प्रथम मण्डल

सूक्त 126: सिन्धु तट के राजा भावयव्य के दान

ऋषि: १-५ कक्षीवान् दैर्घतमस औशिजः, ६ स्वनयो भावयव्यः, ७ रोमशा · देवता: १-५ स्वनयो भावयव्यः, ६ रोमशा, ७ स्वनयो भावयव्यः · छन्द: त्रिष्टुप्, ६-७ अनुष्टुप्

7 श्लोक · 126 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

सिन्धु तट के राजा भावयव्य के दान

कक्षीवान् सिन्धु के तट पर रहने वाले राजा स्वनय भावयव्य का गान करते हैं, जिन्होंने उन्हें हज़ार सोमयागों जैसा यश दिया। त्रिष्टुप् मन्त्र दान गिनाते हैं: सौ स्वर्ण आभूषण, सौ घोड़े, सौ बैल, वधुओं सहित दस रथ, साठ हज़ार गौएँ, और हज़ार की पंक्ति के आगे चलते चालीस लाल घोड़े। पज्र कुल के लोग इन घोड़ों को सँवारते हैं। अन्तिम दो अनुष्टुप् मन्त्र राजा और उनकी पत्नी रोमशा के बीच छोटा संवाद हैं, जिसमें रोमशा कहती हैं कि उन्हें छोटी या अपरिपक्व न समझा जाए।

126.1

अम॑न्दा॒न्स्तोमा॒न्प्र भ॑रे मनी॒षा सिन्धा॒वधि॑ क्षिय॒तो भा॒व्यस्य॑ ।
यो मे॑ स॒हस्र॒ममि॑मीत स॒वान॒तूर्तो॒ राजा॒ श्रव॑ इ॒च्छमा॑नः

amandānstomānpra bhare manīṣā sindhāvadhi kṣiyato bhāvyasya |
yo me sahasramamimīta savānatūrto rājā śrava icchamānaḥ

126.2

श॒तं राज्ञो॒ नाध॑मानस्य नि॒ष्काञ्छ॒तमश्वा॒न्प्रय॑तान्स॒द्य आद॑म् ।
श॒तं क॒क्षीवाँ॒ असु॑रस्य॒ गोनां॑ दि॒वि श्रवो॒ऽजर॒मा त॑तान

śataṃ rājño nādhamānasya niṣkāñchatamaśvānprayatānsadya ādam |
śataṃ kakṣīvām̐ asurasya gonāṃ divi śravo'jaramā tatāna

126.3

उप॑ मा श्या॒वाः स्व॒नये॑न द॒त्ता व॒धूम॑न्तो॒ दश॒ रथा॑सो अस्थुः ।
ष॒ष्टिः स॒हस्र॒मनु॒ गव्य॒मागा॒त्सन॑त्क॒क्षीवाँ॑ अभिपि॒त्वे अह्ना॑म्

upa mā śyāvāḥ svanayena dattā vadhūmanto daśa rathāso asthuḥ |
ṣaṣṭiḥ sahasramanu gavyamāgātsanatkakṣīvām̐ abhipitve ahnām

126.4

च॒त्वा॒रिं॒शद्दश॑रथस्य॒ शोणा॑ः स॒हस्र॒स्याग्रे॒ श्रेणिं॑ नयन्ति ।
म॒द॒च्युत॑ः कृश॒नाव॑तो॒ अत्या॑न्क॒क्षीव॑न्त॒ उद॑मृक्षन्त प॒ज्राः

catvāriṃśaddaśarathasya śoṇāḥ sahasrasyāgre śreṇiṃ nayanti |
madacyutaḥ kṛśanāvato atyānkakṣīvanta udamṛkṣanta pajrāḥ

126.5

पूर्वा॒मनु॒ प्रय॑ति॒मा द॑दे व॒स्त्रीन्यु॒क्ताँ अ॒ष्टाव॒रिधा॑यसो॒ गाः ।
सु॒बन्ध॑वो॒ ये वि॒श्या॑ इव॒ व्रा अन॑स्वन्त॒ः श्रव॒ ऐष॑न्त प॒ज्राः

pūrvāmanu prayatimā dade vastrīnyuktām̐ aṣṭāvaridhāyaso gāḥ |
subandhavo ye viśyā iva vrā anasvantaḥ śrava aiṣanta pajrāḥ

126.6

आग॑धिता॒ परि॑गधिता॒ या क॑शी॒केव॒ जङ्ग॑हे ।
ददा॑ति॒ मह्यं॒ यादु॑री॒ याशू॑नां भो॒ज्या॑ श॒ता

āgadhitā parigadhitā yā kaśīkeva jaṅgahe |
dadāti mahyaṃ yādurī yāśūnāṃ bhojyā śatā

126.7

उपो॑प मे॒ परा॑ मृश॒ मा मे॑ द॒भ्राणि॑ मन्यथाः ।
सर्वा॒हम॑स्मि रोम॒शा ग॒न्धारी॑णामिवावि॒का

upopa me parā mṛśa mā me dabhrāṇi manyathāḥ |
sarvāhamasmi romaśā gandhārīṇāmivāvikā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)