अध्याय 359: अपान्तरतमा रूप में व्यास का पूर्वजन्म

साख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदारण्यकमेव च ।
ज्ञानान्येतानि ब्रह्मर्षे लोकेषु प्रचरन्ति ह

sākhyaṃ yogaḥ pāñcarātraṃ vedāraṇyakameva ca |
jñānānyetāni brahmarṣe lokeṣu pracaranti ha

किमेतान्येकनिष्ठानिं पृथङ्निष्ठानि वा मुने ।
प्रब्रूहि वै मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम्

kimetānyekaniṣṭhāniṃ pṛthaṅniṣṭhāni vā mune |
prabrūhi vai mayā pṛṣṭaḥ pravṛttiṃ ca yathākramam

कथं वैकारिको गच्छेत्पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
वदस्व त्वं मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम्

kathaṃ vaikāriko gacchetpuruṣaḥ puruṣottamam |
vadasva tvaṃ mayā pṛṣṭaḥ pravṛttiṃ ca yathākramam

जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं
यं द्वीपमध्ये सुतमात्मवन्तम् ।
पराशरात्सत्यवती महर्षि
तस्मै नमोऽज्ञानतमोनुदाय

jajñe bahujñaṃ paramatyudāraṃ
yaṃ dvīpamadhye sutamātmavantam |
parāśarātsatyavatī maharṣi
tasmai namo'jñānatamonudāya

पितामहाद्यं प्रवदन्ति षष्ठं
महर्षिमार्षेयविभूतियुक्तम् ।
नारायणस्यांशजमेकपुत्रं
द्वैपायनं वेदमहानिधानम्

pitāmahādyaṃ pravadanti ṣaṣṭhaṃ
maharṣimārṣeyavibhūtiyuktam |
nārāyaṇasyāṃśajamekaputraṃ
dvaipāyanaṃ vedamahānidhānam

तमादिकालेषु महाविभूति
र्नारायणो ब्रह्म महानिधानम् ।
ससर्ज पुत्रार्थमुदारतेजा
व्यासं महात्मानमजं पुराणम्

tamādikāleṣu mahāvibhūti
rnārāyaṇo brahma mahānidhānam |
sasarja putrārthamudāratejā
vyāsaṃ mahātmānamajaṃ purāṇam

त्वयैव कथितः पूर्वं संभवो द्विजसत्तम ।
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिः शक्तिपुत्रः पराशरः

tvayaiva kathitaḥ pūrvaṃ saṃbhavo dvijasattama |
vasiṣṭhasya sutaḥ śaktiḥ śaktiputraḥ parāśaraḥ

पराशरस्य दायादः कृष्णद्वैपायनो मुनिः ।
भूयो नारायणसुतं त्वमेवैनं प्रभाषसे

parāśarasya dāyādaḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ |
bhūyo nārāyaṇasutaṃ tvamevainaṃ prabhāṣase

किमतः पूर्वकं जन्म व्यासस्यामिततेजसः ।
कथयस्वोत्तममते जन्म नारायणोद्भवम्

kimataḥ pūrvakaṃ janma vyāsasyāmitatejasaḥ |
kathayasvottamamate janma nārāyaṇodbhavam

वेदार्थवेत्तुव्यासस्य धर्मिष्ठस्य तपोनिधेः ।
गुरोर्मे ज्ञाननिष्ठस्य हिमवत्पाद आसतः

vedārthavettuvyāsasya dharmiṣṭhasya taponidheḥ |
gurorme jñānaniṣṭhasya himavatpāda āsataḥ

कृत्वा भारतमाख्यानं तपः श्रान्तस्य धीमतः ।
शुश्रूषां तत्परा राजन्कृतवन्तो वयं तदा

kṛtvā bhāratamākhyānaṃ tapaḥ śrāntasya dhīmataḥ |
śuśrūṣāṃ tatparā rājankṛtavanto vayaṃ tadā

सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव पैलश्च सुदृढव्रतः ।
अहं चतुर्थः शिष्यो वै शुको व्यासात्मजस्तथा

sumanturjaiminiścaiva pailaśca sudṛḍhavrataḥ |
ahaṃ caturthaḥ śiṣyo vai śuko vyāsātmajastathā

एभिः परिवृतो व्यासः शिष्यैः पञ्चभिरुत्तमैः ।
शुशुभे हिमवत्पादे भूतैर्भूतपतिर्यथा

ebhiḥ parivṛto vyāsaḥ śiṣyaiḥ pañcabhiruttamaiḥ |
śuśubhe himavatpāde bhūtairbhūtapatiryathā

वेदानावर्तयन्साङ्गान्भारतार्थांश्च सर्वशः ।
तमेकमनसं दान्तं युक्ता वयमुपास्महे

vedānāvartayansāṅgānbhāratārthāṃśca sarvaśaḥ |
tamekamanasaṃ dāntaṃ yuktā vayamupāsmahe

कथान्तरेऽथकस्मिंश्चित्पृष्टोऽस्माभिर्द्विजोत्तमः ।
वेदार्थान्भारतार्थांश्च जन्म नारायणात्तथा

kathāntare'thakasmiṃścitpṛṣṭo'smābhirdvijottamaḥ |
vedārthānbhāratārthāṃśca janma nārāyaṇāttathā

स पूर्वमुक्त्वा वेदार्थान्भारतार्थांश्च तत्त्ववित् ।
नारायणादिदं जन्म व्याहर्तुमुपचक्रमे

sa pūrvamuktvā vedārthānbhāratārthāṃśca tattvavit |
nārāyaṇādidaṃ janma vyāhartumupacakrame

शृणुध्वमाख्यानवरमिदमार्षेयमुत्तमम् ।
आदिकालोद्भवं विप्रास्तपसाऽधिगतं मया

śṛṇudhvamākhyānavaramidamārṣeyamuttamam |
ādikālodbhavaṃ viprāstapasā'dhigataṃ mayā

प्राप्ते प्रजाविसर्गे वै सप्तमे पद्मसंभवे ।
नारायणो महायोगी शभाशुभविवर्जितः

prāpte prajāvisarge vai saptame padmasaṃbhave |
nārāyaṇo mahāyogī śabhāśubhavivarjitaḥ

ससृजे नाभितः पूर्वं ब्रह्माणममितप्रभः ।
ततः स प्रादुरभवदथैनं वाक्यमब्रवीत्

sasṛje nābhitaḥ pūrvaṃ brahmāṇamamitaprabhaḥ |
tataḥ sa prādurabhavadathainaṃ vākyamabravīt

मम त्वं नाभितो जातः प्रजासर्गकरः प्रभुः ।
सृज प्रजास्त्वं विविधा ब्रह्मन्सजडपण्डिताः

mama tvaṃ nābhito jātaḥ prajāsargakaraḥ prabhuḥ |
sṛja prajāstvaṃ vividhā brahmansajaḍapaṇḍitāḥ

स एवमुक्तो विमुखश्चिन्ताव्याकुलमानसः ।
प्रणम्य वरदं देवमुवाच हरिमीश्वरम्

sa evamukto vimukhaścintāvyākulamānasaḥ |
praṇamya varadaṃ devamuvāca harimīśvaram

का शक्तिर्मम देवेश प्रजाः स्रष्टुं नमोस्तु ते ।
अप्रज्ञावानहं देव विधत्स्व यदनन्तरम्

kā śaktirmama deveśa prajāḥ sraṣṭuṃ namostu te |
aprajñāvānahaṃ deva vidhatsva yadanantaram

स एवमुक्तो भगवान्भूत्वाऽथान्तर्हितस्ततः ।
चिन्तयामास देवेशो बुद्धिं बुद्धिमतांवरः ।
स्वरूपिणी ततो बुद्धिरुपतस्थे हरिं प्रभुम्

sa evamukto bhagavānbhūtvā'thāntarhitastataḥ |
cintayāmāsa deveśo buddhiṃ buddhimatāṃvaraḥ |
svarūpiṇī tato buddhirupatasthe hariṃ prabhum

योगेन चैनां निर्योगः स्वयं नियुयुजे तदा ।
स तामैश्वर्ययोगस्थां बुद्धिं गतिमतीं सतीम्

yogena caināṃ niryogaḥ svayaṃ niyuyuje tadā |
sa tāmaiśvaryayogasthāṃ buddhiṃ gatimatīṃ satīm

उवाच वचनं देवो बुद्धिं वै प्रभुरव्ययः ।
ब्रह्माणं प्रविशस्वेति लोकसृष्ट्यर्थसिद्धये ।
ततस्तमीश्वरादिष्टा बुद्धिः क्षिप्रं विवेश सा

uvāca vacanaṃ devo buddhiṃ vai prabhuravyayaḥ |
brahmāṇaṃ praviśasveti lokasṛṣṭyarthasiddhaye |
tatastamīśvarādiṣṭā buddhiḥ kṣipraṃ viveśa sā

अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः

athainaṃ buddhisaṃyuktaṃ punaḥ sa dadṛśe hariḥ |
bhūyaścaiva vacaḥ prāha sṛjemā vividhāḥ prajāḥ

बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत

bāḍhamityeva kṛtvā'sau yathā''jñāṃ śirasā hareḥ |
evamuktvā sa bhagavāṃstatraivāntaradhāyata

प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत्

prāpa cainaṃ muhūrtena svaṃ sthānaṃ devasaṃjñitam |
tāṃ caiva prakṛtiṃ prāpya ekībhāvagato'bhavat

अथास्य बुद्धिरभवत्पुनरन्या तदा किल ।
सृष्टाः प्रजा इमाः सर्वा ब्रह्मणा परमेष्ठिना

athāsya buddhirabhavatpunaranyā tadā kila |
sṛṣṭāḥ prajā imāḥ sarvā brahmaṇā parameṣṭhinā

दैत्यदानवगन्धर्वरक्षोगणसमाकुला ।
जाता हीयं वसुमती भाराक्रान्ता तपस्विनी

daityadānavagandharvarakṣogaṇasamākulā |
jātā hīyaṃ vasumatī bhārākrāntā tapasvinī

बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान्

bahavo balinaḥ pṛthvyāṃ daityadānavarākṣasāḥ |
bhaviṣyanti tapoyuktā varānaprāpsyanti cottamān

अवश्यमेव तैः सर्वैर्वरदानेन दर्पितैः ।
बाधितव्याः सुरगणा ऋषयश्च तपोधनाः

avaśyameva taiḥ sarvairvaradānena darpitaiḥ |
bādhitavyāḥ suragaṇā ṛṣayaśca tapodhanāḥ

तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम्

tatra nyāyyamidaṃ kartuṃ bhārāvataraṇaṃ mayā |
atha nānāsamudbhūtairvasudhāyāṃ yathākramam

निग्रहेण च पापानां साधूनां प्रग्रहेण च ।
इदं तपस्विनी सत्या धारयिष्यति मेदिनी

nigraheṇa ca pāpānāṃ sādhūnāṃ pragraheṇa ca |
idaṃ tapasvinī satyā dhārayiṣyati medinī

मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः

mayā hyeṣā hi dhriyate pātālasthena bhoginā |
tasmātpṛthvyāḥ paritrāṇaṃ kariṣye saṃbhavaṃ gataḥ

एवं स चिन्तयित्वा तु भगवान्मघधुसूदनः ।
रुपाण्यनेकान्यसृजत्प्रादुर्भावभवाय सः

evaṃ sa cintayitvā tu bhagavānmaghadhusūdanaḥ |
rupāṇyanekānyasṛjatprādurbhāvabhavāya saḥ

वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः

vārāhaṃ nārasihaṃ ca vāmanaṃ mānuṣaṃ tathā |
ebhirmayā nihantavyāḥ durvinītāḥ surārayaḥ

अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत्

atha bhūyo jagatsraṣṭā bhoḥśabdenānunādayan |
sarasvatīmuccacāra tatra sārasvato'bhavat

अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः

apāntaratamā nāma suto vāksaṃbhavaḥ prabhoḥ |
bhūtabhavyabhaviṣyajñaḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ

तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर

tamuvāca nataṃ mūrdhnā devānāmādivaravyayaḥ |
vedākhyāne śrutiḥ kāryā tvayā matimatāṃvara

तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे

tasmātkuru yathājñaptaṃ mamaitadvacanaṃ mune |
tena bhinnāstadā vedā manoḥ svāyaṃbhuventare

ततस्तुतोष भगवान्हरिस्तेनास्य कर्मणा ।
तपसा च सुतप्तेन यमेन नियमेन च

tatastutoṣa bhagavānharistenāsya karmaṇā |
tapasā ca sutaptena yamena niyamena ca

मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः

manvantareṣu putra tvamevaṃ lokapravartakaḥ |
bhaviṣyasyacalo brahmannapradhṛṣyaśca nityaśaḥ

पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि

punastiṣye ca saṃprāpte kuravo nāma bhāratāḥ |
bhaviṣyanti mahātmāno rājānaḥ prathitā bhuvi

तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम

teṣāṃ tvattaḥ prasūtānāṃ kulabhedo bhaviṣyati |
parasparavināśārthaṃ tvāmṛte dvijasattama

