चतुर्थ मण्डल

सूक्त 26: मैं मनु था, सूर्य था; और श्येन

ऋषि: वामदेवो गौतमः, १- ३ इन्द्रो वा · देवता: १ - ३ इन्द्रः, आत्मा वा, ४ - ७ श्येनः · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 26 में से 58

इस अध्याय में क्या होता है

मैं मनु था, सूर्य था; और श्येन

त्रिष्टुप् छन्द का प्रसिद्ध सूक्त। मन्त्र एक से तीन में वक्ता इन्द्र हैं, या अनुक्रमणी के अनुसार वामदेव के मुख से बोलता आत्मा, जो कहता है: मैं मनु था और सूर्य था, मैं ऋषि कक्षीवान हूँ, मैं ही कुत्स और कवि उशना हूँ। मैंने आर्य को भूमि दी और दानी को वर्षा; दिवोदास अतिथिग्व के लिए मैंने शम्बर के निन्यानवे दुर्ग तोड़े। बृहदारण्यक उपनिषद् इसे वामदेव के ब्रह्म से एकत्व के बोध के रूप में स्मरण करता है। मन्त्र चार से सात श्येन की स्तुति करते हैं, सब पक्षियों से वेगवान, जो बिना चक्र के दूर द्युलोक से उड़कर मनु के लिए सोम लाया।

26.1

अ॒हं मनु॑रभवं॒ सूर्य॑श्चा॒हं क॒क्षीवाँ॒ ऋषि॑रस्मि॒ विप्र॑ः ।
अ॒हं कुत्स॑मार्जुने॒यं न्यृ॑ञ्जे॒ऽहं क॒विरु॒शना॒ पश्य॑ता मा

ahaṃ manurabhavaṃ sūryaścāhaṃ kakṣīvām̐ ṛṣirasmi vipraḥ |
ahaṃ kutsamārjuneyaṃ nyṛñje'haṃ kaviruśanā paśyatā mā

26.2

अ॒हं भूमि॑मददा॒मार्या॑या॒हं वृ॒ष्टिं दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ।
अ॒हम॒पो अ॑नयं वावशा॒ना मम॑ दे॒वासो॒ अनु॒ केत॑मायन्

ahaṃ bhūmimadadāmāryāyāhaṃ vṛṣṭiṃ dāśuṣe martyāya |
ahamapo anayaṃ vāvaśānā mama devāso anu ketamāyan

26.3

अ॒हं पुरो॑ मन्दसा॒नो व्यै॑रं॒ नव॑ सा॒कं न॑व॒तीः शम्ब॑रस्य ।
श॒त॒त॒मं वे॒श्यं॑ स॒र्वता॑ता॒ दिवो॑दासमतिथि॒ग्वं यदाव॑म्

ahaṃ puro mandasāno vyairaṃ nava sākaṃ navatīḥ śambarasya |
śatatamaṃ veśyaṃ sarvatātā divodāsamatithigvaṃ yadāvam

26.4

प्र सु ष विभ्यो॑ मरुतो॒ विर॑स्तु॒ प्र श्ये॒नः श्ये॒नेभ्य॑ आशु॒पत्वा॑ ।
अ॒च॒क्रया॒ यत्स्व॒धया॑ सुप॒र्णो ह॒व्यं भर॒न्मन॑वे दे॒वजु॑ष्टम्

pra su ṣa vibhyo maruto virastu pra śyenaḥ śyenebhya āśupatvā |
acakrayā yatsvadhayā suparṇo havyaṃ bharanmanave devajuṣṭam

26.5

भर॒द्यदि॒ विरतो॒ वेवि॑जानः प॒थोरुणा॒ मनो॑जवा असर्जि ।
तूयं॑ ययौ॒ मधु॑ना सो॒म्येनो॒त श्रवो॑ विविदे श्ये॒नो अत्र॑

bharadyadi virato vevijānaḥ pathoruṇā manojavā asarji |
tūyaṃ yayau madhunā somyenota śravo vivide śyeno atra

26.6

ऋ॒जी॒पी श्ये॒नो दद॑मानो अं॒शुं प॑रा॒वत॑ः शकु॒नो म॒न्द्रं मद॑म् ।
सोमं॑ भरद्दादृहा॒णो दे॒वावा॑न्दि॒वो अ॒मुष्मा॒दुत्त॑रादा॒दाय॑

ṛjīpī śyeno dadamāno aṃśuṃ parāvataḥ śakuno mandraṃ madam |
somaṃ bharaddādṛhāṇo devāvāndivo amuṣmāduttarādādāya

26.7

आ॒दाय॑ श्ये॒नो अ॑भर॒त्सोमं॑ स॒हस्रं॑ स॒वाँ अ॒युतं॑ च सा॒कम् ।
अत्रा॒ पुरं॑धिरजहा॒दरा॑ती॒र्मदे॒ सोम॑स्य मू॒रा अमू॑रः

ādāya śyeno abharatsomaṃ sahasraṃ savām̐ ayutaṃ ca sākam |
atrā puraṃdhirajahādarātīrmade somasya mūrā amūraḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)