दशम मण्डल

सूक्त 6: सारे यज्ञ के स्वामी अग्नि

ऋषि: त्रित आप्त्यः · देवता: अग्निः · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 6 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

सारे यज्ञ के स्वामी अग्नि

त्रित आप्त्य सात त्रिष्टुप् मन्त्रों में अग्नि की स्तुति करते हैं। उनके आश्रय और सहायता से स्तोता फलता-फूलता है। ऋषियों की श्रेष्ठ ज्वालाओं से घिरे अग्नि चारों ओर जाते हैं, मित्रों के सच्चे मित्र, घोड़े जैसे वेगवान। वे देवों की सारी उपासना के स्वामी हैं और हर उषा के खिलने पर अधिपति हैं। स्तुतियों से बढ़े आनन्दित होता सीधे देवों तक जाते हैं। ऋषि लोगों से कहते हैं कि गीतों और नमस्कार से जातवेदा अग्नि को पास बुलाओ, जिनकी विप्र स्तुति करते हैं। सारे धन उनमें आ मिलते हैं। जन्म लेते ही वे हवि के योग्य हुए, और देवों ने उनके संकेत का अनुसरण किया।

6.1

अ॒यं स यस्य॒ शर्म॒न्नवो॑भिर॒ग्नेरेध॑ते जरि॒ताभिष्टौ॑ ।
ज्येष्ठे॑भि॒र्यो भा॒नुभि॑रृषू॒णां प॒र्येति॒ परि॑वीतो वि॒भावा॑

ayaṃ sa yasya śarmannavobhiragneredhate jaritābhiṣṭau |
jyeṣṭhebhiryo bhānubhirṛṣūṇāṃ paryeti parivīto vibhāvā

6.2

यो भा॒नुभि॑र्वि॒भावा॑ वि॒भात्य॒ग्निर्दे॒वेभि॑रृ॒तावाज॑स्रः ।
आ यो वि॒वाय॑ स॒ख्या सखि॒भ्योऽप॑रिह्वृतो॒ अत्यो॒ न सप्ति॑ः

yo bhānubhirvibhāvā vibhātyagnirdevebhirṛtāvājasraḥ |
ā yo vivāya sakhyā sakhibhyo'parihvṛto atyo na saptiḥ

6.3

ईशे॒ यो विश्व॑स्या दे॒ववी॑ते॒रीशे॑ वि॒श्वायु॑रु॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ ।
आ यस्मि॑न्म॒ना ह॒वींष्य॒ग्नावरि॑ष्टरथः स्क॒भ्नाति॑ शू॒षैः

īśe yo viśvasyā devavīterīśe viśvāyuruṣaso vyuṣṭau |
ā yasminmanā havīṃṣyagnāvariṣṭarathaḥ skabhnāti śūṣaiḥ

6.4

शू॒षेभि॑र्वृ॒धो जु॑षा॒णो अ॒र्कैर्दे॒वाँ अच्छा॑ रघु॒पत्वा॑ जिगाति ।
म॒न्द्रो होता॒ स जु॒ह्वा॒३॒॑ यजि॑ष्ठ॒ः सम्मि॑श्लो अ॒ग्निरा जि॑घर्ति दे॒वान्

śūṣebhirvṛdho juṣāṇo arkairdevām̐ acchā raghupatvā jigāti |
mandro hotā sa juhvā yajiṣṭhaḥ sammiślo agnirā jigharti devān

6.5

तमु॒स्रामिन्द्रं॒ न रेज॑मानम॒ग्निं गी॒र्भिर्नमो॑भि॒रा कृ॑णुध्वम् ।
आ यं विप्रा॑सो म॒तिभि॑र्गृ॒णन्ति॑ जा॒तवे॑दसं जु॒ह्वं॑ स॒हाना॑म्

tamusrāmindraṃ na rejamānamagniṃ gīrbhirnamobhirā kṛṇudhvam |
ā yaṃ viprāso matibhirgṛṇanti jātavedasaṃ juhvaṃ sahānām

6.6

सं यस्मि॒न्विश्वा॒ वसू॑नि ज॒ग्मुर्वाजे॒ नाश्वा॒ः सप्ती॑वन्त॒ एवै॑ः ।
अ॒स्मे ऊ॒तीरिन्द्र॑वाततमा अर्वाची॒ना अ॑ग्न॒ आ कृ॑णुष्व

saṃ yasminviśvā vasūni jagmurvāje nāśvāḥ saptīvanta evaiḥ |
asme ūtīrindravātatamā arvācīnā agna ā kṛṇuṣva

6.7

अधा॒ ह्य॑ग्ने म॒ह्ना नि॒षद्या॑ स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो हव्यो॑ ब॒भूथ॑ ।
तं ते॑ दे॒वासो॒ अनु॒ केत॑माय॒न्नधा॑वर्धन्त प्रथ॒मास॒ ऊमा॑ः

adhā hyagne mahnā niṣadyā sadyo jajñāno havyo babhūtha |
taṃ te devāso anu ketamāyannadhāvardhanta prathamāsa ūmāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)