सर्ग 12: राजा ऋष्यशृंग से यज्ञ कराने की प्रार्थना करते हैं

ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित् सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत्

tataḥ kāle bahutithe kasmiṃścit sumanohare |
vasante samanuprāpte rājño yaṣṭuṃ mano'bhavat

ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च

tataḥ praṇamya śirasā taṃ vipraṃ devavarṇinam |
yajñāya varayāmāsa saṃtānārthaṃ kulasya ca

तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम् ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्

tatheti ca sa rājānamuvāca vasudhādhipam |
sambhārāḥ sambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām

सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
ततोऽब्रवीनृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान्

sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
tato'bravīnṛpo vākyaṃ brāhmaṇān vedapāragān

सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः ।
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्

sumantrāvāhaya kṣipramṛtvijo brahmavādinaḥ |
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam

पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः

purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye dvijasattamāḥ |
tataḥ sumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ

समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान् ।
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा

samānayat sa tān sarvān samastān vedapāragān |
tān pūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā

धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ।
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम्

dharmārthasahitaṃ yuktaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt |
mama tātapyamānasya putrārthaṃ nāsti vai sukham

पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ।
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा

putrārthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama |
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi hayamedhena karmaṇā

ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम् ।
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन्

ṛṣiputraprabhāveṇa kāmān prāpsyāmi cāpyaham |
tataḥ sādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan

वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ।
ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा

vasiṣṭhapramukhāḥ sarve pārthivasya mukhāccyutam |
ṛṣyaśṛṅgapurogāśca pratyūcurnṛpatiṃ tadā

सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्

sambhārāḥ sambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām |
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām

सर्वथा प्राप्यसे पुत्रांश्चतुरोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता

sarvathā prāpyase putrāṃścaturo'mitavikramān |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā

ततः प्रीतोऽभवद् राजा श्रुत्वा तु द्विजभाषितम् ।
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम्

tataḥ prīto'bhavad rājā śrutvā tu dvijabhāṣitam |
amātyānabravīd rājā harṣeṇedaṃ śubhākṣaram

गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्

gurūṇāṃ vacanācchīghraṃ sambhārāḥ sambhriyantu me |
samarthādhiṣṭhitaścāśvaḥ sopādhyāyo vimucyatām

सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि

sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi

शक्यः कर्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे

śakyaḥ kartumayaṃ yajñaḥ sarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavet kaṣṭo yadyasmin kratusattame

छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति

chidraṃ hi mṛgayantyete vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
vidhihīnasya yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati

तद् यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह

tad yathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha

तथेति च ततः सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत

tatheti ca tataḥ sarve mantriṇaḥ pratyapūjayan |
pārthivendrasya tad vākyaṃ yathājñaptamakurvata

ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन् पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम्

tato dvijāste dharmajñamastuvan pārthivarṣabham |
anujñātāstataḥ sarve punarjagmuryathāgatam

गतेषु तेषु विप्रेषु मन्त्रिणस्तान् नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः

gateṣu teṣu vipreṣu mantriṇastān narādhipaḥ |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahāmatiḥ