प्रथम मण्डल

सूक्त 135: वायु और इन्द्र सवन पर आते हैं

ऋषि: परुच्छेपो दैवोदासिः · देवता: १-३, ९ वायुः, ४-८ इन्द्रवायू · छन्द: अत्यष्टिः, ७-८ अष्टिः

9 श्लोक · 135 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

वायु और इन्द्र सवन पर आते हैं

कुश बिछा है; हे वायु, अपने हज़ार अश्वों के साथ स्वाद लेने आओ। परुच्छेप के अत्यष्टि और अष्टि मन्त्र वायु को पत्थरों से शुद्ध और ऊनी छन्नी से छाना सोम अर्पित करते हैं। चौथे मन्त्र से इन्द्र भी जुड़ते हैं: इन्द्र और वायु को मधुर रस के पहले पान के लिए साथ बुलाया जाता है। हे वायु, हर सोते हुए को पार कर उस घर जाओ जहाँ सोम कूटने का पत्थर बोलता है। दोनों से प्रार्थना है कि वे आहुति को उस अश्वत्थ तक लाएँ जहाँ विजयी जुटते हैं, ताकि गौएँ बछड़े दें, जौ पके और दुधारू गौएँ कभी न घटें।

135.1

स्ती॒र्णं ब॒र्हिरुप॑ नो याहि वी॒तये॑ स॒हस्रे॑ण नि॒युता॑ नियुत्वते श॒तिनी॑भिर्नियुत्वते ।
तुभ्यं॒ हि पू॒र्वपी॑तये दे॒वा दे॒वाय॑ येमि॒रे ।
प्र ते॑ सु॒तासो॒ मधु॑मन्तो अस्थिर॒न्मदा॑य॒ क्रत्वे॑ अस्थिरन्

stīrṇaṃ barhirupa no yāhi vītaye sahasreṇa niyutā niyutvate śatinībhirniyutvate |
tubhyaṃ hi pūrvapītaye devā devāya yemire |
pra te sutāso madhumanto asthiranmadāya kratve asthiran

135.2

तुभ्या॒यं सोम॒ः परि॑पूतो॒ अद्रि॑भिः स्पा॒र्हा वसा॑न॒ः परि॒ कोश॑मर्षति शु॒क्रा वसा॑नो अर्षति ।
तवा॒यं भा॒ग आ॒युषु॒ सोमो॑ दे॒वेषु॑ हूयते ।
वह॑ वायो नि॒युतो॑ याह्यस्म॒युर्जु॑षा॒णो या॑ह्यस्म॒युः

tubhyāyaṃ somaḥ paripūto adribhiḥ spārhā vasānaḥ pari kośamarṣati śukrā vasāno arṣati |
tavāyaṃ bhāga āyuṣu somo deveṣu hūyate |
vaha vāyo niyuto yāhyasmayurjuṣāṇo yāhyasmayuḥ

135.3

आ नो॑ नि॒युद्भि॑ः श॒तिनी॑भिरध्व॒रं स॑ह॒स्रिणी॑भि॒रुप॑ याहि वी॒तये॒ वायो॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ।
तवा॒यं भा॒ग ऋ॒त्विय॒ः सर॑श्मि॒ः सूर्ये॒ सचा॑ ।
अ॒ध्व॒र्युभि॒र्भर॑माणा अयंसत॒ वायो॑ शु॒क्रा अ॑यंसत

ā no niyudbhiḥ śatinībhiradhvaraṃ sahasriṇībhirupa yāhi vītaye vāyo havyāni vītaye |
tavāyaṃ bhāga ṛtviyaḥ saraśmiḥ sūrye sacā |
adhvaryubhirbharamāṇā ayaṃsata vāyo śukrā ayaṃsata

135.4

आ वां॒ रथो॑ नि॒युत्वा॑न्वक्ष॒दव॑से॒ऽभि प्रयां॑सि॒ सुधि॑तानि वी॒तये॒ वायो॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ।
पिब॑तं॒ मध्वो॒ अन्ध॑सः पूर्व॒पेयं॒ हि वां॑ हि॒तम् ।
वाय॒वा च॒न्द्रेण॒ राध॒सा ग॑त॒मिन्द्र॑श्च॒ राध॒सा ग॑तम्

