प्रथम मण्डल

सूक्त 10: हे कौशिक इन्द्र, मेरी स्तुति सुनो

ऋषि: मधुच्छन्दा वैश्वामित्रः · देवता: इन्द्रः · छन्द: अनुष्टुप्

12 श्लोक · 10 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

हे कौशिक इन्द्र, मेरी स्तुति सुनो

गायत्री गाने वाले इन्द्र का गान करते हैं, अर्चना करने वाले अर्चना करते हैं, और ब्राह्मण उन्हें बाँस के समान ऊँचा उठाते हैं। मधुच्छन्दा वैश्वामित्र अपने सूक्तों का क्रम यहीं अनुष्टुप् छन्द में पूरा करते हैं। हे इन्द्र, लम्बे केशों वाले हरि अश्वों को जोतो और हमारी स्तुतियों पर आओ। सब कुछ सुनने वाले कानों वाले इन्द्र से विनती है कि इस स्तोत्र को अपने निकट रखें, गौओं की गोशाला खोलें और प्रकाशमय जल जीतें। द्युलोक और पृथ्वी दोनों भी उन्हें नहीं घेर पाते। ग्यारहवें मन्त्र में उन्हें कौशिक, अर्थात् कुशिक वंश का, कहा गया है, और ऋषि नया जीवन तथा सहस्र जीतने वाला ऋषि बनने का वर माँगते हैं।

10.1

गाय॑न्ति त्वा गाय॒त्रिणोऽर्च॑न्त्य॒र्कम॒र्किण॑ः ।
ब्र॒ह्माण॑स्त्वा शतक्रत॒ उद्वं॒शमि॑व येमिरे

gāyanti tvā gāyatriṇo'rcantyarkamarkiṇaḥ |
brahmāṇastvā śatakrata udvaṃśamiva yemire

10.2

यत्सानो॒ः सानु॒मारु॑ह॒द्भूर्यस्प॑ष्ट॒ कर्त्व॑म् ।
तदिन्द्रो॒ अर्थं॑ चेतति यू॒थेन॑ वृ॒ष्णिरे॑जति

yatsānoḥ sānumāruhadbhūryaspaṣṭa kartvam |
tadindro arthaṃ cetati yūthena vṛṣṇirejati

10.3

यु॒क्ष्वा हि के॒शिना॒ हरी॒ वृष॑णा कक्ष्य॒प्रा ।
अथा॑ न इन्द्र सोमपा गि॒रामुप॑श्रुतिं चर

yukṣvā hi keśinā harī vṛṣaṇā kakṣyaprā |
athā na indra somapā girāmupaśrutiṃ cara

10.4

एहि॒ स्तोमाँ॑ अ॒भि स्व॑रा॒भि गृ॑णी॒ह्या रु॑व ।
ब्रह्म॑ च नो वसो॒ सचेन्द्र॑ य॒ज्ञं च॑ वर्धय

ehi stomām̐ abhi svarābhi gṛṇīhyā ruva |
brahma ca no vaso sacendra yajñaṃ ca vardhaya

10.5

उ॒क्थमिन्द्रा॑य॒ शंस्यं॒ वर्ध॑नं पुरुनि॒ष्षिधे॑ ।
श॒क्रो यथा॑ सु॒तेषु॑ णो रा॒रण॑त्स॒ख्येषु॑ च

ukthamindrāya śaṃsyaṃ vardhanaṃ puruniṣṣidhe |
śakro yathā suteṣu ṇo rāraṇatsakhyeṣu ca

10.6

तमित्स॑खि॒त्व ई॑महे॒ तं रा॒ये तं सु॒वीर्ये॑ ।
स श॒क्र उ॒त न॑ः शक॒दिन्द्रो॒ वसु॒ दय॑मानः

tamitsakhitva īmahe taṃ rāye taṃ suvīrye |
sa śakra uta naḥ śakadindro vasu dayamānaḥ

10.7

सु॒वि॒वृतं॑ सुनि॒रज॒मिन्द्र॒ त्वादा॑त॒मिद्यश॑ः ।
गवा॒मप॑ व्र॒जं वृ॑धि कृणु॒ष्व राधो॑ अद्रिवः

suvivṛtaṃ sunirajamindra tvādātamidyaśaḥ |
gavāmapa vrajaṃ vṛdhi kṛṇuṣva rādho adrivaḥ

10.8

न॒हि त्वा॒ रोद॑सी उ॒भे ऋ॑घा॒यमा॑ण॒मिन्व॑तः ।
जेष॒ः स्व॑र्वतीर॒पः सं गा अ॒स्मभ्यं॑ धूनुहि

nahi tvā rodasī ubhe ṛghāyamāṇaminvataḥ |
jeṣaḥ svarvatīrapaḥ saṃ gā asmabhyaṃ dhūnuhi

10.9

आश्रु॑त्कर्ण श्रु॒धी हवं॒ नू चि॑द्दधिष्व मे॒ गिर॑ः ।
इन्द्र॒ स्तोम॑मि॒मं मम॑ कृ॒ष्वा यु॒जश्चि॒दन्त॑रम्

āśrutkarṇa śrudhī havaṃ nū ciddadhiṣva me giraḥ |
indra stomamimaṃ mama kṛṣvā yujaścidantaram

10.10

वि॒द्मा हि त्वा॒ वृष॑न्तमं॒ वाजे॑षु हवन॒श्रुत॑म् ।
वृष॑न्तमस्य हूमह ऊ॒तिं स॑हस्र॒सात॑माम्

vidmā hi tvā vṛṣantamaṃ vājeṣu havanaśrutam |
vṛṣantamasya hūmaha ūtiṃ sahasrasātamām

10.11

आ तू न॑ इन्द्र कौशिक मन्दसा॒नः सु॒तं पि॑ब ।
नव्य॒मायु॒ः प्र सू ति॑र कृ॒धी स॑हस्र॒सामृषि॑म्

ā tū na indra kauśika mandasānaḥ sutaṃ piba |
navyamāyuḥ pra sū tira kṛdhī sahasrasāmṛṣim

10.12

परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॑ इ॒मा भ॑वन्तु वि॒श्वत॑ः ।
वृ॒द्धायु॒मनु॒ वृद्ध॑यो॒ जुष्टा॑ भवन्तु॒ जुष्ट॑यः

pari tvā girvaṇo gira imā bhavantu viśvataḥ |
vṛddhāyumanu vṛddhayo juṣṭā bhavantu juṣṭayaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)