तत्राप्यनेकधा वेदान्भेत्स्यसे तपसाऽन्वितः ।
कृष्णे युगे च संप्राप्ते कृष्णवर्णो भविष्यसि

tatrāpyanekadhā vedānbhetsyase tapasā'nvitaḥ |
kṛṣṇe yuge ca saṃprāpte kṛṣṇavarṇo bhaviṣyasi

धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे

dharmāṇāṃ vividhānāṃ ca kartā jñānakarastathā |
bhaviṣyasi tapoyukto na ca rāgādvimokṣyase

वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा

vītarāgaśca putraste paramātmā bhaviṣyati |
maheśvaraprasādena naitadvacanamanyathā

यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम् ।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः

yaṃ mānasaṃ vai pravadanti viprāḥ
pitāmahasyottamabuddhiyuktam |
vasiṣṭhamagryaṃ ca taponidhānaṃ
yasyātisūryaṃ vyariricyate bhāḥ

तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः
पराशरो नाम महाप्रभावः ।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो
महातपा वै तपसो निवासः

tasyānvape cāpi tato maharṣiḥ
parāśaro nāma mahāprabhāvaḥ |
pitā sa te vedanidhirvariṣṭho
mahātapā vai tapaso nivāsaḥ

कानीनगर्भः पितृकन्यकायां
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः

kānīnagarbhaḥ pitṛkanyakāyāṃ
tasmādṛṣestvaṃ bhavitā ca putraḥ

भूतभव्यभविष्याणां ज्ञानानां वेत्स्यसे गतिम् ।
ये ह्यतिक्रान्तकाः पूर्वं सहस्रसुगपर्ययाः

bhūtabhavyabhaviṣyāṇāṃ jñānānāṃ vetsyase gatim |
ye hyatikrāntakāḥ pūrvaṃ sahasrasugaparyayāḥ

तांश्च सर्वान्मयोद्दिष्टान्द्रक्ष्यसे तपसाऽन्वितः ।
पुनर्द्रक्ष्यसि चानेकसहस्रयुगपर्ययान्

tāṃśca sarvānmayoddiṣṭāndrakṣyase tapasā'nvitaḥ |
punardrakṣyasi cānekasahasrayugaparyayān

अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा ।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव

anādinidhanaṃ loke cakrahastaṃ ca māṃ mune |
anudhyānānmama mune naitadvacanamanyathā |
bhaviṣyati mahāsatva khyātiścāpyatulā tava

* शनैश्चरः सूर्यपुत्रो भविष्यति मनुर्महान् ।
तस्मिन्मन्वन्तरे चैव मन्वादिगणपूर्वकः ।
त्वमेव भविता वत्स मत्प्रसादान्न संशयः

* śanaiścaraḥ sūryaputro bhaviṣyati manurmahān |
tasminmanvantare caiva manvādigaṇapūrvakaḥ |
tvameva bhavitā vatsa matprasādānna saṃśayaḥ

[यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥]

[yatkiṃcidvidyate loke sarvaṃ tanmadviceṣṭitam |
anyo hyanyaṃ cintayati svacchandaṃ vidadhāmyaham ||]

एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत्

evaṃ sārasvatamṛṣimapāṃtaratamaṃ tathā |
yuktvā vacanamīśānaḥ sādhayasvetyathābravīt

सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः

sohaṃ tasya prasādena devasya harimedhasaḥ |
apāṃtaratamo nāmnā tato jāto''jñayā hareḥ

पुनश्च जातो विख्यातो वसिष्ठकुलनन्दनः

punaśca jāto vikhyāto vasiṣṭhakulanandanaḥ

तदेतत्कथितं जन्म मया पूर्वकमात्ममः ।
नारायणप्रसादेन तदा नारायणांशजम्

tadetatkathitaṃ janma mayā pūrvakamātmamaḥ |
nārāyaṇaprasādena tadā nārāyaṇāṃśajam

मया हि सुमहत्तप्तं तपः परमदारुणम् ।
पुरा मतिमतां श्रेष्ठाः परमेण समाधिना

mayā hi sumahattaptaṃ tapaḥ paramadāruṇam |
purā matimatāṃ śreṣṭhāḥ parameṇa samādhinā

