अध्याय 58: कर्ण के भाई का वध, कर्ण रण छोड़ता है

तत्प्रभग्नं बलं सर्वं विपुलौघस्वनं तथा ।
भीष्ममासाद्य संतस्थौ वेलामिव महोदधिः

tatprabhagnaṃ balaṃ sarvaṃ vipulaughasvanaṃ tathā |
bhīṣmamāsādya saṃtasthau velāmiva mahodadhiḥ

तानि सर्वाणि गाङ्गेयः समाश्वास्य परंतपः ।
ततो व्यूह्य महाबाहुः समरेष्वपराजितः

tāni sarvāṇi gāṅgeyaḥ samāśvāsya paraṃtapaḥ |
tato vyūhya mahābāhuḥ samareṣvaparājitaḥ

रथनागाश्वकलिकं युयुजे युद्धकोविदः ।
अभेद्यं पंरसैन्यानां शूरैरपि समीक्षितम्

rathanāgāśvakalikaṃ yuyuje yuddhakovidaḥ |
abhedyaṃ paṃrasainyānāṃ śūrairapi samīkṣitam

आचार्यदुर्योधनसूतपुत्रैः कृपेण भीष्मेण च पालितानि ।
अवध्यकल्पानि दुरासदानि रथाश्वमातङ्गसमाकुलानि च

ācāryaduryodhanasūtaputraiḥ kṛpeṇa bhīṣmeṇa ca pālitāni |
avadhyakalpāni durāsadāni rathāśvamātaṅgasamākulāni ca

तेषामनीकानि किरीटमाली व्यूढानि दृष्ट्वा विपुलध्वजानि ।
गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता वैराटिमामन्त्र्य ततोऽभ्युवाच

teṣāmanīkāni kirīṭamālī vyūḍhāni dṛṣṭvā vipuladhvajāni |
gāṇḍīvadhanvā dviṣatāṃ nihantā vairāṭimāmantrya tato'bhyuvāca

सुसंगृहीतैरथ रश्मिभिस्त्वं हयान्नियम्य प्रसमीक्ष्य यत्तः ।
संप्रेषयाशु प्रतिवीरमेनं वैकर्तनं योधयितुं वृणोमि

susaṃgṛhītairatha raśmibhistvaṃ hayānniyamya prasamīkṣya yattaḥ |
saṃpreṣayāśu prativīramenaṃ vaikartanaṃ yodhayituṃ vṛṇomi

यां हस्तिकक्ष्यां बहुधा विचित्रां स्तम्भे रथे पश्यसि दर्शनीयाम् ।
विवर्तमानां ज्वलनप्रकाशां वैकर्तनस्यैतदनीकमग्र्यम्

yāṃ hastikakṣyāṃ bahudhā vicitrāṃ stambhe rathe paśyasi darśanīyām |
vivartamānāṃ jvalanaprakāśāṃ vaikartanasyaitadanīkamagryam

एतेन शीघ्रं प्रतिपादयेमान् श्वेतान्हयान्काञ्चनजालकक्ष्यान् ।
सर्वं जवं तत्र विदर्शयिष्ये ह्यासादयैतद्रथवीरवृन्दम्

etena śīghraṃ pratipādayemān śvetānhayānkāñcanajālakakṣyān |
sarvaṃ javaṃ tatra vidarśayiṣye hyāsādayaitadrathavīravṛndam

गजो गजनेव हि योद्धुकामो मया सदा काङ्क्षति सूतपुत्रः ।
तमेव मां प्रापय सूतपुत्रं दुर्योधनोपाश्रयजातदर्पम् ।
तं पातयिष्यामि रथस्य मध्ये सहस्रनेत्रोऽशनिनेव वृत्रम्

gajo gajaneva hi yoddhukāmo mayā sadā kāṅkṣati sūtaputraḥ |
tameva māṃ prāpaya sūtaputraṃ duryodhanopāśrayajātadarpam |
taṃ pātayiṣyāmi rathasya madhye sahasranetro'śanineva vṛtram

स तैर्हयैर्जातजवैर्बृहद्भिः पुत्रो विराटस्य हिरण्यकक्ष्यै ।
विध्वंसयंस्तद्रथिनामनीकं ततोऽवहत्पाण्डवमाजिमध्ये

sa tairhayairjātajavairbṛhadbhiḥ putro virāṭasya hiraṇyakakṣyai |
vidhvaṃsayaṃstadrathināmanīkaṃ tato'vahatpāṇḍavamājimadhye

तमापतन्तं परमेण तेजसा समीक्ष्य वैकर्तनमभ्यरक्षन् ।
अभ्यद्रवंस्ते रथवीरवृन्दा व्याघ्रेण चाक्रान्तमिवर्षभं रणे

tamāpatantaṃ parameṇa tejasā samīkṣya vaikartanamabhyarakṣan |
abhyadravaṃste rathavīravṛndā vyāghreṇa cākrāntamivarṣabhaṃ raṇe

चित्राङ्गदश्चित्ररथश्च वीरः संग्रामजिद्दुःसहचित्रसेनौ ।
विविंशतिर्दुर्मुखदुर्जयौ च विकर्णदुःशासनसौबलाश्च ।
शोणो निषेधश्च तमन्वयुस्ते वैकर्तनं शीघ्रतरं युवानः

citrāṅgadaścitrarathaśca vīraḥ saṃgrāmajidduḥsahacitrasenau |
viviṃśatirdurmukhadurjayau ca vikarṇaduḥśāsanasaubalāśca |
śoṇo niṣedhaśca tamanvayuste vaikartanaṃ śīghrataraṃ yuvānaḥ

पुत्रा ययुस्ते सहसोदराश्च वैकर्तनं पार्थगतं समीक्ष्य ।
प्रगृह्य चापानि महाबला रणे धनंजयं पर्यकिरञ्शरार्चिभिः

putrā yayuste sahasodarāśca vaikartanaṃ pārthagataṃ samīkṣya |
pragṛhya cāpāni mahābalā raṇe dhanaṃjayaṃ paryakirañśarārcibhiḥ

तेषां धनुर्ज्याकृतनैकतन्त्रीं प्रासोपवीणां शरसङ्घकोणाम् ।
कराग्रयन्त्रां स्थिरचापदण्डां वीणामुपावादयदाशु पार्थः

teṣāṃ dhanurjyākṛtanaikatantrīṃ prāsopavīṇāṃ śarasaṅghakoṇām |
karāgrayantrāṃ sthiracāpadaṇḍāṃ vīṇāmupāvādayadāśu pārthaḥ

तस्मिंस्तु युद्धे तुमुले प्रवृत्ते पार्थं विकर्णोऽतिरथं रथेन ।
विपाठवर्षेण कुरुप्रवीरो भीमेन भीमानुजमाससाद

tasmiṃstu yuddhe tumule pravṛtte pārthaṃ vikarṇo'tirathaṃ rathena |
vipāṭhavarṣeṇa kurupravīro bhīmena bhīmānujamāsasāda

ततो विकर्णस्य धनुर्विकृत्य जाम्बुनदेनोपहितं दृढज्यम् ।
न्यपातयत्तद्ध्वजमस्य विद्ध्वा छिन्नध्वजः सोऽप्यपयाञ्जवेन

tato vikarṇasya dhanurvikṛtya jāmbunadenopahitaṃ dṛḍhajyam |
nyapātayattaddhvajamasya viddhvā chinnadhvajaḥ so'pyapayāñjavena

तं शात्रवाणां गणवाधितारं कर्माणि कुर्वाणममानुपाणि ।
शत्रुंतपो वैरममृष्यमाणः समार्पयत्कूर्मनखेन पार्थम्

taṃ śātravāṇāṃ gaṇavādhitāraṃ karmāṇi kurvāṇamamānupāṇi |
śatruṃtapo vairamamṛṣyamāṇaḥ samārpayatkūrmanakhena pārtham

