सर्ग 44: श्रीराम भाइयों को बुलाते हैं

विसृज्य तु सुहृद्वर्गं बुद्ध्या निश्चित्य राघवः ।
समीपे द्वाःस्थमासीनमिदं वचनमब्रवीत्

visṛjya tu suhṛdvargaṃ buddhyā niścitya rāghavaḥ |
samīpe dvāḥsthamāsīnamidaṃ vacanamabravīt

शीघ्रमानय सौमित्रिं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
भरतं च महाभागं शत्रुघ्नमपराजितम्

śīghramānaya saumitriṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
bharataṃ ca mahābhāgaṃ śatrughnamaparājitam

रामस्य वचनं श्रुत्वा द्वाःस्थो मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
लक्ष्मणस्य गृहं गत्वा प्रविवेशानिवारितः

rāmasya vacanaṃ śrutvā dvāḥstho mūrdhni kṛtāñjaliḥ |
lakṣmaṇasya gṛhaṃ gatvā praviveśānivāritaḥ

उवाच सुमहात्मानं वर्धयित्वा कृताञ्जलिः ।
द्रष्टुमिच्छति राजा त्वां गम्यतां तत्र मा चिरम्

uvāca sumahātmānaṃ vardhayitvā kṛtāñjaliḥ |
draṣṭumicchati rājā tvāṃ gamyatāṃ tatra mā ciram

बाढमित्येव सौमित्रिः श्रुत्वा राघवशासनम् ।
प्राद्रवद्रथमारुह्य राघवस्य निवेशनम्

bāḍhamityeva saumitriḥ śrutvā rāghavaśāsanam |
prādravadrathamāruhya rāghavasya niveśanam

प्रयान्तं लक्ष्मणं दृष्ट्वा द्वाःस्थो भरतमन्तिकात् ।
उवाच भरतं तत्र वर्धयित्वा कृताञ्जलिः

prayāntaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā dvāḥstho bharatamantikāt |
uvāca bharataṃ tatra vardhayitvā kṛtāñjaliḥ

विनयावनतो भूत्वा राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति ।
भरतस्तु वचःश्रुत्वा द्वाःस्थाद्रामसमीरितम्

vinayāvanato bhūtvā rājā tvāṃ draṣṭumicchati |
bharatastu vacaḥśrutvā dvāḥsthādrāmasamīritam

उत्पपातासनात्तूर्णं पद्भ्यामेव ययौ बली ।
दृष्ट्वा प्रयान्तं भरतं त्वरमाणः कृताञ्जलिः

utpapātāsanāttūrṇaṃ padbhyāmeva yayau balī |
dṛṣṭvā prayāntaṃ bharataṃ tvaramāṇaḥ kṛtāñjaliḥ

शत्रुघ्नभवनं गत्वा ततो वाक्यमुवाच ह ।
एह्यागच्छ रघुश्रेष्ठ राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति

śatrughnabhavanaṃ gatvā tato vākyamuvāca ha |
ehyāgaccha raghuśreṣṭha rājā tvāṃ draṣṭumicchati

गतो हि लक्ष्मणः पूर्वं भरतश्च महायशाः ।
श्रुत्वा तु वचनं तस्य शत्रुघ्नः परमासनात्

gato hi lakṣmaṇaḥ pūrvaṃ bharataśca mahāyaśāḥ |
śrutvā tu vacanaṃ tasya śatrughnaḥ paramāsanāt

शिरसा धरणीं प्राप्य प्रययौ यत्र राघवः ।
द्वाःस्थस्त्वागम्य रामाय सर्वानेव कृताञ्जलिः ।
निवेदयामास तदा भ्रातऽन्स्वान्समुपस्थितान्

śirasā dharaṇīṃ prāpya prayayau yatra rāghavaḥ |
dvāḥsthastvāgamya rāmāya sarvāneva kṛtāñjaliḥ |
nivedayāmāsa tadā bhrāta'nsvānsamupasthitān

कुमारानागताञ्छ्रुत्वा चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियः ।
अवाङ्मुखो दीनमना द्वाःस्थं वचनमब्रवीत्

kumārānāgatāñchrutvā cintāvyākulitendriyaḥ |
avāṅmukho dīnamanā dvāḥsthaṃ vacanamabravīt

प्रवेशय कुमारांस्त्वं मत्समीपं त्वरान्वितः ।
एतेषु जीवितं मह्यमेते प्राणाः प्रिया मम

praveśaya kumārāṃstvaṃ matsamīpaṃ tvarānvitaḥ |
eteṣu jīvitaṃ mahyamete prāṇāḥ priyā mama

आज्ञप्तास्तु नरेन्द्रेण कुमाराः शक्रतेजसः ।
प्रह्वाः प्राञ्जलयो भूत्वा विविशुस्ते समाहिताः

ājñaptāstu narendreṇa kumārāḥ śakratejasaḥ |
prahvāḥ prāñjalayo bhūtvā viviśuste samāhitāḥ

ते तु दृष्ट्वा मुखं तस्य सग्रहं शशिनं यथा ।
सन्ध्यागतमिवादित्यं प्रभया परिवर्जितम्

te tu dṛṣṭvā mukhaṃ tasya sagrahaṃ śaśinaṃ yathā |
sandhyāgatamivādityaṃ prabhayā parivarjitam

बाष्पपूर्णे च नयने दृष्ट्वा रामस्य धीमतः ।
हतशोभं यथा पद्मं मुखं वीक्ष्य च तस्य ते

bāṣpapūrṇe ca nayane dṛṣṭvā rāmasya dhīmataḥ |
hataśobhaṃ yathā padmaṃ mukhaṃ vīkṣya ca tasya te

ततो ऽभिवाद्य त्वरिताः पादौ रामस्य मूर्धभिः ।
तस्थुः समाहिताः सर्वे रामस्त्वश्रूण्यवर्तयत्

tato 'bhivādya tvaritāḥ pādau rāmasya mūrdhabhiḥ |
tasthuḥ samāhitāḥ sarve rāmastvaśrūṇyavartayat

तान्परिष्वज्य बाहुभ्यामुत्थाप्य च महाबलः ।
आसनेष्वासतेत्युक्त्वा ततो वाक्यं जगाद ह

tānpariṣvajya bāhubhyāmutthāpya ca mahābalaḥ |
āsaneṣvāsatetyuktvā tato vākyaṃ jagāda ha

भवन्तो मम सर्वस्वं भवन्तो जीवितं मम ।
भवद्भिश्च कृतं राज्यं पालयामि नरेश्वराः

bhavanto mama sarvasvaṃ bhavanto jīvitaṃ mama |
bhavadbhiśca kṛtaṃ rājyaṃ pālayāmi nareśvarāḥ

भवन्तः कृतशास्त्रार्था बुद्ध्या च परिनिष्ठिताः ।
सम्भूय च मदर्थो ऽयमन्वेष्टव्यो नरेश्वराः

bhavantaḥ kṛtaśāstrārthā buddhyā ca pariniṣṭhitāḥ |
sambhūya ca madartho 'yamanveṣṭavyo nareśvarāḥ

तथा वदति काकुत्स्थे अवधानपरायणाः ।
उद्विग्नमनसः सर्वे किं नु राजाभिधास्यति

tathā vadati kākutsthe avadhānaparāyaṇāḥ |
udvignamanasaḥ sarve kiṃ nu rājābhidhāsyati