सर्ग 4: हनुमान का नगर-प्रवेश

स निर्जित्य पुरीं लंकां श्रेष्ठां तां कामरूपिणीम् ।
विक्रमेण महातेजा हनूमान् कपिसत्तमः

sa nirjitya purīṃ laṃkāṃ śreṣṭhāṃ tāṃ kāmarūpiṇīm |
vikrameṇa mahātejā hanūmān kapisattamaḥ

अद्वारेण महावीर्यः प्राकारमवपुप्लुवे ।
निशि लंकां महासत्त्वो विवेश कपिकुञ्जरः

advāreṇa mahāvīryaḥ prākāramavapupluve |
niśi laṃkāṃ mahāsattvo viveśa kapikuñjaraḥ

प्रविश्य नगरीं लंकां कपिराजहितंकरः ।
चक्रेऽथ पादं सव्यं च शत्रूणां स तु मूर्धनि

praviśya nagarīṃ laṃkāṃ kapirājahitaṃkaraḥ |
cakre'tha pādaṃ savyaṃ ca śatrūṇāṃ sa tu mūrdhani

प्रविष्टः सत्त्वसम्पन्नो निशायां मारुतात्मजः ।
स महापथमास्थाय मुक्तपुष्पविराजितम्

praviṣṭaḥ sattvasampanno niśāyāṃ mārutātmajaḥ |
sa mahāpathamāsthāya muktapuṣpavirājitam

ततस्तु तां पुरीं लंकां रम्यामभिययौ कपिः ।
हसितोत्कृष्टनिनदैस्तूर्यघोषपुरस्कृतैः

tatastu tāṃ purīṃ laṃkāṃ ramyāmabhiyayau kapiḥ |
hasitotkṛṣṭaninadaistūryaghoṣapuraskṛtaiḥ

वज्राङ्कुशनिकाशैश्च वज्रजालविभूषितैः ।
गृहमेघैः पुरी रम्या बभासे द्यौरिवाम्बुदैः

vajrāṅkuśanikāśaiśca vajrajālavibhūṣitaiḥ |
gṛhameghaiḥ purī ramyā babhāse dyaurivāmbudaiḥ

प्रजज्वाल तदा लंका रक्षोगणगृहैः शुभैः ।
सिताभ्रसदृशैश्चित्रैः पद्मस्वस्तिकसंस्थितैः

prajajvāla tadā laṃkā rakṣogaṇagṛhaiḥ śubhaiḥ |
sitābhrasadṛśaiścitraiḥ padmasvastikasaṃsthitaiḥ

वर्धमानगृहैश्चापि सर्वतः सुविभूषितैः ।
तां चित्रमाल्याभरणां कपिराजहितंकरः

vardhamānagṛhaiścāpi sarvataḥ suvibhūṣitaiḥ |
tāṃ citramālyābharaṇāṃ kapirājahitaṃkaraḥ

राघवार्थे चरन् श्रीमान् ददर्श च ननन्द च ।
भवनाद् भवनं गच्छन् ददर्श कपिकुञ्जरः

rāghavārthe caran śrīmān dadarśa ca nananda ca |
bhavanād bhavanaṃ gacchan dadarśa kapikuñjaraḥ

विविधाकृतिरूपाणि भवनानि ततस्ततः ।
शुश्राव रुचिरं गीतं त्रिस्थानस्वरभूषितम्

vividhākṛtirūpāṇi bhavanāni tatastataḥ |
śuśrāva ruciraṃ gītaṃ tristhānasvarabhūṣitam

स्त्रीणां मदनविद्धानां दिवि चाप्सरसामिव ।
शुश्राव काञ्चीनिनदं नूपुराणां च निःस्वनम्

strīṇāṃ madanaviddhānāṃ divi cāpsarasāmiva |
śuśrāva kāñcīninadaṃ nūpurāṇāṃ ca niḥsvanam

सोपाननिनदांश्चापि भवनेषु महात्मनाम् ।
आस्फोटितनिनादांश्च क्ष्वेडितांश्च ततस्ततः

sopānaninadāṃścāpi bhavaneṣu mahātmanām |
āsphoṭitaninādāṃśca kṣveḍitāṃśca tatastataḥ

शुश्राव जपतां तत्र मन्त्रान् रक्षोगृहेषु वै ।
स्वाध्यायनिरतांश्चैव यातुधानान् ददर्श सः

śuśrāva japatāṃ tatra mantrān rakṣogṛheṣu vai |
svādhyāyaniratāṃścaiva yātudhānān dadarśa saḥ

रावणस्तवसंयुक्तान् गर्जतो राक्षसानपि ।
राजमार्गं समावृत्य स्थितं रक्षोगणं महत्

rāvaṇastavasaṃyuktān garjato rākṣasānapi |
rājamārgaṃ samāvṛtya sthitaṃ rakṣogaṇaṃ mahat

