द्वितीय मण्डल

सूक्त 18: सौ हरि घोड़ों के साथ आओ

ऋषि: गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 18 में से 43

इस अध्याय में क्या होता है

सौ हरि घोड़ों के साथ आओ

गृत्समद त्रिष्टुप् छन्द में देखते हैं कि प्रातः यज्ञ के लिए नया रथ जोता गया है, चार जुओं, तीन चाबुकों, सात रश्मियों और दस पतवारों वाला; यज्ञ स्वयं रथ के रूप में दिखता है। वे नए सूक्त से इन्द्र के हरि घोड़े जोतते हैं और विनती करते हैं कि दूसरे यजमान इन्द्र को रोक न लें। फिर गिनती बढ़ती है: दो घोड़ों से आओ, चार, छह, आठ, दस, बीस, तीस, चालीस, पचास, साठ, सत्तर, अस्सी, नब्बे और सौ घोड़ों से आओ, क्योंकि शुनहोत्रों के बीच यह सोम तुम्हारे लिए उँडेला गया है। ऋषि माँगते हैं कि इन्द्र से उनकी मित्रता कभी न टूटे और हर संग्राम में विजय मिले।

18.1

प्रा॒ता रथो॒ नवो॑ योजि॒ सस्नि॒श्चतु॑र्युगस्त्रिक॒शः स॒प्तर॑श्मिः ।
दशा॑रित्रो मनु॒ष्य॑ः स्व॒र्षाः स इ॒ष्टिभि॑र्म॒तिभी॒ रंह्यो॑ भूत्

prātā ratho navo yoji sasniścaturyugastrikaśaḥ saptaraśmiḥ |
daśāritro manuṣyaḥ svarṣāḥ sa iṣṭibhirmatibhī raṃhyo bhūt

18.2

सास्मा॒ अरं॑ प्रथ॒मं स द्वि॒तीय॑मु॒तो तृ॒तीयं॒ मनु॑ष॒ः स होता॑ ।
अ॒न्यस्या॒ गर्भ॑म॒न्य ऊ॑ जनन्त॒ सो अ॒न्येभि॑ः सचते॒ जेन्यो॒ वृषा॑

sāsmā araṃ prathamaṃ sa dvitīyamuto tṛtīyaṃ manuṣaḥ sa hotā |
anyasyā garbhamanya ū jananta so anyebhiḥ sacate jenyo vṛṣā

18.3

हरी॒ नु कं॒ रथ॒ इन्द्र॑स्य योजमा॒यै सू॒क्तेन॒ वच॑सा॒ नवे॑न ।
मो षु त्वामत्र॑ ब॒हवो॒ हि विप्रा॒ नि री॑रम॒न्यज॑मानासो अ॒न्ये

harī nu kaṃ ratha indrasya yojamāyai sūktena vacasā navena |
mo ṣu tvāmatra bahavo hi viprā ni rīramanyajamānāso anye

18.4

आ द्वाभ्यां॒ हरि॑भ्यामिन्द्र या॒ह्या च॒तुर्भि॒रा ष॒ड्भिर्हू॒यमा॑नः ।
आष्टा॒भिर्द॒शभि॑ः सोम॒पेय॑म॒यं सु॒तः सु॑मख॒ मा मृध॑स्कः

ā dvābhyāṃ haribhyāmindra yāhyā caturbhirā ṣaḍbhirhūyamānaḥ |
āṣṭābhirdaśabhiḥ somapeyamayaṃ sutaḥ sumakha mā mṛdhaskaḥ

18.5

आ विं॑श॒त्या त्रिं॒शता॑ याह्य॒र्वाङा च॑त्वारिं॒शता॒ हरि॑भिर्युजा॒नः ।
आ प॑ञ्चा॒शता॑ सु॒रथे॑भिरि॒न्द्रा ष॒ष्ट्या स॑प्त॒त्या सो॑म॒पेय॑म्

ā viṃśatyā triṃśatā yāhyarvāṅā catvāriṃśatā haribhiryujānaḥ |
ā pañcāśatā surathebhirindrā ṣaṣṭyā saptatyā somapeyam

18.6

आशी॒त्या न॑व॒त्या या॑ह्य॒र्वाङा श॒तेन॒ हरि॑भिरु॒ह्यमा॑नः ।
अ॒यं हि ते॑ शु॒नहो॑त्रेषु॒ सोम॒ इन्द्र॑ त्वा॒या परि॑षिक्तो॒ मदा॑य

āśītyā navatyā yāhyarvāṅā śatena haribhiruhyamānaḥ |
ayaṃ hi te śunahotreṣu soma indra tvāyā pariṣikto madāya

18.7

मम॒ ब्रह्मे॑न्द्र या॒ह्यच्छा॒ विश्वा॒ हरी॑ धु॒रि धि॑ष्वा॒ रथ॑स्य ।
पु॒रु॒त्रा हि वि॒हव्यो॑ ब॒भूथा॒स्मिञ्छू॑र॒ सव॑ने मादयस्व

mama brahmendra yāhyacchā viśvā harī dhuri dhiṣvā rathasya |
purutrā hi vihavyo babhūthāsmiñchūra savane mādayasva

18.8

न म॒ इन्द्रे॑ण स॒ख्यं वि यो॑षद॒स्मभ्य॑मस्य॒ दक्षि॑णा दुहीत ।
उप॒ ज्येष्ठे॒ वरू॑थे॒ गभ॑स्तौ प्रा॒येप्रा॑ये जिगी॒वांस॑ः स्याम

na ma indreṇa sakhyaṃ vi yoṣadasmabhyamasya dakṣiṇā duhīta |
upa jyeṣṭhe varūthe gabhastau prāyeprāye jigīvāṃsaḥ syāma

18.9

नू॒नं सा ते॒ प्रति॒ वरं॑ जरि॒त्रे दु॑ही॒यदि॑न्द्र॒ दक्षि॑णा म॒घोनी॑ ।
शिक्षा॑ स्तो॒तृभ्यो॒ माति॑ ध॒ग्भगो॑ नो बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑ः

nūnaṃ sā te prati varaṃ jaritre duhīyadindra dakṣiṇā maghonī |
śikṣā stotṛbhyo māti dhagbhago no bṛhadvadema vidathe suvīrāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)