सर्ग 60: अंगद की योजना और जाम्बवान का संयम

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा वालिसूनुरभाषत ।
अश्विपुत्रौ महावेगौ बलवन्तौ प्लवंगमौ

tasya tad vacanaṃ śrutvā vālisūnurabhāṣata |
aśviputrau mahāvegau balavantau plavaṃgamau

पितामहवरोत्सेकात् परमं दर्पमास्थितौ ।
अश्विनोर्माननार्थं हि सर्वलोकपितामहः

pitāmahavarotsekāt paramaṃ darpamāsthitau |
aśvinormānanārthaṃ hi sarvalokapitāmahaḥ

सर्वावध्यत्वमतुलमनयोर्दत्तवान् पुरा ।
वरोत्सेकेन मत्तौ च प्रमथ्य महतीं चमूम्

sarvāvadhyatvamatulamanayordattavān purā |
varotsekena mattau ca pramathya mahatīṃ camūm

सुराणाममृतं वीरौ पीतवन्तौ महाबलौ ।
एतावेव हि संक्रुद्धौ सवाजिरथकुञ्जराम्

surāṇāmamṛtaṃ vīrau pītavantau mahābalau |
etāveva hi saṃkruddhau savājirathakuñjarām

लङ्कां नाशयितुं शक्तौ सर्वे तिष्ठन्तु वानराः ।
अहमेकोऽपि पर्याप्तः सराक्षसगणां पुरीम्

laṅkāṃ nāśayituṃ śaktau sarve tiṣṭhantu vānarāḥ |
ahameko'pi paryāptaḥ sarākṣasagaṇāṃ purīm

तां लङ्कां तरसा हन्तुं रावणं च महाबलम् ।
किं पुनः सहितो वीरैर्बलवद्भिः कृतात्मभिः

tāṃ laṅkāṃ tarasā hantuṃ rāvaṇaṃ ca mahābalam |
kiṃ punaḥ sahito vīrairbalavadbhiḥ kṛtātmabhiḥ

कृतास्त्रैः प्लवगैः शक्तैर्भवद्भिर्विजयैषिभिः ।
वायुसूनोर्बलेनैव दग्धा लङ्केति नः श्रुतम्

kṛtāstraiḥ plavagaiḥ śaktairbhavadbhirvijayaiṣibhiḥ |
vāyusūnorbalenaiva dagdhā laṅketi naḥ śrutam

दृष्टा देवी न चानीता इति तत्र निवेदितुम् ।
न युक्तमिव पश्यामि भवद्भिः ख्यातपौरुषैः

dṛṣṭā devī na cānītā iti tatra niveditum |
na yuktamiva paśyāmi bhavadbhiḥ khyātapauruṣaiḥ

नहि वः प्लवने कश्चिन्नापि कश्चित् पराक्रमे ।
तुल्यः सामरदैत्येषु लोकेषु हरिसत्तमाः

nahi vaḥ plavane kaścinnāpi kaścit parākrame |
tulyaḥ sāmaradaityeṣu lokeṣu harisattamāḥ

जित्वा लङ्कां सरक्षौघां हत्वा तं रावणं रणे ।
सीतामादाय गच्छामः सिद्धार्था हृष्टमानसाः

jitvā laṅkāṃ sarakṣaughāṃ hatvā taṃ rāvaṇaṃ raṇe |
sītāmādāya gacchāmaḥ siddhārthā hṛṣṭamānasāḥ

तेष्वेवं हतवीरेषु राक्षसेषु हनूमता ।
किमन्यदत्र कर्तव्यं गृहीत्वा याम जानकीम्

teṣvevaṃ hatavīreṣu rākṣaseṣu hanūmatā |
kimanyadatra kartavyaṃ gṛhītvā yāma jānakīm

रामलक्ष्मणयोर्मध्ये न्यस्याम जनकात्मजाम् ।
किं व्यलीकैस्तु तान् सर्वान् वानरान् वानरर्षभान्

rāmalakṣmaṇayormadhye nyasyāma janakātmajām |
kiṃ vyalīkaistu tān sarvān vānarān vānararṣabhān

वयमेव हि गत्वा तान् हत्वा राक्षसपुङ्गवान् ।
राघवं द्रष्टुमर्हामः सुग्रीवं सहलक्ष्मणम्

vayameva hi gatvā tān hatvā rākṣasapuṅgavān |
rāghavaṃ draṣṭumarhāmaḥ sugrīvaṃ sahalakṣmaṇam

तमेवं कृतसंकल्पं जाम्बवान् हरिसत्तमः ।
उवाच परमप्रीतो वाक्यमर्थवदर्थवित्

tamevaṃ kṛtasaṃkalpaṃ jāmbavān harisattamaḥ |
uvāca paramaprīto vākyamarthavadarthavit

नैषा बुद्धिर्महाबुद्धे यद् ब्रवीषि महाकपे ।
विचेतुं वयमाज्ञप्ता दक्षिणां दिशमुत्तमाम्

naiṣā buddhirmahābuddhe yad bravīṣi mahākape |
vicetuṃ vayamājñaptā dakṣiṇāṃ diśamuttamām

नानेतुं कपिराजेन नैव रामेण धीमता ।
कथंचिन्निर्जितां सीतामस्माभिर्नाभिरोचयेत्

nānetuṃ kapirājena naiva rāmeṇa dhīmatā |
kathaṃcinnirjitāṃ sītāmasmābhirnābhirocayet

राघवो नृपशार्दूलः कुलं व्यपदिशन् स्वकम् ।
प्रतिज्ञाय स्वयं राजा सीताविजयमग्रतः

rāghavo nṛpaśārdūlaḥ kulaṃ vyapadiśan svakam |
pratijñāya svayaṃ rājā sītāvijayamagrataḥ

सर्वेषां कपिमुख्यानां कथं मिथ्या करिष्यति ।
विफलं कर्म च कृतं भवेत् तुष्टिर्न तस्य च

sarveṣāṃ kapimukhyānāṃ kathaṃ mithyā kariṣyati |
viphalaṃ karma ca kṛtaṃ bhavet tuṣṭirna tasya ca

वृथा च दर्शितं वीर्यं भवेद् वानरपुङ्गवाः ।
तस्माद् गच्छाम वै सर्वे यत्र रामः सलक्ष्मणः ।
सुग्रीवश्च महातेजाः कार्यस्यास्य निवेदने

vṛthā ca darśitaṃ vīryaṃ bhaved vānarapuṅgavāḥ |
tasmād gacchāma vai sarve yatra rāmaḥ salakṣmaṇaḥ |
sugrīvaśca mahātejāḥ kāryasyāsya nivedane

न तावदेषा मतिरक्षमा नो
यथा भवान् पश्यति राजपुत्र ।
यथा तु रामस्य मतिर्निविष्टा
तथा भवान् पश्यतु कार्यसिद्धिम्

na tāvadeṣā matirakṣamā no
yathā bhavān paśyati rājaputra |
yathā tu rāmasya matirniviṣṭā
tathā bhavān paśyatu kāryasiddhim