दशम मण्डल

सूक्त 137: सप्तर्षि रोगी को स्वस्थ करते हैं

ऋषि: १ भरद्वाजः, २ कश्यपः, ३ गोतमः, ४ अत्रिः, ५ विश्वामित्रः, ६ जमदग्निः, ७ वसिष्ठः · देवता: विश्वे देवाः · छन्द: अनुष्टुप्

7 श्लोक · 137 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

सप्तर्षि रोगी को स्वस्थ करते हैं

सातों महर्षि एक-एक मन्त्र बोलते हैं: भरद्वाज, कश्यप, गोतम, अत्रि, विश्वामित्र, जमदग्नि और वसिष्ठ; देवता विश्वेदेव, छन्द अनुष्टुप्। हे देवो, गिरे हुए को फिर उठाओ; जिसने अपराध किया, उसे फिर जीवन दो। दो वायु बहते हैं, एक समुद्र से और एक दूर देश से; एक बल लाए, दूसरा दोष उड़ा ले जाए। वात सबकी औषधि है और देवों का दूत है। देव, मरुद्गण और सब प्राणी इसकी रक्षा करें कि यह निरोग हो। जल ही औषधि है, जल रोग को भगाता है। अन्तिम मन्त्र में दस शाखाओं वाले दोनों हाथों से, वाणी के आगे चलने वाली जिह्वा के साथ, रोगी का कोमल स्पर्श किया जाता है।

137.1

उ॒त दे॑वा॒ अव॑हितं॒ देवा॒ उन्न॑यथा॒ पुन॑ः ।
उ॒ताग॑श्च॒क्रुषं॑ देवा॒ देवा॑ जी॒वय॑था॒ पुन॑ः

uta devā avahitaṃ devā unnayathā punaḥ |
utāgaścakruṣaṃ devā devā jīvayathā punaḥ

137.2

द्वावि॒मौ वातौ॑ वात॒ आ सिन्धो॒रा प॑रा॒वत॑ः ।
दक्षं॑ ते अ॒न्य आ वा॑तु॒ परा॒न्यो वा॑तु॒ यद्रप॑ः

dvāvimau vātau vāta ā sindhorā parāvataḥ |
dakṣaṃ te anya ā vātu parānyo vātu yadrapaḥ

137.3

आ वा॑त वाहि भेष॒जं वि वा॑त वाहि॒ यद्रप॑ः ।
त्वं हि वि॒श्वभे॑षजो दे॒वानां॑ दू॒त ईय॑से

ā vāta vāhi bheṣajaṃ vi vāta vāhi yadrapaḥ |
tvaṃ hi viśvabheṣajo devānāṃ dūta īyase

137.4

आ त्वा॑गमं॒ शंता॑तिभि॒रथो॑ अरि॒ष्टता॑तिभिः ।
दक्षं॑ ते भ॒द्रमाभा॑र्षं॒ परा॒ यक्ष्मं॑ सुवामि ते

ā tvāgamaṃ śaṃtātibhiratho ariṣṭatātibhiḥ |
dakṣaṃ te bhadramābhārṣaṃ parā yakṣmaṃ suvāmi te

137.5

त्राय॑न्तामि॒ह दे॒वास्त्राय॑तां म॒रुतां॑ ग॒णः ।
त्राय॑न्तां॒ विश्वा॑ भू॒तानि॒ यथा॒यम॑र॒पा अस॑त्

trāyantāmiha devāstrāyatāṃ marutāṃ gaṇaḥ |
trāyantāṃ viśvā bhūtāni yathāyamarapā asat

137.6

आप॒ इद्वा उ॑ भेष॒जीरापो॑ अमीव॒चात॑नीः ।
आप॒ः सर्व॑स्य भेष॒जीस्तास्ते॑ कृण्वन्तु भेष॒जम्

āpa idvā u bheṣajīrāpo amīvacātanīḥ |
āpaḥ sarvasya bheṣajīstāste kṛṇvantu bheṣajam

137.7

हस्ता॑भ्यां॒ दश॑शाखाभ्यां जि॒ह्वा वा॒चः पु॑रोग॒वी ।
अ॒ना॒म॒यि॒त्नुभ्यां॑ त्वा॒ ताभ्यां॒ त्वोप॑ स्पृशामसि

hastābhyāṃ daśaśākhābhyāṃ jihvā vācaḥ purogavī |
anāmayitnubhyāṃ tvā tābhyāṃ tvopa spṛśāmasi

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)