सर्ग 3: विराध दोनों भाइयों को उठा ले जाता है

अथोवाच पुनर्वाक्यं विराधः पूरयन् वनम् ।
पृच्छतो मम हि ब्रूतं कौ युवां क्व गमिष्यथः

athovāca punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayan vanam |
pṛcchato mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ

तमुवाच ततो रामो राक्षसं ज्वलिताननम् ।
पृच्छन्तं सुमहातेजा इक्ष्वाकुकुलमात्मनः

tamuvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam |
pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulamātmanaḥ

क्षत्रियौ वृत्तसम्पन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ ।
त्वां तु वेदितुमिच्छावः कस्त्वं चरसि दण्डकान्

kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagocarau |
tvāṃ tu veditumicchāvaḥ kastvaṃ carasi daṇḍakān

तमुवाच विराधस्तु रामं सत्यपराक्रमम् ।
हन्त वक्ष्यामि ते राजन् निबोध मम राघव

tamuvāca virādhastu rāmaṃ satyaparākramam |
hanta vakṣyāmi te rājan nibodha mama rāghava

पुत्रः किल जवस्याहं माता मम शतह्रदा ।
विराध इति मामाहुः पृथिव्यां सर्वराक्षसाः

putraḥ kila javasyāhaṃ mātā mama śatahradā |
virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ

तपसा चाभिसम्प्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा ।
शस्त्रेणावध्यता लोकेऽच्छेद्याभेद्यत्वमेव च

tapasā cābhisamprāptā brahmaṇo hi prasādajā |
śastreṇāvadhyatā loke'cchedyābhedyatvameva ca

उत्सृज्य प्रमदामेनामनपेक्षौ यथागतम् ।
त्वरमाणौ पलायेथां न वां जीवितमाददे

utsṛjya pramadāmenāmanapekṣau yathāgatam |
tvaramāṇau palāyethāṃ na vāṃ jīvitamādade

तं रामः प्रत्युवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः ।
राक्षसं विकृताकारं विराधं पापचेतसम्

taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ |
rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasam

क्षुद्र धिक् त्वां तु हीनार्थं मृत्युमन्वेषसे ध्रुवम् ।
रणे प्राप्स्यसि संतिष्ठ न मे जीवन् विमोक्ष्यसे

kṣudra dhik tvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanveṣase dhruvam |
raṇe prāpsyasi saṃtiṣṭha na me jīvan vimokṣyase

ततः सज्यं धनुः कृत्वा रामः सुनिशितान् शरान् ।
सुशीघ्रमभिसंधाय राक्षसं निजघान ह

tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmaḥ suniśitān śarān |
suśīghramabhisaṃdhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha

धनुषा ज्यागुणवता सप्त बाणान् मुमोच ह ।
रुक्मपुङ्खान् महावेगान् सुपर्णानिलतुल्यगान्

dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇān mumoca ha |
rukmapuṅkhān mahāvegān suparṇānilatulyagān

ते शरीरं विराधस्य भित्त्वा बर्हिणवाससः ।
निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां पावकोपमाः

te śarīraṃ virādhasya bhittvā barhiṇavāsasaḥ |
nipetuḥ śoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ

स विद्धो न्यस्य वैदेहीं शूलमुद्यम्य राक्षसः ।
अभ्यद्रवत् सुसंक्रुद्धस्तदा रामं सलक्ष्मणम्

sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ |
abhyadravat susaṃkruddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam

स विनद्य महानादं शूलं शक्रध्वजोपमम् ।
प्रगृह्याशोभत तदा व्यात्तानन इवान्तकः

sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam |
pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ

अथ तौ भ्रातरौ दीप्तं शरवर्षं ववर्षतुः ।
विराधे राक्षसे तस्मिन् कालान्तकयमोपमे

atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ |
virādhe rākṣase tasmin kālāntakayamopame

स प्रहस्य महारौद्रः स्थित्वाजृम्भत राक्षसः ।
जृम्भमाणस्य ते बाणाः कायान्निष्पेतुराशुगाः

sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ |
jṛmbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyānniṣpeturāśugāḥ

स्पर्शात् तु वरदानेन प्राणान् संरोध्य राक्षसः ।
विराधः शूलमुद्यम्य राघवावभ्यधावत

sparśāt tu varadānena prāṇān saṃrodhya rākṣasaḥ |
virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata

तच्छूलं वज्रसंकाशं गगने ज्वलनोपमम् ।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद रामः शस्त्रभृतां वरः

tacchūlaṃ vajrasaṃkāśaṃ gagane jvalanopamam |
dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ

तद् रामविशिखैश्छिन्नं शूलं तस्यापतद् भुवि ।
पपाताशनिना छिन्नं मेरोरिव शिलातलम्

tad rāmaviśikhaiśchinnaṃ śūlaṃ tasyāpatad bhuvi |
papātāśaninā chinnaṃ meroriva śilātalam

तौ खड्गौ क्षिप्रमुद्यम्य कृष्णसर्पाविवोद्यतौ ।
तूर्णमापेततुस्तस्य तदा प्रहरतां बलात्

tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpāvivodyatau |
tūrṇamāpetatustasya tadā praharatāṃ balāt

स वध्यमानः सुभृशं भुजाभ्यां परिगृह्य तौ ।
अप्रकम्प्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुमैच्छत

sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parigṛhya tau |
aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaicchata

तस्याभिप्रायमाज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
वहत्वयमलं तावत् पथानेन तु राक्षसः

tasyābhiprāyamājñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |
vahatvayamalaṃ tāvat pathānena tu rākṣasaḥ

यथा चेच्छति सौमित्रे तथा वहतु राक्षसः ।
अयमेव हि नः पन्था येन याति निशाचरः

yathā cecchati saumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |
ayameva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ

स तु स्वबलवीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः ।
बालाविव स्कन्धगतौ चकारातिबलोद्धतः

sa tu svabalavīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |
bālāviva skandhagatau cakārātibaloddhataḥ

तावारोप्य ततः स्कन्धं राघवौ रजनीचरः ।
विराधो विनदन् घोरं जगामाभिमुखो वनम्

tāvāropya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcaraḥ |
virādho vinadan ghoraṃ jagāmābhimukho vanam

वनं महामेघनिभं प्रविष्टो
द्रुमैर्महद्भिर्विविधैरुपेतम् ।
नानाविधैः पक्षिकुलैर्विचित्रं
शिवायुतं व्यालमृगैर्विकीर्णम्

vanaṃ mahāmeghanibhaṃ praviṣṭo
drumairmahadbhirvividhairupetam |
nānāvidhaiḥ pakṣikulairvicitraṃ
śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam