प्रथम मण्डल

सूक्त 53: गौ और अश्व देने वाले इन्द्र

ऋषि: सव्य आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः · छन्द: जगती, १०-११ त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 53 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

गौ और अश्व देने वाले इन्द्र

हम विवस्वान के सदन में महान इन्द्र के लिए वाणी लाते हैं, सव्य आंगिरस जगती और त्रिष्टुप् छन्द में कहते हैं। इन्द्र अश्वों, गौओं और जौ के द्वार हैं, धन के स्वामी, मित्रों के मित्र, जो किसी कामना को अधूरा नहीं छोड़ते। स्तोता धन, अन्न और देवों की सुमति के साथ दिन आरम्भ करना चाहते हैं। फिर उनकी सहायता का वर्णन है: नमुचि का वध, करञ्ज और पर्णय का संहार, वंगृद के सौ पुरों का भेदन, और सुश्रवा पर चढ़े बीस राजाओं को उनके साठ हजार निन्यानवे साथियों सहित गिराना। अन्त में वीर पुत्रों सहित दीर्घ आयु की याचना है।

53.1

न्यू॒३॒॑ षु वाचं॒ प्र म॒हे भ॑रामहे॒ गिर॒ इन्द्रा॑य॒ सद॑ने वि॒वस्व॑तः ।
नू चि॒द्धि रत्नं॑ सस॒तामि॒वावि॑द॒न्न दु॑ष्टु॒तिर्द्र॑विणो॒देषु॑ शस्यते

nyū ṣu vācaṃ pra mahe bharāmahe gira indrāya sadane vivasvataḥ |
nū ciddhi ratnaṃ sasatāmivāvidanna duṣṭutirdraviṇodeṣu śasyate

53.2

दु॒रो अश्व॑स्य दु॒र इ॑न्द्र॒ गोर॑सि दु॒रो यव॑स्य॒ वसु॑न इ॒नस्पति॑ः ।
शि॒क्षा॒न॒रः प्र॒दिवो॒ अका॑मकर्शन॒ः सखा॒ सखि॑भ्य॒स्तमि॒दं गृ॑णीमसि

duro aśvasya dura indra gorasi duro yavasya vasuna inaspatiḥ |
śikṣānaraḥ pradivo akāmakarśanaḥ sakhā sakhibhyastamidaṃ gṛṇīmasi

53.3

शची॑व इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम॒ तवेदि॒दम॒भित॑श्चेकिते॒ वसु॑ ।
अत॑ः सं॒गृभ्या॑भिभूत॒ आ भ॑र॒ मा त्वा॑य॒तो ज॑रि॒तुः काम॑मूनयीः

śacīva indra purukṛddyumattama tavedidamabhitaścekite vasu |
ataḥ saṃgṛbhyābhibhūta ā bhara mā tvāyato jarituḥ kāmamūnayīḥ

53.4

ए॒भिर्द्युभि॑ः सु॒मना॑ ए॒भिरिन्दु॑भिर्निरुन्धा॒नो अम॑तिं॒ गोभि॑र॒श्विना॑ ।
इन्द्रे॑ण॒ दस्युं॑ द॒रय॑न्त॒ इन्दु॑भिर्यु॒तद्वे॑षस॒ः समि॒षा र॑भेमहि

ebhirdyubhiḥ sumanā ebhirindubhirnirundhāno amatiṃ gobhiraśvinā |
indreṇa dasyuṃ darayanta indubhiryutadveṣasaḥ samiṣā rabhemahi

53.5

समि॑न्द्र रा॒या समि॒षा र॑भेमहि॒ सं वाजे॑भिः पुरुश्च॒न्द्रैर॒भिद्यु॑भिः ।
सं दे॒व्या प्रम॑त्या वी॒रशु॑ष्मया॒ गोअ॑ग्र॒याश्वा॑वत्या रभेमहि

samindra rāyā samiṣā rabhemahi saṃ vājebhiḥ puruścandrairabhidyubhiḥ |
saṃ devyā pramatyā vīraśuṣmayā goagrayāśvāvatyā rabhemahi

53.6

ते त्वा॒ मदा॑ अमद॒न्तानि॒ वृष्ण्या॒ ते सोमा॑सो वृत्र॒हत्ये॑षु सत्पते ।
यत्का॒रवे॒ दश॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ति ब॒र्हिष्म॑ते॒ नि स॒हस्रा॑णि ब॒र्हय॑ः

te tvā madā amadantāni vṛṣṇyā te somāso vṛtrahatyeṣu satpate |
yatkārave daśa vṛtrāṇyaprati barhiṣmate ni sahasrāṇi barhayaḥ

53.7

यु॒धा युध॒मुप॒ घेदे॑षि धृष्णु॒या पु॒रा पुरं॒ समि॒दं हं॒स्योज॑सा ।
नम्या॒ यदि॑न्द्र॒ सख्या॑ परा॒वति॑ निब॒र्हयो॒ नमु॑चिं॒ नाम॑ मा॒यिन॑म्

yudhā yudhamupa ghedeṣi dhṛṣṇuyā purā puraṃ samidaṃ haṃsyojasā |
namyā yadindra sakhyā parāvati nibarhayo namuciṃ nāma māyinam

53.8

त्वं कर॑ञ्जमु॒त प॒र्णयं॑ वधी॒स्तेजि॑ष्ठयातिथि॒ग्वस्य॑ वर्त॒नी ।
त्वं श॒ता वङ्गृ॑दस्याभिन॒त्पुरो॑ऽनानु॒दः परि॑षूता ऋ॒जिश्व॑ना

tvaṃ karañjamuta parṇayaṃ vadhīstejiṣṭhayātithigvasya vartanī |
tvaṃ śatā vaṅgṛdasyābhinatpuro'nānudaḥ pariṣūtā ṛjiśvanā

53.9

त्वमे॒ताञ्ज॑न॒राज्ञो॒ द्विर्दशा॑ब॒न्धुना॑ सु॒श्रव॑सोपज॒ग्मुष॑ः ।
ष॒ष्टिं स॒हस्रा॑ नव॒तिं नव॑ श्रु॒तो नि च॒क्रेण॒ रथ्या॑ दु॒ष्पदा॑वृणक्

tvametāñjanarājño dvirdaśābandhunā suśravasopajagmuṣaḥ |
ṣaṣṭiṃ sahasrā navatiṃ nava śruto ni cakreṇa rathyā duṣpadāvṛṇak

53.10

त्वमा॑विथ सु॒श्रव॑सं॒ तवो॒तिभि॒स्तव॒ त्राम॑भिरिन्द्र॒ तूर्व॑याणम् ।
त्वम॑स्मै॒ कुत्स॑मतिथि॒ग्वमा॒युं म॒हे राज्ञे॒ यूने॑ अरन्धनायः

tvamāvitha suśravasaṃ tavotibhistava trāmabhirindra tūrvayāṇam |
tvamasmai kutsamatithigvamāyuṃ mahe rājñe yūne arandhanāyaḥ

53.11

य उ॒दृची॑न्द्र दे॒वगो॑पा॒ः सखा॑यस्ते शि॒वत॑मा॒ असा॑म ।
त्वां स्तो॑षाम॒ त्वया॑ सु॒वीरा॒ द्राघी॑य॒ आयु॑ः प्रत॒रं दधा॑नाः

ya udṛcīndra devagopāḥ sakhāyaste śivatamā asāma |
tvāṃ stoṣāma tvayā suvīrā drāghīya āyuḥ prataraṃ dadhānāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)