन्द्रा॑ यु॒वं व॑रुणा भू॒तम॒स्या धि॒यः प्रे॒तारा॑ वृष॒भेव॑ धे॒नोः ।
सा नो॑ दुहीय॒द्यव॑सेव ग॒त्वी स॒हस्र॑धारा॒ पय॑सा म॒ही गौः

indrā yuvaṃ varuṇā bhūtamasyā dhiyaḥ pretārā vṛṣabheva dhenoḥ |
sā no duhīyadyavaseva gatvī sahasradhārā payasā mahī gauḥ

41.6

तो॒के हि॒ते तन॑य उ॒र्वरा॑सु॒ सूरो॒ दृशी॑के॒ वृष॑णश्च॒ पौंस्ये॑ ।
इन्द्रा॑ नो॒ अत्र॒ वरु॑णा स्याता॒मवो॑भिर्द॒स्मा परि॑तक्म्यायाम्

toke hite tanaya urvarāsu sūro dṛśīke vṛṣaṇaśca pauṃsye |
indrā no atra varuṇā syātāmavobhirdasmā paritakmyāyām

41.7

यु॒वामिद्ध्यव॑से पू॒र्व्याय॒ परि॒ प्रभू॑ती ग॒विष॑ः स्वापी ।
वृ॒णी॒महे॑ स॒ख्याय॑ प्रि॒याय॒ शूरा॒ मंहि॑ष्ठा पि॒तरे॑व श॒म्भू

yuvāmiddhyavase pūrvyāya pari prabhūtī gaviṣaḥ svāpī |
vṛṇīmahe sakhyāya priyāya śūrā maṃhiṣṭhā pitareva śambhū

41.8

ता वां॒ धियोऽव॑से वाज॒यन्ती॑रा॒जिं न ज॑ग्मुर्युव॒यूः सु॑दानू ।
श्रि॒ये न गाव॒ उप॒ सोम॑मस्थु॒रिन्द्रं॒ गिरो॒ वरु॑णं मे मनी॒षाः

tā vāṃ dhiyo'vase vājayantīrājiṃ na jagmuryuvayūḥ sudānū |
śriye na gāva upa somamasthurindraṃ giro varuṇaṃ me manīṣāḥ

41.9

इ॒मा इन्द्रं॒ वरु॑णं मे मनी॒षा अग्म॒न्नुप॒ द्रवि॑णमि॒च्छमा॑नाः ।
उपे॑मस्थुर्जो॒ष्टार॑ इव॒ वस्वो॑ र॒घ्वीरि॑व॒ श्रव॑सो॒ भिक्ष॑माणाः

imā indraṃ varuṇaṃ me manīṣā agmannupa draviṇamicchamānāḥ |
upemasthurjoṣṭāra iva vasvo raghvīriva śravaso bhikṣamāṇāḥ

41.10

अश्व्य॑स्य॒ त्मना॒ रथ्य॑स्य पु॒ष्टेर्नित्य॑स्य रा॒यः पत॑यः स्याम ।
ता च॑क्रा॒णा ऊ॒तिभि॒र्नव्य॑सीभिरस्म॒त्रा रायो॑ नि॒युत॑ः सचन्ताम्

aśvyasya tmanā rathyasya puṣṭernityasya rāyaḥ patayaḥ syāma |
tā cakrāṇā ūtibhirnavyasībhirasmatrā rāyo niyutaḥ sacantām

41.11

आ नो॑ बृहन्ता बृह॒तीभि॑रू॒ती इन्द्र॑ या॒तं व॑रुण॒ वाज॑सातौ ।
यद्दि॒द्यव॒ः पृत॑नासु प्र॒क्रीळा॒न्तस्य॑ वां स्याम सनि॒तार॑ आ॒जेः

ā no bṛhantā bṛhatībhirūtī indra yātaṃ varuṇa vājasātau |
yaddidyavaḥ pṛtanāsu prakrīḻāntasya vāṃ syāma sanitāra ājeḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)