सर्ग 112: विभीषण का अभिषेक, हनुमान सीता के पास

ते रावणवधं दृष्ट्वा देवगन्धर्वदानवाः ।
जग्मुः स्वैः स्वैर्विमानैस्ते कथयन्तः शुभाः कथाः

te rāvaṇavadhaṃ dṛṣṭvā devagandharvadānavāḥ |
jagmuḥ svaiḥ svairvimānaiste kathayantaḥ śubhāḥ kathāḥ

रावणस्य वधं घोरं राघवस्य पराक्रमम् ।
सुयुद्धं वानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम्

rāvaṇasya vadhaṃ ghoraṃ rāghavasya parākramam |
suyuddhaṃ vānarāṇāṃ ca sugrīvasya ca mantritam

अनुरागं च वीर्यं च मारुतेर्लक्ष्मणस्य च ।
पतिव्रतात्वं सीताया हनूमति पराक्रमम्

anurāgaṃ ca vīryaṃ ca māruterlakṣmaṇasya ca |
pativratātvaṃ sītāyā hanūmati parākramam

कथयन्तो महाभागा जग्मुर्हृष्टा यथागतम् ।
राघवस्तु रथं दिव्यमिन्द्रदत्तं शिखिप्रभम्

kathayanto mahābhāgā jagmurhṛṣṭā yathāgatam |
rāghavastu rathaṃ divyamindradattaṃ śikhiprabham

अनुज्ञाप्य महाबाहुर्मातलिं प्रत्यपूजयत् ।
राघवेणाभ्यनुज्ञातो मातलिः शक्रसारथिः

anujñāpya mahābāhurmātaliṃ pratyapūjayat |
rāghaveṇābhyanujñāto mātaliḥ śakrasārathiḥ

दिव्यं तं रथमास्थाय दिवमेवोत्पपात ह ।
तस्मिंस्तु दिवमारूढे सरथे रथिनां वरः

divyaṃ taṃ rathamāsthāya divamevotpapāta ha |
tasmiṃstu divamārūḍhe sarathe rathināṃ varaḥ

राघवः परमप्रीतः सुग्रीवं परिषस्वजे ।
परिष्वज्य च सुग्रीवं लक्ष्मणेनाभिवादितः

rāghavaḥ paramaprītaḥ sugrīvaṃ pariṣasvaje |
pariṣvajya ca sugrīvaṃ lakṣmaṇenābhivāditaḥ

पूज्यमानो हरिगणैराजगाम बलालयम् ।
अथोवाच स काकुत्स्थः समीपपरिवर्तिनम्

pūjyamāno harigaṇairājagāma balālayam |
athovāca sa kākutsthaḥ samīpaparivartinam

सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम् ।
विभीषणमिमं सौम्य लङ्कायामभिषेचय

saumitriṃ sattvasampannaṃ lakṣmaṇaṃ dīptatejasam |
vibhīṣaṇamimaṃ saumya laṅkāyāmabhiṣecaya

अनुरक्तं च भक्तं च तथा पूर्वोपकारिणम् ।
एष मे परमः कामो यदिमं रावणानुजम्

anuraktaṃ ca bhaktaṃ ca tathā pūrvopakāriṇam |
eṣa me paramaḥ kāmo yadimaṃ rāvaṇānujam

लङ्कायां सौम्य पश्येयमभिषिक्तं विभीषणम् ।
एवमुक्तस्तु सौमित्री राघवेण महात्मना

laṅkāyāṃ saumya paśyeyamabhiṣiktaṃ vibhīṣaṇam |
evamuktastu saumitrī rāghaveṇa mahātmanā

तथेत्युक्त्वा सुसंहृष्टः सौवर्णं घटमाददे ।
तं घटं वानरेन्द्राणां हस्ते दत्त्वा मनोजवान्

tathetyuktvā susaṃhṛṣṭaḥ sauvarṇaṃ ghaṭamādade |
taṃ ghaṭaṃ vānarendrāṇāṃ haste dattvā manojavān

व्यादिदेश महासत्त्वान् समुद्रसलिलं तदा ।
अतिशीघ्रं ततो गत्वा वानरास्ते मनोजवाः

vyādideśa mahāsattvān samudrasalilaṃ tadā |
atiśīghraṃ tato gatvā vānarāste manojavāḥ

आगतास्तु जलं गृह्य समुद्राद् वानरोत्तमाः ।
ततस्त्वेकं घटं गृह्य संस्थाप्य परमासने