एतद्वः कथितं सर्वं यन्मां पृच्छत पुत्रकाः ।
पूर्वजन्म भविष्यं च भक्तानां स्नेहतो मया

etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ yanmāṃ pṛcchata putrakāḥ |
pūrvajanma bhaviṣyaṃ ca bhaktānāṃ snehato mayā

एष ते कथितः पूर्वः संभवोऽस्मद्गुरोर्नृप ।
व्यासस्याक्लिष्टमनसो यथा पृष्टः पुनः शृणु

eṣa te kathitaḥ pūrvaḥ saṃbhavo'smadgurornṛpa |
vyāsasyākliṣṭamanaso yathā pṛṣṭaḥ punaḥ śṛṇu

साङ्ख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदाः पाशुपतं तथा ।
ज्ञानान्येतानि राजर्षे विद्धि नानामतानि वै

sāṅkhyaṃ yogaḥ pāñcarātraṃ vedāḥ pāśupataṃ tathā |
jñānānyetāni rājarṣe viddhi nānāmatāni vai

साङ्ख्यस्य वक्ता कपिलः परमर्षिः स उच्यते ।
हिरण्यगर्भो योगस्य वेत्ता नान्यः पुरातनः

sāṅkhyasya vaktā kapilaḥ paramarṣiḥ sa ucyate |
hiraṇyagarbho yogasya vettā nānyaḥ purātanaḥ

अपांतपतमाश्चैव वेदाचार्यः स उच्यते ।
प्राचीनगर्भं तमृषिं प्रवदन्तीह केचन

apāṃtapatamāścaiva vedācāryaḥ sa ucyate |
prācīnagarbhaṃ tamṛṣiṃ pravadantīha kecana

उमापतिर्भूतपतिः श्रीकण्ठो ब्रह्मणः सुतः ।
उक्तवानिदमव्यग्रो ज्ञानं पाशुपतं शिवः

umāpatirbhūtapatiḥ śrīkaṇṭho brahmaṇaḥ sutaḥ |
uktavānidamavyagro jñānaṃ pāśupataṃ śivaḥ

पाञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य वक्ता तु भगवान्स्वयम् ।
सर्वेषु च नृपश्रेष्ठ ज्ञानेष्वेतेषु दृश्यते

pāñcarātrasya kṛtsnasya vaktā tu bhagavānsvayam |
sarveṣu ca nṛpaśreṣṭha jñāneṣveteṣu dṛśyate

यथागमं यथाज्ञानं निष्ठा नारायणः प्रभुः ।
न चैनमेवं जानन्ति तमोभूता विशांपते

yathāgamaṃ yathājñānaṃ niṣṭhā nārāyaṇaḥ prabhuḥ |
na cainamevaṃ jānanti tamobhūtā viśāṃpate

तमेव शास्त्रकर्तारं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
निष्ठां नारायणमृषिं नान्योस्तीति च वादिनः

tameva śāstrakartāraṃ pravadanti manīṣiṇaḥ |
niṣṭhāṃ nārāyaṇamṛṣiṃ nānyostīti ca vādinaḥ

निःसंशयेषु सर्वेषु नित्यं वसति वै हरिः ।
ससंशयान्हेतुबलान्नाध्यावसति माधवः

niḥsaṃśayeṣu sarveṣu nityaṃ vasati vai hariḥ |
sasaṃśayānhetubalānnādhyāvasati mādhavaḥ

पाञ्चरात्रविदो ये तु यथाक्रमपरा नृप ।
एकान्तभावोपगतास्ते हरिं प्रविशन्ति वै

pāñcarātravido ye tu yathākramaparā nṛpa |
ekāntabhāvopagatāste hariṃ praviśanti vai

साङ्ख्यं च योगं च सनातने द्वे
वेदाश्च सर्वे निखिलेन राजन् ।
सर्वैः समस्तैर्ऋषिभिर्निरुक्तो
नारायणो विश्वमिदं पुराणम्

sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca sanātane dve
vedāśca sarve nikhilena rājan |
sarvaiḥ samastairṛṣibhirnirukto
nārāyaṇo viśvamidaṃ purāṇam

शुभाशुभं कर्म समीरितं य
त्प्रवर्तते सर्वलोकेषु किंचित् ।
तस्मादृपेस्तद्भवतीति विद्या
द्दिव्यन्तरिक्षे भुवि चाप्सु चेति

śubhāśubhaṃ karma samīritaṃ ya
tpravartate sarvalokeṣu kiṃcit |
tasmādṛpestadbhavatīti vidyā
ddivyantarikṣe bhuvi cāpsu ceti