स तेन राज्ञाऽतिरथेन विद्धो विगाहमानो ध्वजिनीं पेरपाम् ।
शत्रुंतपं पञ्चभिराशु विद्ध्वा ततोऽस्य सूतं दशभिर्जघान

sa tena rājñā'tirathena viddho vigāhamāno dhvajinīṃ perapām |
śatruṃtapaṃ pañcabhirāśu viddhvā tato'sya sūtaṃ daśabhirjaghāna

ततः स विद्धो भरतर्षभेण बाणेन कायावरणातिगेन ।
गतासुराजौ निपपात राजन्नगो नगाग्रादिव वातरुग्णः

tataḥ sa viddho bharatarṣabheṇa bāṇena kāyāvaraṇātigena |
gatāsurājau nipapāta rājannago nagāgrādiva vātarugṇaḥ

रथर्षभास्ते तु रथर्षभेण वीरा रणे वीरतरेण भग्नाः ।
चकम्पिरे वातवशेन काले प्रकम्पितानीव महावनानि

ratharṣabhāste tu ratharṣabheṇa vīrā raṇe vīratareṇa bhagnāḥ |
cakampire vātavaśena kāle prakampitānīva mahāvanāni

हताश्च पार्थेन नरप्रवीरा भूमौ युवानः सुष्रुषुः सुवेषाः ।
वसुप्रदा वासवतुल्यवीर्याः पराजिता वासवजेन सङ्ख्ये ।
सुवर्णकार्ष्णायसवर्भनद्धा नागा यथा हैमवते प्रवृद्धाः

hatāśca pārthena narapravīrā bhūmau yuvānaḥ suṣruṣuḥ suveṣāḥ |
vasupradā vāsavatulyavīryāḥ parājitā vāsavajena saṅkhye |
suvarṇakārṣṇāyasavarbhanaddhā nāgā yathā haimavate pravṛddhāḥ

तथा स शत्रून्समरे विनिघ्नन् गाण्डीवधन्वा पुरुषप्रवीरः ।
चचार सङ्ख्ये विदिशो दिशश्च दहन्निवाग्निर्वनमातपान्ते

tathā sa śatrūnsamare vinighnan gāṇḍīvadhanvā puruṣapravīraḥ |
cacāra saṅkhye vidiśo diśaśca dahannivāgnirvanamātapānte

सुजीर्णपर्णानि यथा वसन्ते विशातयित्वा तु रजो नुदन्खे ।
तथा सपत्नान्विकिरन्किरीटी चचार सङ्ख्येऽतिरथो रथेन

sujīrṇaparṇāni yathā vasante viśātayitvā tu rajo nudankhe |
tathā sapatnānvikirankirīṭī cacāra saṅkhye'tiratho rathena

शोणाश्ववाहस्य हयान्निहत्य वैकर्तनभ्रातुरदीनसत्वः ।
एकेन संग्रामजितः शरेण शिरो जहाराथ किरीटमाली

śoṇāśvavāhasya hayānnihatya vaikartanabhrāturadīnasatvaḥ |
ekena saṃgrāmajitaḥ śareṇa śiro jahārātha kirīṭamālī

तस्मिन्हते भ्रातरि सूतपुत्रो वैकर्तनो वीर्यमदप्रतापी ।
प्रगृह्य दन्ताविव नागराजो महाबलः सिंहमिवाजगाम

tasminhate bhrātari sūtaputro vaikartano vīryamadapratāpī |
pragṛhya dantāviva nāgarājo mahābalaḥ siṃhamivājagāma

स पाण्डवं द्वादशभिः पृषत्कैर्वैकर्तनः पार्थमुपाजघान् ।
विव्याध गात्रेषु हयांश्च सर्वान्विराटपुत्रं च शरैर्विजघ्ने

sa pāṇḍavaṃ dvādaśabhiḥ pṛṣatkairvaikartanaḥ pārthamupājaghān |
vivyādha gātreṣu hayāṃśca sarvānvirāṭaputraṃ ca śarairvijaghne

तमापतन्तं समरे किरीटी वैकर्तनं सर्वसमृद्धतेजाः ।
प्रच्छादयामास महाधनुष्मान्न्यषेधयच्छत्रुगणांश्च वीरः

tamāpatantaṃ samare kirīṭī vaikartanaṃ sarvasamṛddhatejāḥ |
pracchādayāmāsa mahādhanuṣmānnyaṣedhayacchatrugaṇāṃśca vīraḥ

निहत्य कर्णस्य ततः किरीटी पुरश्चरांश्चापि च पृष्ठगोपान् ।
समीपमभ्यागमदप्रमेयो वितत्य पक्षौ गरुडो यथोरगम्

nihatya karṇasya tataḥ kirīṭī puraścarāṃścāpi ca pṛṣṭhagopān |
samīpamabhyāgamadaprameyo vitatya pakṣau garuḍo yathoragam

तावुत्तमौ सर्वधनुर्धराणां महाबलौ सर्वसपत्नसाहौ ।
कर्णं च पार्थं च निशम्य युद्धे दिदृक्षमाणाः कुरवोऽवतस्थुः

tāvuttamau sarvadhanurdharāṇāṃ mahābalau sarvasapatnasāhau |
karṇaṃ ca pārthaṃ ca niśamya yuddhe didṛkṣamāṇāḥ kuravo'vatasthuḥ

तं पाण्डवः स्पष्टमुदीर्णकोपं कृतागसं कर्णमुदीक्ष्य कोपात् ।
क्षणेन साश्वं सरथं ससूतमन्तर्दधे मेघ इवातिवृष्ट्या

taṃ pāṇḍavaḥ spaṣṭamudīrṇakopaṃ kṛtāgasaṃ karṇamudīkṣya kopāt |
kṣaṇena sāśvaṃ sarathaṃ sasūtamantardadhe megha ivātivṛṣṭyā

ततः सयुग्याः सरथाः सनागा योधा विनेदुर्भरतर्षभाणाम् ।
अन्तर्हितं भीष्ममुखाः समीक्ष्य किरीटिना कर्णरथं पृषत्कैः

tataḥ sayugyāḥ sarathāḥ sanāgā yodhā vinedurbharatarṣabhāṇām |
antarhitaṃ bhīṣmamukhāḥ samīkṣya kirīṭinā karṇarathaṃ pṛṣatkaiḥ

स चापि तानर्जुनबाहुमुक्ताञ्शराञ्शरौघैः प्रतिहत्य तूर्णम् ।
बभौ महात्मा सधनुः सबाणः सविष्फुलिङ्गोऽग्निरिवाथ कर्णः

sa cāpi tānarjunabāhumuktāñśarāñśaraughaiḥ pratihatya tūrṇam |
babhau mahātmā sadhanuḥ sabāṇaḥ saviṣphuliṅgo'gnirivātha karṇaḥ

ततस्तु जज्ञे करतालघोषः सशङ्खभेरीपणवाकुलस्तु ।
प्रक्ष्वेलितास्फोटितसिंहनादैर्वैकर्तनं पूजयतां कुरूणाम्

tatastu jajñe karatālaghoṣaḥ saśaṅkhabherīpaṇavākulastu |
prakṣvelitāsphoṭitasiṃhanādairvaikartanaṃ pūjayatāṃ kurūṇām

आधूतलाङ्गूलमहापताकं रथोत्तमं श्रेष्ठतमं कुरूणाम् ।
ततः सगाण्डीवकृतप्रणादं किरीटिनं प्रेक्ष्य ननाद कर्णः

ādhūtalāṅgūlamahāpatākaṃ rathottamaṃ śreṣṭhatamaṃ kurūṇām |
tataḥ sagāṇḍīvakṛtapraṇādaṃ kirīṭinaṃ prekṣya nanāda karṇaḥ

