प्रथम मण्डल

सूक्त 108: इन्द्र और अग्नि, जहाँ भी हो, आओ

ऋषि: कुत्स आङ्गिरसः · देवता: इन्द्राग्नी · छन्द: त्रिष्टुप्

13 श्लोक · 108 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र और अग्नि, जहाँ भी हो, आओ

हे इन्द्र और अग्नि, सब लोकों को देखने वाले अपने अद्भुत रथ पर आओ और निचोड़ा हुआ सोम पियो। कुत्स आंगिरस त्रिष्टुप् में इस युगल की स्तुति करते हैं। यह सोम उनके लिए सारे जगत् जितना विशाल और गहरा हो। दोनों मिलकर वृत्र को मारते हैं और एक ही शुभ नाम धारण करते हैं। ऋषि अपना पहला वचन याद करते हैं कि यह सोम उन्हीं का होगा, और उन्हें हर स्थान से बुलाते हैं: ब्राह्मण या राजा के घर से, यदु, तुर्वश, द्रुह्यु, अनु और पुरु जनों से, निचली, मध्यम और परम पृथ्वी से, आकाश, पर्वतों, औषधियों और जलों से। सोम पीकर वे हमें सब धन जिताएँ।

108.1

य इ॑न्द्राग्नी चि॒त्रत॑मो॒ रथो॑ वाम॒भि विश्वा॑नि॒ भुव॑नानि॒ चष्टे॑ ।
तेना या॑तं स॒रथं॑ तस्थि॒वांसाथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

ya indrāgnī citratamo ratho vāmabhi viśvāni bhuvanāni caṣṭe |
tenā yātaṃ sarathaṃ tasthivāṃsāthā somasya pibataṃ sutasya

108.2

याव॑दि॒दं भुव॑नं॒ विश्व॒मस्त्यु॑रु॒व्यचा॑ वरि॒मता॑ गभी॒रम् ।
तावाँ॑ अ॒यं पात॑वे॒ सोमो॑ अ॒स्त्वर॑मिन्द्राग्नी॒ मन॑से यु॒वभ्या॑म्

yāvadidaṃ bhuvanaṃ viśvamastyuruvyacā varimatā gabhīram |
tāvām̐ ayaṃ pātave somo astvaramindrāgnī manase yuvabhyām

108.3

च॒क्राथे॒ हि स॒ध्र्य१॒॑ङ्नाम॑ भ॒द्रं स॑ध्रीची॒ना वृ॑त्रहणा उ॒त स्थ॑ः ।
तावि॑न्द्राग्नी स॒ध्र्य॑ञ्चा नि॒षद्या॒ वृष्ण॒ः सोम॑स्य वृष॒णा वृ॑षेथाम्

cakrāthe hi sadhryaṅnāma bhadraṃ sadhrīcīnā vṛtrahaṇā uta sthaḥ |
tāvindrāgnī sadhryañcā niṣadyā vṛṣṇaḥ somasya vṛṣaṇā vṛṣethām

108.4

समि॑द्धेष्व॒ग्निष्वा॑नजा॒ना य॒तस्रु॑चा ब॒र्हिरु॑ तिस्तिरा॒णा ।
ती॒व्रैः सोमै॒ः परि॑षिक्तेभिर॒र्वागेन्द्रा॑ग्नी सौमन॒साय॑ यातम्

samiddheṣvagniṣvānajānā yatasrucā barhiru tistirāṇā |
tīvraiḥ somaiḥ pariṣiktebhirarvāgendrāgnī saumanasāya yātam

108.5

यानी॑न्द्राग्नी च॒क्रथु॑र्वी॒र्या॑णि॒ यानि॑ रू॒पाण्यु॒त वृष्ण्या॑नि ।
या वां॑ प्र॒त्नानि॑ स॒ख्या शि॒वानि॒ तेभि॒ः सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yānīndrāgnī cakrathurvīryāṇi yāni rūpāṇyuta vṛṣṇyāni |
yā vāṃ pratnāni sakhyā śivāni tebhiḥ somasya pibataṃ sutasya

