प्रथम मण्डल

सूक्त 39: पर्वत हिलाने वाले मरुतो, कण्व की रक्षा करो

ऋषि: कण्वो घौरः · देवता: मरुतः · छन्द: प्रगाथः - विषमा बृहत्यः, समाः सतोबृहत्यः

10 श्लोक · 39 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

पर्वत हिलाने वाले मरुतो, कण्व की रक्षा करो

हे मरुतो, जब तुम ज्वाला के समान दूर से अपना बल फेंकते हो, तब किसके संकल्प से जाते हो? कण्व घौर बृहती और सतोबृहती छन्दों में मरुतों से कहते हैं। तुम्हारे शस्त्र पीछे धकेलने और रोकने के लिए दृढ़ हों; तुम्हारे बल की प्रशंसा हो, मायावी मनुष्य के बल की नहीं। तुम दृढ़ को गिराते हो, भारी को लुढ़काते हो, वनों और पर्वतों को हिलाते हो। जैसे पहले भयभीत कण्व के पास आये, वैसे अब आओ, और ऋषि से द्वेष करने वाले पर बाण की तरह द्वेष छोड़ो।

39.1

प्र यदि॒त्था प॑रा॒वत॑ः शो॒चिर्न मान॒मस्य॑थ ।
कस्य॒ क्रत्वा॑ मरुत॒ः कस्य॒ वर्प॑सा॒ कं या॑थ॒ कं ह॑ धूतयः

pra yaditthā parāvataḥ śocirna mānamasyatha |
kasya kratvā marutaḥ kasya varpasā kaṃ yātha kaṃ ha dhūtayaḥ

39.2

स्थि॒रा व॑ः स॒न्त्वायु॑धा परा॒णुदे॑ वी॒ळू उ॒त प्र॑ति॒ष्कभे॑ ।
यु॒ष्माक॑मस्तु॒ तवि॑षी॒ पनी॑यसी॒ मा मर्त्य॑स्य मा॒यिन॑ः

sthirā vaḥ santvāyudhā parāṇude vīḻū uta pratiṣkabhe |
yuṣmākamastu taviṣī panīyasī mā martyasya māyinaḥ

39.3

परा॑ ह॒ यत्स्थि॒रं ह॒थ नरो॑ व॒र्तय॑था गु॒रु ।
वि या॑थन व॒निन॑ः पृथि॒व्या व्याशा॒ः पर्व॑तानाम्

parā ha yatsthiraṃ hatha naro vartayathā guru |
vi yāthana vaninaḥ pṛthivyā vyāśāḥ parvatānām

39.4

न॒हि व॒ः शत्रु॑र्विवि॒दे अधि॒ द्यवि॒ न भूम्यां॑ रिशादसः ।
यु॒ष्माक॑मस्तु॒ तवि॑षी॒ तना॑ यु॒जा रुद्रा॑सो॒ नू चि॑दा॒धृषे॑

nahi vaḥ śatrurvivide adhi dyavi na bhūmyāṃ riśādasaḥ |
yuṣmākamastu taviṣī tanā yujā rudrāso nū cidādhṛṣe

39.5

प्र वे॑पयन्ति॒ पर्व॑ता॒न्वि वि॑ञ्चन्ति॒ वन॒स्पती॑न् ।
प्रो आ॑रत मरुतो दु॒र्मदा॑ इव॒ देवा॑स॒ः सर्व॑या वि॒शा

pra vepayanti parvatānvi viñcanti vanaspatīn |
pro ārata maruto durmadā iva devāsaḥ sarvayā viśā

39.6

उपो॒ रथे॑षु॒ पृष॑तीरयुग्ध्वं॒ प्रष्टि॑र्वहति॒ रोहि॑तः ।
आ वो॒ यामा॑य पृथि॒वी चि॑दश्रो॒दबी॑भयन्त॒ मानु॑षाः

upo ratheṣu pṛṣatīrayugdhvaṃ praṣṭirvahati rohitaḥ |
ā vo yāmāya pṛthivī cidaśrodabībhayanta mānuṣāḥ

39.7

आ वो॑ म॒क्षू तना॑य॒ कं रुद्रा॒ अवो॑ वृणीमहे ।
गन्ता॑ नू॒नं नोऽव॑सा॒ यथा॑ पु॒रेत्था कण्वा॑य बि॒भ्युषे॑

ā vo makṣū tanāya kaṃ rudrā avo vṛṇīmahe |
gantā nūnaṃ no'vasā yathā puretthā kaṇvāya bibhyuṣe

39.8

यु॒ष्मेषि॑तो मरुतो॒ मर्त्ये॑षित॒ आ यो नो॒ अभ्व॒ ईष॑ते ।
वि तं यु॑योत॒ शव॑सा॒ व्योज॑सा॒ वि यु॒ष्माका॑भिरू॒तिभि॑ः

yuṣmeṣito maruto martyeṣita ā yo no abhva īṣate |
vi taṃ yuyota śavasā vyojasā vi yuṣmākābhirūtibhiḥ

39.9

असा॑मि॒ हि प्र॑यज्यव॒ः कण्वं॑ द॒द प्र॑चेतसः ।
असा॑मिभिर्मरुत॒ आ न॑ ऊ॒तिभि॒र्गन्ता॑ वृ॒ष्टिं न वि॒द्युत॑ः

asāmi hi prayajyavaḥ kaṇvaṃ dada pracetasaḥ |
asāmibhirmaruta ā na ūtibhirgantā vṛṣṭiṃ na vidyutaḥ

39.10

असा॒म्योजो॑ बिभृथा सुदान॒वोऽसा॑मि धूतय॒ः शव॑ः ।
ऋ॒षि॒द्विषे॑ मरुतः परिम॒न्यव॒ इषुं॒ न सृ॑जत॒ द्विष॑म्

asāmyojo bibhṛthā sudānavo'sāmi dhūtayaḥ śavaḥ |
ṛṣidviṣe marutaḥ parimanyava iṣuṃ na sṛjata dviṣam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)