प्रथम मण्डल

सूक्त 83: इन्द्र जिसकी रक्षा करें, वही आगे

ऋषि: गोतमो राहूगणः · देवता: इन्द्रः · छन्द: जगती

6 श्लोक · 83 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र जिसकी रक्षा करें, वही आगे

जिस मनुष्य की इन्द्र रक्षा करते हैं, वह घोड़ों और गायों में सबसे आगे रहता है। गोतम राहूगण जगती छन्द में इन्द्र से यह कहते हैं और यज्ञ के आदि आचार्यों को स्मरण करते हैं। अंगिरसों ने पहली अग्नियाँ प्रज्वलित कीं और पणि का छिपा धन, गायें और घोड़े, पुनः प्राप्त किए। अथर्वा ने यज्ञ से पहले मार्ग बिछाए, तब व्रतों के रक्षक सूर्य प्रकट हुए। उशना काव्य गायों को हाँक लाए। जहाँ उत्तम सन्तान के लिए कुश बिछाया जाता है और सोम कूटने वाला पत्थर बोलता है, वहाँ इन्द्र रमते हैं।

83.1

अश्वा॑वति प्रथ॒मो गोषु॑ गच्छति सुप्रा॒वीरि॑न्द्र॒ मर्त्य॒स्तवो॒तिभि॑ः ।
तमित्पृ॑णक्षि॒ वसु॑ना॒ भवी॑यसा॒ सिन्धु॒मापो॒ यथा॒भितो॒ विचे॑तसः

aśvāvati prathamo goṣu gacchati suprāvīrindra martyastavotibhiḥ |
tamitpṛṇakṣi vasunā bhavīyasā sindhumāpo yathābhito vicetasaḥ

83.2

आपो॒ न दे॒वीरुप॑ यन्ति हो॒त्रिय॑म॒वः प॑श्यन्ति॒ वित॑तं॒ यथा॒ रज॑ः ।
प्रा॒चैर्दे॒वास॒ः प्र ण॑यन्ति देव॒युं ब्र॑ह्म॒प्रियं॑ जोषयन्ते व॒रा इ॑व

āpo na devīrupa yanti hotriyamavaḥ paśyanti vitataṃ yathā rajaḥ |
prācairdevāsaḥ pra ṇayanti devayuṃ brahmapriyaṃ joṣayante varā iva

83.3

अधि॒ द्वयो॑रदधा उ॒क्थ्यं१॒॑ वचो॑ य॒तस्रु॑चा मिथु॒ना या स॑प॒र्यत॑ः ।
असं॑यत्तो व्र॒ते ते॑ क्षेति॒ पुष्य॑ति भ॒द्रा श॒क्तिर्यज॑मानाय सुन्व॒ते

adhi dvayoradadhā ukthyaṃ vaco yatasrucā mithunā yā saparyataḥ |
asaṃyatto vrate te kṣeti puṣyati bhadrā śaktiryajamānāya sunvate

83.4

आदङ्गि॑राः प्रथ॒मं द॑धिरे॒ वय॑ इ॒द्धाग्न॑य॒ः शम्या॒ ये सु॑कृ॒त्यया॑ ।
सर्वं॑ प॒णेः सम॑विन्दन्त॒ भोज॑न॒मश्वा॑वन्तं॒ गोम॑न्त॒मा प॒शुं नर॑ः

ādaṅgirāḥ prathamaṃ dadhire vaya iddhāgnayaḥ śamyā ye sukṛtyayā |
sarvaṃ paṇeḥ samavindanta bhojanamaśvāvantaṃ gomantamā paśuṃ naraḥ

83.5

य॒ज्ञैरथ॑र्वा प्रथ॒मः प॒थस्त॑ते॒ तत॒ः सूर्यो॑ व्रत॒पा वे॒न आज॑नि ।
आ गा आ॑जदु॒शना॑ का॒व्यः सचा॑ य॒मस्य॑ जा॒तम॒मृतं॑ यजामहे

yajñairatharvā prathamaḥ pathastate tataḥ sūryo vratapā vena ājani |
ā gā ājaduśanā kāvyaḥ sacā yamasya jātamamṛtaṃ yajāmahe

83.6

ब॒र्हिर्वा॒ यत्स्व॑प॒त्याय॑ वृ॒ज्यते॒ऽर्को वा॒ श्लोक॑मा॒घोष॑ते दि॒वि ।
ग्रावा॒ यत्र॒ वद॑ति का॒रुरु॒क्थ्य१॒॑स्तस्येदिन्द्रो॑ अभिपि॒त्वेषु॑ रण्यति

barhirvā yatsvapatyāya vṛjyate'rko vā ślokamāghoṣate divi |
grāvā yatra vadati kārurukthyastasyedindro abhipitveṣu raṇyati

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)