पार्थोपि वैकर्तनमर्दयित्वा साश्वं सकेतुं सरथं ससूतम् ।
ननाद हर्षात्सहसा किरीटी पितामहं द्रोणकृपौ च दृष्ट्वा

pārthopi vaikartanamardayitvā sāśvaṃ saketuṃ sarathaṃ sasūtam |
nanāda harṣātsahasā kirīṭī pitāmahaṃ droṇakṛpau ca dṛṣṭvā

सिषेच पार्थं बहुभिः शरौघैर्वैकर्तनः संयति तीक्ष्णवेगैः ।
वैकर्तनश्चापि किरीटमाली प्रच्छादयामास शितैः शरौघैः

siṣeca pārthaṃ bahubhiḥ śaraughairvaikartanaḥ saṃyati tīkṣṇavegaiḥ |
vaikartanaścāpi kirīṭamālī pracchādayāmāsa śitaiḥ śaraughaiḥ

तयोरमोघन्सृजतोः शरौघानस्त्रज्ञयोरास महान्विमर्दः ।
राहुप्रमुक्ताविव चन्द्रसूर्यौ क्षणान्तरेणानुददर्श लोकः

tayoramoghansṛjatoḥ śaraughānastrajñayorāsa mahānvimardaḥ |
rāhupramuktāviva candrasūryau kṣaṇāntareṇānudadarśa lokaḥ

हतास्तु पार्थेन रथप्रवीरा भूमौ युवानः सुपुपुः सुकेशाः ।
सुवर्णलोहायसवर्मगात्रा वृक्षा यथा हैमवते निकृत्ताः

hatāstu pārthena rathapravīrā bhūmau yuvānaḥ supupuḥ sukeśāḥ |
suvarṇalohāyasavarmagātrā vṛkṣā yathā haimavate nikṛttāḥ

तथा स शत्रून्समरे विनिघ्नन्गाण्डीवधन्वा व्यधमत्सपत्नान् ।
चचार सङ्ख्ये विदिशो दिशश्च दहन्निवाग्निर्वनमातपान्ते

tathā sa śatrūnsamare vinighnangāṇḍīvadhanvā vyadhamatsapatnān |
cacāra saṅkhye vidiśo diśaśca dahannivāgnirvanamātapānte

सुशीर्णपर्णानि यथा वसन्ते विधूनयन्वायुरिवाल्पसारान् ।
तथा सपत्नान्विधमन्किरीटी चचार सङ्ख्येऽतिरथो रथेन

suśīrṇaparṇāni yathā vasante vidhūnayanvāyurivālpasārān |
tathā sapatnānvidhamankirīṭī cacāra saṅkhye'tiratho rathena

शत्रूनिवेन्द्रः समरे किरीटी विद्रावयंस्तद्रथवीरबृन्दम् ।
प्राच्छादयच्चरुकिरीटमाली वरेषुभिः शत्रुगणाननेकान्

śatrūnivendraḥ samare kirīṭī vidrāvayaṃstadrathavīrabṛndam |
prācchādayaccarukirīṭamālī vareṣubhiḥ śatrugaṇānanekān

कर्णं तदोवाच किरीटमाली शूरः कुरूणां प्रवरोऽभिगर्जन्

karṇaṃ tadovāca kirīṭamālī śūraḥ kurūṇāṃ pravaro'bhigarjan

कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं प्रभाषसे ।
न मे युधि समोस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम्

karṇa yastvaṃ sabhāmadhye bahvabaddhaṃ prabhāṣase |
na me yudhi samostīti tadidaṃ pratyupasthitam

सभायां पौरुषं प्रोच्य धर्ममुत्सृज्य केवलम् ।
कर्तुमिच्छसि यत्कर्म तन्मन्ये दुष्करं त्वया ।

sabhāyāṃ pauruṣaṃ procya dharmamutsṛjya kevalam |
kartumicchasi yatkarma tanmanye duṣkaraṃ tvayā |

यत्त्वया कथितं पूर्वं नास्ति मत्सम इत्यपि ।
तत्सत्यं कुरु राधेय कुरुमध्ये मया सह

yattvayā kathitaṃ pūrvaṃ nāsti matsama ityapi |
tatsatyaṃ kuru rādheya kurumadhye mayā saha

सभायां यस्तु पाञ्चालीं क्लिश्यमानां तदा त्वया ।
दृष्टवानस्मि तस्याद्य फलमश्रुहि केवलम्

sabhāyāṃ yastu pāñcālīṃ kliśyamānāṃ tadā tvayā |
dṛṣṭavānasmi tasyādya phalamaśruhi kevalam

धर्मपाशनिबद्धेन यन्मया मर्षितं तव ।
तस्य पापस्य राधेय फलं प्राप्नुहि दुर्मते

dharmapāśanibaddhena yanmayā marṣitaṃ tava |
tasya pāpasya rādheya phalaṃ prāpnuhi durmate

एहि कर्ण मया सार्धमिहाद्य कुरु वैशसम् ।
प्रेक्षका कुरवः सन्तु सर्वे ते सहसैनिकाः

ehi karṇa mayā sārdhamihādya kuru vaiśasam |
prekṣakā kuravaḥ santu sarve te sahasainikāḥ

इदानीमेव तावत्त्वमपयातो रणान्मम ।
कस्माज्जीवसि राधेय निहतस्त्वनुजस्तव

idānīmeva tāvattvamapayāto raṇānmama |
kasmājjīvasi rādheya nihatastvanujastava

यो भ्रातरं पातयित्वा कस्त्यक्त्वा च रणाजिरम् ।
त्वदन्यः पुरुषः सत्सु ब्रूयादेवं व्यवस्थितः

yo bhrātaraṃ pātayitvā kastyaktvā ca raṇājiram |
tvadanyaḥ puruṣaḥ satsu brūyādevaṃ vyavasthitaḥ

ब्रवीषि वाचा यत्पार्थ कर्मणा तत्समाचर ।
विशेषितो हि त्वं वाचा कर्मणाप्रतिमं भुवि

bravīṣi vācā yatpārtha karmaṇā tatsamācara |
viśeṣito hi tvaṃ vācā karmaṇāpratimaṃ bhuvi

यत्त्वया मर्षितं पूर्वं तदशक्तेन मर्षितम् ।
इति गृह्णीम ते पार्थ तमदृष्ट्वा पराक्रमम्

yattvayā marṣitaṃ pūrvaṃ tadaśaktena marṣitam |
iti gṛhṇīma te pārtha tamadṛṣṭvā parākramam

धर्मपाशनिबद्धेन यत्त्वया मर्षितं पुरा ।
तथैव बद्धमात्मानमबद्ध इति मन्यसे

dharmapāśanibaddhena yattvayā marṣitaṃ purā |
tathaiva baddhamātmānamabaddha iti manyase

न हि तावद्वने वासो यथोक्तं चरितस्त्वया ।
क्लिष्टस्त्वमर्थलोभात्तु समयं छेत्तुमिच्छसि

na hi tāvadvane vāso yathoktaṃ caritastvayā |
kliṣṭastvamarthalobhāttu samayaṃ chettumicchasi

यदि चेन्द्रः स्वयं पार्थ तव युद्ध्येत कारणात् ।
तथाऽपिन व्यथा काचिन्मम स्याद्विक्रमिष्यतः

yadi cendraḥ svayaṃ pārtha tava yuddhyeta kāraṇāt |
tathā'pina vyathā kācinmama syādvikramiṣyataḥ

अयं कौन्तेयकामस्ते नचिरात्समुपस्थितः ।
योत्स्यसे हि मया सार्धमत्र पश्यामि ते बलम्

ayaṃ kaunteyakāmaste nacirātsamupasthitaḥ |
yotsyase hi mayā sārdhamatra paśyāmi te balam

इति कर्णो ब्रुवन्नेव बीभत्सुमपराजितम् ।
अभ्ययाद्विसृजन्बाणान्कायावरणभेदिनः

iti karṇo bruvanneva bībhatsumaparājitam |
abhyayādvisṛjanbāṇānkāyāvaraṇabhedinaḥ

प्रतिजग्राह तान्पार्थः प्रीयमाणो महारथः

pratijagrāha tānpārthaḥ prīyamāṇo mahārathaḥ

शरवर्षेण महता पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
अभीयाय हि बीभत्सुर्गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः

śaravarṣeṇa mahatā parjanya iva vṛṣṭimān |
abhīyāya hi bībhatsurgāṇḍīvaṃ vikṣipandhanuḥ

जिघांसुः समरे कर्णं विससर्ज शरान्बहून् ।
तान्कर्णः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः

jighāṃsuḥ samare karṇaṃ visasarja śarānbahūn |
tānkarṇaḥ pratijagrāha vāyuvegamivācalaḥ

तयोर्दैवासुरसमः सन्निपातोऽभवन्महान् ।
किरतोः शरजालानि कृत्स्नं व्योम निरन्तरं

tayordaivāsurasamaḥ sannipāto'bhavanmahān |
kiratoḥ śarajālāni kṛtsnaṃ vyoma nirantaraṃ

उत्पेतुर्मेघजालानि घोररूपाणि सर्वशः ।
ववर्ष च रजो भौमं कर्णपार्थसमागमे

utpeturmeghajālāni ghorarūpāṇi sarvaśaḥ |
vavarṣa ca rajo bhaumaṃ karṇapārthasamāgame

न स्म सूर्यः प्रतपति न च वाति समीरणः ।
शरप्रच्छादितं व्योम छायाभूतमिवाभवत्

na sma sūryaḥ pratapati na ca vāti samīraṇaḥ |
śarapracchāditaṃ vyoma chāyābhūtamivābhavat

गाण्डीवस्य च निर्घोषः कर्णस्य धनुषस्तथा ।
दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः

gāṇḍīvasya ca nirghoṣaḥ karṇasya dhanuṣastathā |
dahyatāmiva veṇūnāmāsītparamadāruṇaḥ

अर्जुनस्तु हयान्नागान्रथांश्च विनिपातयन् ।
क्षोभयामास तत्सैन्यं कर्णं विव्याध चासकृत्

arjunastu hayānnāgānrathāṃśca vinipātayan |
kṣobhayāmāsa tatsainyaṃ karṇaṃ vivyādha cāsakṛt

ततः पार्थो महाबाहुः कर्णस्य धनुरच्छिनत् ।
छिन्नधन्वा ततः कर्णः शक्तिं चिक्षेप वेगवान्
तां शक्तिं समरे पार्थश्चिच्छेद निशितैः शरैः

tataḥ pārtho mahābāhuḥ karṇasya dhanuracchinat |
chinnadhanvā tataḥ karṇaḥ śaktiṃ cikṣepa vegavān
tāṃ śaktiṃ samare pārthaściccheda niśitaiḥ śaraiḥ

ततो निपेतुर्बहुशो राधेयस्य पदानुगाः ।
तांश्च गाण्डीवनिर्मुक्तैः प्राहिणोद्यमसादनम्

tato nipeturbahuśo rādheyasya padānugāḥ |
tāṃśca gāṇḍīvanirmuktaiḥ prāhiṇodyamasādanam

अशेरतावृत्य महीं समग्रां पार्थेषुमार्गे निहता द्विपेन्द्राः ।
हिरण्यकक्ष्यां शरजालचित्रा यथा नगाः पावकजालनद्धाः

aśeratāvṛtya mahīṃ samagrāṃ pārtheṣumārge nihatā dvipendrāḥ |
hiraṇyakakṣyāṃ śarajālacitrā yathā nagāḥ pāvakajālanaddhāḥ

तं शत्रुसेनाङ्गनिबर्हणानि कर्माणि कुर्वाणममानुषाणि ।
वैकर्तनः पूर्वममृष्यमाणः समार्पयल्लक्ष्यमिवाशु पार्थम्

taṃ śatrusenāṅganibarhaṇāni karmāṇi kurvāṇamamānuṣāṇi |
vaikartanaḥ pūrvamamṛṣyamāṇaḥ samārpayallakṣyamivāśu pārtham

