प्रथम मण्डल

सूक्त 12: दूत और होता के रूप में वरे गये अग्नि

ऋषि: मेधातिथिः काण्वः · देवता: अग्निः, ६ प्रथमपादस्य (निर्मथ्याहवनीयौ) अग्नी · छन्द: गायत्री

12 श्लोक · 12 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

दूत और होता के रूप में वरे गये अग्नि

हम अग्नि को दूत के रूप में वरते हैं, सर्वज्ञ होता को, जो इस यज्ञ में कुशल हैं। इन गायत्री मन्त्रों से मेधातिथि काण्व अपने सूक्तों का आरम्भ करते हैं। जन्म लेते ही वे कुश बिछाने वाले के लिए देवों को लाते हैं, और दूत बनकर उन्हें जगाते हैं। हे घृत से सींचे गये तेजस्वी, हानि करने वालों और राक्षसों को जला दो। छठे मन्त्र में अग्नि से ही अग्नि प्रज्वलित होते हैं: मन्थन से निकली अग्नि आहवनीय को जलाती है। वे रोग दूर करते हैं और सेवक पर कृपा करते हैं।

12.1

अ॒ग्निं दू॒तं वृ॑णीमहे॒ होता॑रं वि॒श्ववे॑दसम् ।
अ॒स्य य॒ज्ञस्य॑ सु॒क्रतु॑म्

agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe hotāraṃ viśvavedasam |
asya yajñasya sukratum

12.2

अ॒ग्निम॑ग्निं॒ हवी॑मभि॒ः सदा॑ हवन्त वि॒श्पति॑म् ।
ह॒व्य॒वाहं॑ पुरुप्रि॒यम्

agnimagniṃ havīmabhiḥ sadā havanta viśpatim |
havyavāhaṃ purupriyam

12.3

अग्ने॑ दे॒वाँ इ॒हा व॑ह जज्ञा॒नो वृ॒क्तब॑र्हिषे ।
असि॒ होता॑ न॒ ईड्य॑ः

agne devām̐ ihā vaha jajñāno vṛktabarhiṣe |
asi hotā na īḍyaḥ

12.4

ताँ उ॑श॒तो वि बो॑धय॒ यद॑ग्ने॒ यासि॑ दू॒त्य॑म् ।
दे॒वैरा स॑त्सि ब॒र्हिषि॑

tām̐ uśato vi bodhaya yadagne yāsi dūtyam |
devairā satsi barhiṣi

12.5

घृता॑हवन दीदिव॒ः प्रति॑ ष्म॒ रिष॑तो दह ।
अग्ने॒ त्वं र॑क्ष॒स्विन॑ः

ghṛtāhavana dīdivaḥ prati ṣma riṣato daha |
agne tvaṃ rakṣasvinaḥ

12.6

अ॒ग्निना॒ग्निः समि॑ध्यते क॒विर्गृ॒हप॑ति॒र्युवा॑ ।
ह॒व्य॒वाड्जु॒ह्वा॑स्यः

agnināgniḥ samidhyate kavirgṛhapatiryuvā |
havyavāḍjuhvāsyaḥ

12.7

क॒विम॒ग्निमुप॑ स्तुहि स॒त्यध॑र्माणमध्व॒रे ।
दे॒वम॑मीव॒चात॑नम्

kavimagnimupa stuhi satyadharmāṇamadhvare |
devamamīvacātanam

12.8

यस्त्वाम॑ग्ने ह॒विष्प॑तिर्दू॒तं दे॑व सप॒र्यति॑ ।
तस्य॑ स्म प्रावि॒ता भ॑व

yastvāmagne haviṣpatirdūtaṃ deva saparyati |
tasya sma prāvitā bhava

12.9

यो अ॒ग्निं दे॒ववी॑तये ह॒विष्माँ॑ आ॒विवा॑सति ।
तस्मै॑ पावक मृळय

yo agniṃ devavītaye haviṣmām̐ āvivāsati |
tasmai pāvaka mṛḻaya

12.10

स न॑ः पावक दीदि॒वोऽग्ने॑ दे॒वाँ इ॒हा व॑ह ।
उप॑ य॒ज्ञं ह॒विश्च॑ नः

sa naḥ pāvaka dīdivo'gne devām̐ ihā vaha |
upa yajñaṃ haviśca naḥ

12.11

स न॒ः स्तवा॑न॒ आ भ॑र गाय॒त्रेण॒ नवी॑यसा ।
र॒यिं वी॒रव॑ती॒मिष॑म्

sa naḥ stavāna ā bhara gāyatreṇa navīyasā |
rayiṃ vīravatīmiṣam

12.12

अग्ने॑ शु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ विश्वा॑भिर्दे॒वहू॑तिभिः ।
इ॒मं स्तोमं॑ जुषस्व नः

agne śukreṇa śociṣā viśvābhirdevahūtibhiḥ |
imaṃ stomaṃ juṣasva naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)