ā vāṃ ratho niyutvānvakṣadavase'bhi prayāṃsi sudhitāni vītaye vāyo havyāni vītaye |
pibataṃ madhvo andhasaḥ pūrvapeyaṃ hi vāṃ hitam |
vāyavā candreṇa rādhasā gatamindraśca rādhasā gatam

135.5

आ वां॒ धियो॑ ववृत्युरध्व॒राँ उपे॒ममिन्दुं॑ मर्मृजन्त वा॒जिन॑मा॒शुमत्यं॒ न वा॒जिन॑म् ।
तेषां॑ पिबतमस्म॒यू आ नो॑ गन्तमि॒होत्या ।
इन्द्र॑वायू सु॒ताना॒मद्रि॑भिर्यु॒वं मदा॑य वाजदा यु॒वम्

ā vāṃ dhiyo vavṛtyuradhvarām̐ upemaminduṃ marmṛjanta vājinamāśumatyaṃ na vājinam |
teṣāṃ pibatamasmayū ā no gantamihotyā |
indravāyū sutānāmadribhiryuvaṃ madāya vājadā yuvam

135.6

इ॒मे वां॒ सोमा॑ अ॒प्स्वा सु॒ता इ॒हाध्व॒र्युभि॒र्भर॑माणा अयंसत॒ वायो॑ शु॒क्रा अ॑यंसत ।
ए॒ते वा॑म॒भ्य॑सृक्षत ति॒रः प॒वित्र॑मा॒शव॑ः ।
यु॒वा॒यवोऽति॒ रोमा॑ण्य॒व्यया॒ सोमा॑सो॒ अत्य॒व्यया॑

ime vāṃ somā apsvā sutā ihādhvaryubhirbharamāṇā ayaṃsata vāyo śukrā ayaṃsata |
ete vāmabhyasṛkṣata tiraḥ pavitramāśavaḥ |
yuvāyavo'ti romāṇyavyayā somāso atyavyayā

135.7

अति॑ वायो सस॒तो या॑हि॒ शश्व॑तो॒ यत्र॒ ग्रावा॒ वद॑ति॒ तत्र॑ गच्छतं गृ॒हमिन्द्र॑श्च गच्छतम् ।
वि सू॒नृता॒ ददृ॑शे॒ रीय॑ते घृ॒तमा पू॒र्णया॑ नि॒युता॑ याथो अध्व॒रमिन्द्र॑श्च याथो अध्व॒रम्

ati vāyo sasato yāhi śaśvato yatra grāvā vadati tatra gacchataṃ gṛhamindraśca gacchatam |
vi sūnṛtā dadṛśe rīyate ghṛtamā pūrṇayā niyutā yātho adhvaramindraśca yātho adhvaram

135.8

अत्राह॒ तद्व॑हेथे॒ मध्व॒ आहु॑तिं॒ यम॑श्व॒त्थमु॑प॒तिष्ठ॑न्त जा॒यवो॒ऽस्मे ते स॑न्तु जा॒यव॑ः ।
सा॒कं गाव॒ः सुव॑ते॒ पच्य॑ते॒ यवो॒ न ते॑ वाय॒ उप॑ दस्यन्ति धे॒नवो॒ नाप॑ दस्यन्ति धे॒नव॑ः

atrāha tadvahethe madhva āhutiṃ yamaśvatthamupatiṣṭhanta jāyavo'sme te santu jāyavaḥ |
sākaṃ gāvaḥ suvate pacyate yavo na te vāya upa dasyanti dhenavo nāpa dasyanti dhenavaḥ

135.9

इ॒मे ये ते॒ सु वा॑यो बा॒ह्वो॑जसो॒ऽन्तर्न॒दी ते॑ प॒तय॑न्त्यु॒क्षणो॒ महि॒ व्राध॑न्त उ॒क्षण॑ः ।
धन्व॑ञ्चि॒द्ये अ॑ना॒शवो॑ जी॒राश्चि॒दगि॑रौकसः ।
सूर्य॑स्येव र॒श्मयो॑ दुर्नि॒यन्त॑वो॒ हस्त॑योर्दुर्नि॒यन्त॑वः

ime ye te su vāyo bāhvojaso'ntarnadī te patayantyukṣaṇo mahi vrādhanta ukṣaṇaḥ |
dhanvañcidye anāśavo jīrāścidagiraukasaḥ |
sūryasyeva raśmayo durniyantavo hastayordurniyantavaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)