108.6

यदब्र॑वं प्रथ॒मं वां॑ वृणा॒नो॒३॒॑ऽयं सोमो॒ असु॑रैर्नो वि॒हव्य॑ः ।
तां स॒त्यां श्र॒द्धाम॒भ्या हि या॒तमथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yadabravaṃ prathamaṃ vāṃ vṛṇāno'yaṃ somo asurairno vihavyaḥ |
tāṃ satyāṃ śraddhāmabhyā hi yātamathā somasya pibataṃ sutasya

108.7

यदि॑न्द्राग्नी॒ मद॑थ॒ः स्वे दु॑रो॒णे यद्ब्र॒ह्मणि॒ राज॑नि वा यजत्रा ।
अत॒ः परि॑ वृषणा॒वा हि या॒तमथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yadindrāgnī madathaḥ sve duroṇe yadbrahmaṇi rājani vā yajatrā |
ataḥ pari vṛṣaṇāvā hi yātamathā somasya pibataṃ sutasya

108.8

यदि॑न्द्राग्नी॒ यदु॑षु तु॒र्वशे॑षु॒ यद्द्रु॒ह्युष्वनु॑षु पू॒रुषु॒ स्थः ।
अत॒ः परि॑ वृषणा॒वा हि या॒तमथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yadindrāgnī yaduṣu turvaśeṣu yaddruhyuṣvanuṣu pūruṣu sthaḥ |
ataḥ pari vṛṣaṇāvā hi yātamathā somasya pibataṃ sutasya

108.9

यदि॑न्द्राग्नी अव॒मस्यां॑ पृथि॒व्यां म॑ध्य॒मस्यां॑ पर॒मस्या॑मु॒त स्थः ।
अत॒ः परि॑ वृषणा॒वा हि या॒तमथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yadindrāgnī avamasyāṃ pṛthivyāṃ madhyamasyāṃ paramasyāmuta sthaḥ |
ataḥ pari vṛṣaṇāvā hi yātamathā somasya pibataṃ sutasya

108.10

यदि॑न्द्राग्नी पर॒मस्यां॑ पृथि॒व्यां म॑ध्य॒मस्या॑मव॒मस्या॑मु॒त स्थः ।
अत॒ः परि॑ वृषणा॒वा हि या॒तमथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yadindrāgnī paramasyāṃ pṛthivyāṃ madhyamasyāmavamasyāmuta sthaḥ |
ataḥ pari vṛṣaṇāvā hi yātamathā somasya pibataṃ sutasya

108.11

यदि॑न्द्राग्नी दि॒वि ष्ठो यत्पृ॑थि॒व्यां यत्पर्व॑ते॒ष्वोष॑धीष्व॒प्सु ।
अत॒ः परि॑ वृषणा॒वा हि या॒तमथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yadindrāgnī divi ṣṭho yatpṛthivyāṃ yatparvateṣvoṣadhīṣvapsu |
ataḥ pari vṛṣaṇāvā hi yātamathā somasya pibataṃ sutasya

108.12

यदि॑न्द्राग्नी॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दये॑थे ।
अत॒ः परि॑ वृषणा॒वा हि या॒तमथा॒ सोम॑स्य पिबतं सु॒तस्य॑

yadindrāgnī uditā sūryasya madhye divaḥ svadhayā mādayethe |
ataḥ pari vṛṣaṇāvā hi yātamathā somasya pibataṃ sutasya

108.13

ए॒वेन्द्रा॑ग्नी पपि॒वांसा॑ सु॒तस्य॒ विश्वा॒स्मभ्यं॒ सं ज॑यतं॒ धना॑नि ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः

evendrāgnī papivāṃsā sutasya viśvāsmabhyaṃ saṃ jayataṃ dhanāni |
tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)