ततश्चतुर्भिस्तुरगान्विकृष्य विव्याध कर्णोऽथ धनंजयस्य ।
षङ्भिश्च सूतं दशभिर्हयांश्च षष्ट्या च पार्थं त्रिभिरस्य केतुम्

tataścaturbhisturagānvikṛṣya vivyādha karṇo'tha dhanaṃjayasya |
ṣaṅbhiśca sūtaṃ daśabhirhayāṃśca ṣaṣṭyā ca pārthaṃ tribhirasya ketum

सविष्फुलिङ्गोज्ज्वलभीमघोषः कोपेन्धनः केतुशिखः शरार्चिः ।
कर्णाग्निरस्त्रानिलभीमवातो बभौ दिधक्षन्निव पार्थकक्षम्

saviṣphuliṅgojjvalabhīmaghoṣaḥ kopendhanaḥ ketuśikhaḥ śarārciḥ |
karṇāgnirastrānilabhīmavāto babhau didhakṣanniva pārthakakṣam

स्वनेमिशङ्खस्वनभीमघोषश्चलत्पताकोज्ज्वलभीमविद्युत् ।
पार्थाम्बुदः शस्त्रशराम्बुधारः कर्णानलं संशमयांचकार

svanemiśaṅkhasvanabhīmaghoṣaścalatpatākojjvalabhīmavidyut |
pārthāmbudaḥ śastraśarāmbudhāraḥ karṇānalaṃ saṃśamayāṃcakāra

तेनातिविद्धः समरे किरीटी प्रबोधितः सिंह इव प्रसुप्तः ।
गाण्डीवधन्वा प्रवरः कुरूणां प्रतत्वरे कर्णवधाय जिष्णुः

tenātividdhaḥ samare kirīṭī prabodhitaḥ siṃha iva prasuptaḥ |
gāṇḍīvadhanvā pravaraḥ kurūṇāṃ pratatvare karṇavadhāya jiṣṇuḥ

स ब्राह्ममस्त्रं समरे किरीटी प्रादुश्चकाराद्भुतवीर्यकर्मा ।
सन्तापयन्कर्णरथं शरौघैर्लोकानिमान्त्सूर्य इवांशुमाली

sa brāhmamastraṃ samare kirīṭī prāduścakārādbhutavīryakarmā |
santāpayankarṇarathaṃ śaraughairlokānimāntsūrya ivāṃśumālī

स हस्तिनेवाभिहतो गजेन्द्रः प्रगृह्य भल्लान्निशितान्निषङ्गात् ।
आकर्णपूर्णे तु धनुर्विकृष्य विव्याध बाणैरथ सूतपुत्रम्

sa hastinevābhihato gajendraḥ pragṛhya bhallānniśitānniṣaṅgāt |
ākarṇapūrṇe tu dhanurvikṛṣya vivyādha bāṇairatha sūtaputram

अथास्य बाहू सशिरो ललाटं ग्रीवामुरः स्कन्धभुजान्तरं च ।
कर्णस्य पार्थो युधि निर्बिभेद वज्रैरिवाद्रिं भगवान्महेन्द्रः

athāsya bāhū saśiro lalāṭaṃ grīvāmuraḥ skandhabhujāntaraṃ ca |
karṇasya pārtho yudhi nirbibheda vajrairivādriṃ bhagavānmahendraḥ

स पार्थमुक्तानविषह्य बाणान् गजो गजेनेव जितस्तरस्वी ।
विहाय संग्रामशिरोपयातो वैकर्तनः पार्थशराभितप्तः ॥ 77

sa pārthamuktānaviṣahya bāṇān gajo gajeneva jitastarasvī |
vihāya saṃgrāmaśiropayāto vaikartanaḥ pārthaśarābhitaptaḥ || 77