तृतीय मण्डल

सूक्त 43: मुझे सोम पीने वाला ऋषि बनाओ

ऋषि: गाथिनो विश्वामित्रः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

8 श्लोक · 43 में से 62

इस अध्याय में क्या होता है

मुझे सोम पीने वाला ऋषि बनाओ

सोम के लिए इन्द्र को बुलाने वाला विश्वामित्र का त्रिष्टुप् सूक्त। रथ के आसन पर खड़े इन्द्र से अनेक जनों को पार कर गायक के पास आने, बर्हि पर अपने दोनों प्रिय हरि घोड़े खोलने और स्तुतियाँ सुनने को कहा गया है। दोनों सुन्दर वृषभ, उसके मित्र, उसे लाते हैं; मित्र मित्र की वन्दना सुनता है। फिर एक प्रसिद्ध मन्त्र में ऋषि पूछते हैं: क्या तुम मुझे जनों का रक्षक बनाओगे, क्या राजा बनाओगे, क्या सोम पीने वाला ऋषि बनाओगे, क्या अमृत धन दोगे? इन्द्र वह सोम पिए जिसे श्येन लाया। अन्त टेक से होता है।

43.1

आ या॑ह्य॒र्वाङुप॑ वन्धुरे॒ष्ठास्तवेदनु॑ प्र॒दिव॑ः सोम॒पेय॑म् ।
प्रि॒या सखा॑या॒ वि मु॒चोप॑ ब॒र्हिस्त्वामि॒मे ह॑व्य॒वाहो॑ हवन्ते

ā yāhyarvāṅupa vandhureṣṭhāstavedanu pradivaḥ somapeyam |
priyā sakhāyā vi mucopa barhistvāmime havyavāho havante

43.2

आ या॑हि पू॒र्वीरति॑ चर्ष॒णीराँ अ॒र्य आ॒शिष॒ उप॑ नो॒ हरि॑भ्याम् ।
इ॒मा हि त्वा॑ म॒तय॒ः स्तोम॑तष्टा॒ इन्द्र॒ हव॑न्ते स॒ख्यं जु॑षा॒णाः

ā yāhi pūrvīrati carṣaṇīrām̐ arya āśiṣa upa no haribhyām |
imā hi tvā matayaḥ stomataṣṭā indra havante sakhyaṃ juṣāṇāḥ

43.3

आ नो॑ य॒ज्ञं न॑मो॒वृधं॑ स॒जोषा॒ इन्द्र॑ देव॒ हरि॑भिर्याहि॒ तूय॑म् ।
अ॒हं हि त्वा॑ म॒तिभि॒र्जोह॑वीमि घृ॒तप्र॑याः सध॒मादे॒ मधू॑नाम्

ā no yajñaṃ namovṛdhaṃ sajoṣā indra deva haribhiryāhi tūyam |
ahaṃ hi tvā matibhirjohavīmi ghṛtaprayāḥ sadhamāde madhūnām

43.4

आ च॒ त्वामे॒ता वृष॑णा॒ वहा॑तो॒ हरी॒ सखा॑या सु॒धुरा॒ स्वङ्गा॑ ।
धा॒नाव॒दिन्द्र॒ः सव॑नं जुषा॒णः सखा॒ सख्यु॑ः शृणव॒द्वन्द॑नानि

ā ca tvāmetā vṛṣaṇā vahāto harī sakhāyā sudhurā svaṅgā |
dhānāvadindraḥ savanaṃ juṣāṇaḥ sakhā sakhyuḥ śṛṇavadvandanāni

43.5

कु॒विन्मा॑ गो॒पां कर॑से॒ जन॑स्य कु॒विद्राजा॑नं मघवन्नृजीषिन् ।
कु॒विन्म॒ ऋषिं॑ पपि॒वांसं॑ सु॒तस्य॑ कु॒विन्मे॒ वस्वो॑ अ॒मृत॑स्य॒ शिक्षा॑ः

kuvinmā gopāṃ karase janasya kuvidrājānaṃ maghavannṛjīṣin |
kuvinma ṛṣiṃ papivāṃsaṃ sutasya kuvinme vasvo amṛtasya śikṣāḥ

43.6

आ त्वा॑ बृ॒हन्तो॒ हर॑यो युजा॒ना अ॒र्वागि॑न्द्र सध॒मादो॑ वहन्तु ।
प्र ये द्वि॒ता दि॒व ऋ॒ञ्जन्त्याता॒ः सुस॑म्मृष्टासो वृष॒भस्य॑ मू॒राः

ā tvā bṛhanto harayo yujānā arvāgindra sadhamādo vahantu |
pra ye dvitā diva ṛñjantyātāḥ susammṛṣṭāso vṛṣabhasya mūrāḥ

43.7

इन्द्र॒ पिब॒ वृष॑धूतस्य॒ वृष्ण॒ आ यं ते॑ श्ये॒न उ॑श॒ते ज॒भार॑ ।
यस्य॒ मदे॑ च्या॒वय॑सि॒ प्र कृ॒ष्टीर्यस्य॒ मदे॒ अप॑ गो॒त्रा व॒वर्थ॑

indra piba vṛṣadhūtasya vṛṣṇa ā yaṃ te śyena uśate jabhāra |
yasya made cyāvayasi pra kṛṣṭīryasya made apa gotrā vavartha

43.8

शु॒नं हु॑वेम म॒घवा॑न॒मिन्द्र॑म॒स्मिन्भरे॒ नृत॑मं॒ वाज॑सातौ ।
शृ॒ण्वन्त॑मु॒ग्रमू॒तये॑ स॒मत्सु॒ घ्नन्तं॑ वृ॒त्राणि॑ सं॒जितं॒ धना॑नाम्

śunaṃ huvema maghavānamindramasminbhare nṛtamaṃ vājasātau |
śṛṇvantamugramūtaye samatsu ghnantaṃ vṛtrāṇi saṃjitaṃ dhanānām

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)