āgatāstu jalaṃ gṛhya samudrād vānarottamāḥ |
tatastvekaṃ ghaṭaṃ gṛhya saṃsthāpya paramāsane

घटेन तेन सौमित्रिरभ्यषिञ्चद् विभीषणम् ।
लङ्कायां रक्षसां मध्ये राजानं रामशासनात्

ghaṭena tena saumitrirabhyaṣiñcad vibhīṣaṇam |
laṅkāyāṃ rakṣasāṃ madhye rājānaṃ rāmaśāsanāt

विधिना मन्त्रदृष्टेन सुहृद्गणसमावृतम् ।
अभ्यषिञ्चस्तदा सर्वे राक्षसा वानरास्तथा

vidhinā mantradṛṣṭena suhṛdgaṇasamāvṛtam |
abhyaṣiñcastadā sarve rākṣasā vānarāstathā

प्रहर्षमतुलं गत्वा तुष्टुवू राममेव हि ।
तस्यामात्या जहृषिरे भक्ता ये चास्य राक्षसाः

praharṣamatulaṃ gatvā tuṣṭuvū rāmameva hi |
tasyāmātyā jahṛṣire bhaktā ye cāsya rākṣasāḥ

दृष्ट्वाभिषिक्तं लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
राघवः परमां प्रीतिं जगाम सहलक्ष्मणः

dṛṣṭvābhiṣiktaṃ laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |
rāghavaḥ paramāṃ prītiṃ jagāma sahalakṣmaṇaḥ

स तद् राज्यं महत् प्राप्य रामदत्तं विभीषणः ।
सान्त्वयित्वा प्रकृतयस्ततो राममुपागमत्

sa tad rājyaṃ mahat prāpya rāmadattaṃ vibhīṣaṇaḥ |
sāntvayitvā prakṛtayastato rāmamupāgamat

दध्यक्षतान् मोदकांश्च लाजाः सुमनसस्तथा ।
आजह्रुरथ संहृष्टाः पौरास्तस्मै निशाचराः

dadhyakṣatān modakāṃśca lājāḥ sumanasastathā |
ājahruratha saṃhṛṣṭāḥ paurāstasmai niśācarāḥ

स तान् गृहीत्वा दुर्धर्षो राघवाय न्यवेदयत् ।
मङ्गल्यं मङ्गलं सर्वं लक्ष्मणाय च वीर्यवान्

sa tān gṛhītvā durdharṣo rāghavāya nyavedayat |
maṅgalyaṃ maṅgalaṃ sarvaṃ lakṣmaṇāya ca vīryavān

कृतकार्यं समृद्धार्थं दृष्ट्वा रामो विभीषणम् ।
प्रतिजग्राह तत् सर्वं तस्यैव प्रतिकाम्यया

kṛtakāryaṃ samṛddhārthaṃ dṛṣṭvā rāmo vibhīṣaṇam |
pratijagrāha tat sarvaṃ tasyaiva pratikāmyayā

ततः शैलोपमं वीरं प्राञ्जलिं प्रणतं स्थितम् ।
उवाचेदं वचो रामो हनूमन्तं प्लवङ्गमम्

tataḥ śailopamaṃ vīraṃ prāñjaliṃ praṇataṃ sthitam |
uvācedaṃ vaco rāmo hanūmantaṃ plavaṅgamam

अनुज्ञाप्य महाराजमिमं सौम्य विभीषणम् ।
प्रविश्य नगरीं लङ्कां कौशलं ब्रूहि मैथिलीम्

anujñāpya mahārājamimaṃ saumya vibhīṣaṇam |
praviśya nagarīṃ laṅkāṃ kauśalaṃ brūhi maithilīm

वैदेह्यै मां च कुशलं सुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ।
आचक्ष्व वदतां श्रेष्ठ रावणं च हतं रणे

vaidehyai māṃ ca kuśalaṃ sugrīvaṃ ca salakṣmaṇam |
ācakṣva vadatāṃ śreṣṭha rāvaṇaṃ ca hataṃ raṇe

प्रियमेतदिहाख्याहि वैदेह्यास्त्वं हरीश्वर ।
प्रतिगृह्य तु संदेशमुपावर्तितुमर्हसि

priyametadihākhyāhi vaidehyāstvaṃ harīśvara |
pratigṛhya tu saṃdeśamupāvartitumarhasi