अध्याय 150: जनमेजय की विनती और शौनक की स्वीकृति

एवमुक्तः प्रत्युवाच तं मुनिं जनमेजयः ।
गर्ह्यं भवान्गर्हयते निन्द्यं निन्दति मां पुनः

evamuktaḥ pratyuvāca taṃ muniṃ janamejayaḥ |
garhyaṃ bhavāngarhayate nindyaṃ nindati māṃ punaḥ

धिक्कार्यं मां धिक्कुरुते तस्मात्त्वाऽहं प्रसादये ।
सर्वं हीदं स्वकृतं मे ज्वलाम्यग्नाविवाहितम्

dhikkāryaṃ māṃ dhikkurute tasmāttvā'haṃ prasādaye |
sarvaṃ hīdaṃ svakṛtaṃ me jvalāmyagnāvivāhitam

स्वकर्माण्यभिसंधाय नाभिनन्दति मे मनः ।
प्राप्तं घोरं भयं नूनं मया वैवस्वतादपि

svakarmāṇyabhisaṃdhāya nābhinandati me manaḥ |
prāptaṃ ghoraṃ bhayaṃ nūnaṃ mayā vaivasvatādapi

तत्तु शल्यमनिर्हृत्य कथं शक्ष्यामि जीवितुम् ।
सर्वं मन्युं विनीय त्वमभि मां वद शौनक

tattu śalyamanirhṛtya kathaṃ śakṣyāmi jīvitum |
sarvaṃ manyuṃ vinīya tvamabhi māṃ vada śaunaka

[महानासं ब्राह्मणानां भूयो वक्ष्यामि सांप्रतम् ।]
गन्ता गतिं ब्राह्मणानां भविष्याम्यर्थवान्पुनः ।
अस्तु शेषं कुलस्यास्य मा पराभूदिदं कुलम्

[mahānāsaṃ brāhmaṇānāṃ bhūyo vakṣyāmi sāṃpratam |]
gantā gatiṃ brāhmaṇānāṃ bhaviṣyāmyarthavānpunaḥ |
astu śeṣaṃ kulasyāsya mā parābhūdidaṃ kulam

न हि नो ब्रह्मशप्तानां शेषं भवितुमर्हति ।
स्तुतीरलभमानानां संविदं वेद निश्चयात्

na hi no brahmaśaptānāṃ śeṣaṃ bhavitumarhati |
stutīralabhamānānāṃ saṃvidaṃ veda niścayāt

निन्दमानः स्वमात्मानं भूयो वक्ष्यामि सांप्रतम् ।
भूयश्चैवाभिमज्जन्ति निर्धर्मा निर्जला इव

nindamānaḥ svamātmānaṃ bhūyo vakṣyāmi sāṃpratam |
bhūyaścaivābhimajjanti nirdharmā nirjalā iva

न ह्ययज्ञा अमुं लोकं प्राप्नुवन्ति कथंचन ।
अवाक्च प्रपतिष्यन्ति पुलिन्दशवरा इव

na hyayajñā amuṃ lokaṃ prāpnuvanti kathaṃcana |
avākca prapatiṣyanti pulindaśavarā iva

अविज्ञायैव मे प्रज्ञां बालस्येव स पण्डितः ।
ब्रह्मन्पितेव पुत्रस्य प्रीतिमान्भव शौनक

avijñāyaiva me prajñāṃ bālasyeva sa paṇḍitaḥ |
brahmanpiteva putrasya prītimānbhava śaunaka

किमाश्चर्यं यतः प्राज्ञो बहुकुर्यादसांप्रतम् ।
इति वै पण्डितो भूत्वा भूतानां को नु तप्यते

kimāścaryaṃ yataḥ prājño bahukuryādasāṃpratam |
iti vai paṇḍito bhūtvā bhūtānāṃ ko nu tapyate

प्रज्ञाप्रासादमारुह्य अशोच्यः शोचते जनान् ।
जगतीस्थानिवाद्रिस्थः प्रज्ञया प्रतिपत्स्यति

prajñāprāsādamāruhya aśocyaḥ śocate janān |
jagatīsthānivādristhaḥ prajñayā pratipatsyati

न चोपलभते कश्चिन्न चाश्चर्याणि पश्यति ।
निर्विण्णात्मा परोक्षो वा धिक्कृतः सर्वसाधुषु

na copalabhate kaścinna cāścaryāṇi paśyati |
nirviṇṇātmā parokṣo vā dhikkṛtaḥ sarvasādhuṣu

विदित्वा भवतो वीर्यं माहात्म्यं चैव चागमे ।
कुरुष्वेह यथाशान्ति ब्रह्मा शरणमस्तु ते

viditvā bhavato vīryaṃ māhātmyaṃ caiva cāgame |
kuruṣveha yathāśānti brahmā śaraṇamastu te

तद्वै वारित्रकं तात ब्राह्मणानामकुप्यताम् ।
अथवा तप्यसे पापे धर्मं चेदनुपश्यसि

tadvai vāritrakaṃ tāta brāhmaṇānāmakupyatām |
athavā tapyase pāpe dharmaṃ cedanupaśyasi

अनुतप्ये च पापेन न चाधर्मं चराम्यहम् ।
बुभूषेद्भजमानं च प्रीतिमान्भव शौनक

anutapye ca pāpena na cādharmaṃ carāmyaham |
bubhūṣedbhajamānaṃ ca prītimānbhava śaunaka

छित्त्वा दम्भं च मानं च प्रीतिमिच्छामि ते नृप ।
सर्वभूतहिते तिष्ठ धर्मं चैव प्रतिस्मरन्

chittvā dambhaṃ ca mānaṃ ca prītimicchāmi te nṛpa |
sarvabhūtahite tiṣṭha dharmaṃ caiva pratismaran

न भयान्न च कार्पण्यान्न लोभात्त्वामुपाह्वये ।
तां मे दैवीं गिरं सत्यां शृणु त्वं ब्राह्मणैः सह

na bhayānna ca kārpaṇyānna lobhāttvāmupāhvaye |
tāṃ me daivīṃ giraṃ satyāṃ śṛṇu tvaṃ brāhmaṇaiḥ saha

सोऽहं न केनचिच्चार्थी त्वां च धर्मादुपाह्वये ।
क्रोशतां सर्वभूतानां हाहाधिगिति जल्पताम्

so'haṃ na kenaciccārthī tvāṃ ca dharmādupāhvaye |
krośatāṃ sarvabhūtānāṃ hāhādhigiti jalpatām

वक्ष्यन्ति मामधर्मज्ञं त्यक्ष्यन्ति सुहृदो जनाः ।
ता वाचः सुहृदः श्रुत्वा संज्वरिष्यन्ति मे भृशं

vakṣyanti māmadharmajñaṃ tyakṣyanti suhṛdo janāḥ |
tā vācaḥ suhṛdaḥ śrutvā saṃjvariṣyanti me bhṛśaṃ

केचिदेव महाप्राज्ञाः प्रतिज्ञास्यन्ति कार्यताम् ।
जानीहि मत्कृतं तात ब्राह्मणान्प्रति भारत

kecideva mahāprājñāḥ pratijñāsyanti kāryatām |
jānīhi matkṛtaṃ tāta brāhmaṇānprati bhārata

यथा ते सत्कृताः क्षेमं लभेरंस्त्वं तथा कुरु ।
प्रतिजानीहि चाद्रोहं ब्राह्मणानां नराधिप

yathā te satkṛtāḥ kṣemaṃ labheraṃstvaṃ tathā kuru |
pratijānīhi cādrohaṃ brāhmaṇānāṃ narādhipa

नैव वाचा न मनसा पुनर्जातु न कर्मणा ।
द्रोग्धाऽस्मि ब्राह्मणान्विप्र चरणावेव ते स्पृशे

naiva vācā na manasā punarjātu na karmaṇā |
drogdhā'smi brāhmaṇānvipra caraṇāveva te spṛśe