ददर्श मध्यमे गुल्मे राक्षसस्य चरान् बहून् ।
दीक्षिताञ्जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः

dadarśa madhyame gulme rākṣasasya carān bahūn |
dīkṣitāñjaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ

दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुधांस्तथा ।
कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि

darbhamuṣṭipraharaṇānagnikuṇḍāyudhāṃstathā |
kūṭamudgarapāṇīṃśca daṇḍāyudhadharānapi

एकाक्षानेकवर्णांश्च लंबोदरपयोधरान् ।
करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा

ekākṣānekavarṇāṃśca laṃbodarapayodharān |
karālān bhugnavaktrāṃśca vikaṭān vāmanāṃstathā

धन्विनः खड्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान् ।
परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्

dhanvinaḥ khaḍginaścaiva śataghnīmusalāyudhān |
parighottamahastāṃśca vicitrakavacojjvalān

नातिस्थूलान् नातिकृशान् नातिदीर्घातिह्रस्वकान् ।
नातिगौरान् नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान्

nātisthūlān nātikṛśān nātidīrghātihrasvakān |
nātigaurān nātikṛṣṇānnātikubjānna vāmanān

विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः ।
ध्वजिनः पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान्

virūpān bahurūpāṃśca surūpāṃśca suvarcasaḥ |
dhvajinaḥ patākinaścaiva dadarśa vividhāyudhān

शक्तिवृक्षायुधांश्चैव पट्टिशाशनिधारिणः ।
क्षेपणीपाशहस्तांश्च ददर्श स महाकपिः

śaktivṛkṣāyudhāṃścaiva paṭṭiśāśanidhāriṇaḥ |
kṣepaṇīpāśahastāṃśca dadarśa sa mahākapiḥ

स्रग्विणस्त्वनुलिप्तांश्च वराभरणभूषितान् ।
नानावेषसमायुक्तान् यथास्वैरचरान् बहून्

sragviṇastvanuliptāṃśca varābharaṇabhūṣitān |
nānāveṣasamāyuktān yathāsvairacarān bahūn

तीक्ष्णशूलधरांश्चैव वज्रिणश्च महाबलान् ।
शतसाहस्रमव्यग्रमारक्षं मध्यमं कपिः

tīkṣṇaśūladharāṃścaiva vajriṇaśca mahābalān |
śatasāhasramavyagramārakṣaṃ madhyamaṃ kapiḥ

रक्षोऽधिपतिनिर्दिष्टं ददर्शान्तःपुराग्रतः ।
स तदा तद् गृहं दृष्ट्वा महाहाटकतोरणम्

rakṣo'dhipatinirdiṣṭaṃ dadarśāntaḥpurāgrataḥ |
sa tadā tad gṛhaṃ dṛṣṭvā mahāhāṭakatoraṇam

राक्षसेन्द्रस्य विख्यातमद्रिमूर्ध्नि प्रतिष्ठितम् ।
पुण्डरीकावतंसाभिः परिखाभिः समावृतम्

rākṣasendrasya vikhyātamadrimūrdhni pratiṣṭhitam |
puṇḍarīkāvataṃsābhiḥ parikhābhiḥ samāvṛtam

प्राकारावृतमत्यन्तं ददर्श स महाकपिः ।
त्रिविष्टपनिभं दिव्यं दिव्यनादविनादितम्

prākārāvṛtamatyantaṃ dadarśa sa mahākapiḥ |
triviṣṭapanibhaṃ divyaṃ divyanādavināditam

वाजिह्रेषितसंघुष्टं नादितं भूषणैस्तथा ।
रथैर्यानैर्विमानैश्च तथा हयगजैः शुभैः

vājihreṣitasaṃghuṣṭaṃ nāditaṃ bhūṣaṇaistathā |
rathairyānairvimānaiśca tathā hayagajaiḥ śubhaiḥ

वारणैश्च चतुर्दन्तैः श्वेताभ्रनिचयोपमैः ।
भूषितै रुचिरद्वारं मत्तैश्च मृगपक्षिभिः

vāraṇaiśca caturdantaiḥ śvetābhranicayopamaiḥ |
bhūṣitai ruciradvāraṃ mattaiśca mṛgapakṣibhiḥ

रक्षितं सुमहावीर्यैर्यातुधानैः सहस्रशः ।
राक्षसाधिपतेर्गुप्तमाविवेश गृहं कपिः

rakṣitaṃ sumahāvīryairyātudhānaiḥ sahasraśaḥ |
rākṣasādhipaterguptamāviveśa gṛhaṃ kapiḥ

स हेमजाम्बूनदचक्रवालं
महार्हमुक्तामणि भूषितान्तम् ।
परार्घ्यकालागुरुचन्दनार्हं
स रावणान्तःपुरमाविवेश

sa hemajāmbūnadacakravālaṃ
mahārhamuktāmaṇi bhūṣitāntam |
parārghyakālāgurucandanārhaṃ
sa rāvaṇāntaḥpuramāviveśa