सर्ग 28: अस्त्रों के उपसंहार-मन्त्र

प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः ।
गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत्

pratigṛhya tato'strāṇi prahṛṣṭavadanaḥ śuciḥ |
gacchanneva ca kākutstho viśvāmitramathābravīt

गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन् दुराधर्षः सुरैरपि ।
अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान् मुनिपुङ्गव

gṛhītāstro'smi bhagavan durādharṣaḥ surairapi |
astrāṇāṃ tvahamicchāmi saṃhārān munipuṅgava

एवं ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रो महातपाः ।
संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः

evaṃ bruvati kākutsthe viśvāmitro mahātapāḥ |
saṃhārān vyājahārātha dhṛtimān suvrataḥ śuciḥ

सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च ।
प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्

satyavantaṃ satyakīrtiṃ dhṛṣṭaṃ rabhasameva ca |
pratihārataraṃ nāma parāṅmukhamavāṅmukham

लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ ।
दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ

lakṣyālakṣyāvimau caiva dṛḍhanābhasunābhakau |
daśākṣaśatavaktrau ca daśaśīrṣaśatodarau

पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभसुनाभकौ ।
ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ

padmanābhamahānābhau dundunābhasunābhakau |
jyotiṣaṃ śakunaṃ caiva nairāsyavimalāvubhau

यौगन्धरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा ।
शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा ।
सार्चिर्माली धृतिमाली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा

yaugandharavinidrau ca daityapramathanau tathā |
śucibāhurmahābāhurniṣkalirvirucastathā |
sārcirmālī dhṛtimālī vṛttimān rucirastathā

पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ ।
परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव

pitryaḥ saumanasaścaiva vidhūtamakarāvubhau |
paravīraṃ ratiṃ caiva dhanadhānyau ca rāghava

कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा ।
जृम्भकं सर्वनाभं च पन्थनवरुणौ तथा

kāmarūpaṃ kāmaruciṃ mohamāvaraṇaṃ tathā |
jṛmbhakaṃ sarvanābhaṃ ca panthanavaruṇau tathā

कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः ।
प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव

kṛśāśvatanayān rāma bhāsvarān kāmarūpiṇaḥ |
pratīccha mama bhadraṃ te pātrabhūto'si rāghava

बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः

bāḍhamityeva kākutsthaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā |
divyabhāsvaradehāśca mūrtimantaḥ sukhapradāḥ

केचिदङ्गारसदृशाः केचिद् धूमोपमास्तथा ।
चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा

kecidaṅgārasadṛśāḥ kecid dhūmopamāstathā |
candrārkasadṛśāḥ kecit prahvāñjalipuṭāstathā

रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन् मधुरभाषिणः ।
इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते

rāmaṃ prāñjalayo bhūtvābruvan madhurabhāṣiṇaḥ |
ime sma naraśārdūla śādhi kiṃ karavāma te

गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुनन्दनः ।
मानसाः कार्यकालेषु साहाय्यं मे करिष्यथ

gamyatāmiti tānāha yatheṣṭaṃ raghunandanaḥ |
mānasāḥ kāryakāleṣu sāhāyyaṃ me kariṣyatha

अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम्

atha te rāmamāmantrya kṛtvā cāpi pradakṣiṇam |
evamastviti kākutsthamuktvā jagmuryathāgatam

स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम् ।
गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्

sa ca tān rāghavo jñātvā viśvāmitraṃ mahāmunim |
gacchannevātha madhuraṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt

किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः ।
वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे

kimetanmeghasaṃkāśaṃ parvatasyāvidūrataḥ |
vṛkṣakhaṇḍamito bhāti paraṃ kautūhalaṃ hi me

दर्शनीयं मृगाकीर्णं मनोहरमतीव च ।
नानाप्रकारैः शकुनैर्वल्गुभाषैरलङ्कृतम्

darśanīyaṃ mṛgākīrṇaṃ manoharamatīva ca |
nānāprakāraiḥ śakunairvalgubhāṣairalaṅkṛtam

निःसृताःस्मो मुनिश्रेष्ठ कान्ताराद् रोमहर्षणात् ।
अनया त्ववगच्छामि देशस्य सुखवत्तया

niḥsṛtāḥsmo muniśreṣṭha kāntārād romaharṣaṇāt |
anayā tvavagacchāmi deśasya sukhavattayā

सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम् ।
संप्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः

sarvaṃ me śaṃsa bhagavan kasyāśramapadaṃ tvidam |
saṃprāptā yatra te pāpā brahmaghnā duṣṭacāriṇaḥ

तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने ।
भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी

tava yajñasya vighnāya durātmāno mahāmune |
bhagavaṃstasya ko deśaḥ sā yatra tava yājñikī

रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन् मया वध्याश्च राक्षसाः ।
एतत् सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो

rakṣitavyā kriyā brahman mayā vadhyāśca rākṣasāḥ |
etat sarvaṃ muniśreṣṭha śrotumicchāmyahaṃ prabho