युक्तं प्रविश्य पार्थानां सैन्यं कुर्वञ्जनक्षयम् ।
कर्णो राजानमभ्येत्य तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय
yuktaṃ praviśya pārthānāṃ sainyaṃ kurvañjanakṣayam |
karṇo rājānamabhyetya tanmamācakṣva sa़ñjaya
इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि सप्तदशदिवसयुद्धे त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः ॥
79 श्लोक · 43 में से 101
धृतराष्ट्र पूछते हैं कि कर्ण को किसने रोका और उन्होंने युधिष्ठिर को कैसे दबाया। सञ्जय बताते हैं कि कर्ण पाञ्चालों पर टूटते हैं और शंखों तथा सिंहनाद से धरती और आकाश काँपते हैं। कर्ण सतहत्तर प्रभद्रकों को मारते हैं। ज्येष्ठ पुत्र वृषसेन पीछे रक्षा करते हैं, पुत्र सुषेण और सत्यसेन साथ लड़ते हैं। भीम सुषेण का धनुष काटते हैं, नकुल सुषेण से भिड़ते हैं, सात्यकि वृषसेन से, जो द्रौपदी के पुत्रों को घायल करते हैं। धृष्टद्युम्न, सात्यकि और द्रौपदी के पुत्र कर्ण को बींधते हैं, पर कर्ण के अचूक बाण उन्हें भगा देते हैं। तीन सौ चेदि रथियों को मारकर कर्ण युधिष्ठिर तक पहुँचते हैं। शिखण्डी और सात्यकि राजा को घेर लेते हैं, और सेनाएँ फिर भिड़ती हैं।
धृतराष्ट्र उवाच
युक्तं प्रविश्य पार्थानां सैन्यं कुर्वञ्जनक्षयम् ।
कर्णो राजानमभ्येत्य तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय
yuktaṃ praviśya pārthānāṃ sainyaṃ kurvañjanakṣayam |
karṇo rājānamabhyetya tanmamācakṣva sa़ñjaya
के च प्रवीराः पार्थानां युधि कर्णमवारयन् ।
कांश्च प्रमथ्याधिरथिर्युधिष्ठिरमपीडयत्
ke ca pravīrāḥ pārthānāṃ yudhi karṇamavārayan |
kāṃśca pramathyādhirathiryudhiṣṭhiramapīḍayat
सञ्जय उवाच
धृष्टद्युम्नमुखान्पार्थान्दृष्ट्वा कर्णो व्यवस्थितान् ।
समभ्यधावत्त्वरितः पाञ्चालाञ्छत्रुकर्शनः
dhṛṣṭadyumnamukhānpārthāndṛṣṭvā karṇo vyavasthitān |
samabhyadhāvattvaritaḥ pāñcālāñchatrukarśanaḥ
तं तूर्णमभिधावन्तं पाञ्चाला जितकाशिनः ।
प्रत्युद्ययुर्महात्मानं हंसाः सर इवोष्णगे
taṃ tūrṇamabhidhāvantaṃ pāñcālā jitakāśinaḥ |
pratyudyayurmahātmānaṃ haṃsāḥ sara ivoṣṇage
ततः शङ्खसहस्राणां निःस्वनो हृदयङ्गमः ।
प्रादुरासीदुभयतो भेरीशब्दश्च दारुणः
tataḥ śaṅkhasahasrāṇāṃ niḥsvano hṛdayaṅgamaḥ |
prādurāsīdubhayato bherīśabdaśca dāruṇaḥ
नानाबाणनिनादश्च द्विपाश्वरथनिःस्वनः ।
सिंहनादश्च वीराणामभवद्दारुणस्तदा
nānābāṇaninādaśca dvipāśvarathaniḥsvanaḥ |
siṃhanādaśca vīrāṇāmabhavaddāruṇastadā
साद्रिद्रुमार्णवा भूमिः सवाताम्बुदमम्बरम् ।
सार्केन्दुग्रहनक्षत्रा द्यौश्च व्यक्तं विघूर्णिता
sādridrumārṇavā bhūmiḥ savātāmbudamambaram |
sārkendugrahanakṣatrā dyauśca vyaktaṃ vighūrṇitā
इति भूतानि तं शब्दं मेनिरे ते च विव्यथुः ।
यानि चाप्यल्पसत्वानि प्रायस्तानि मृतानि वै
iti bhūtāni taṃ śabdaṃ menire te ca vivyathuḥ |
yāni cāpyalpasatvāni prāyastāni mṛtāni vai
अथ कर्णो भृशं क्रुद्धः शीघ्रमस्त्रमुदीरयन् ।
जघान पाण्डवीं सेनामासुरीं मघवानिव
atha karṇo bhṛśaṃ kruddhaḥ śīghramastramudīrayan |
jaghāna pāṇḍavīṃ senāmāsurīṃ maghavāniva
स पाण्डवबलं कर्णः प्रविश्य विसृजञ्छरान् ।
प्रभद्रकाणां प्रवरानहनत्सप्तसप्ततिम्
sa pāṇḍavabalaṃ karṇaḥ praviśya visṛjañcharān |
prabhadrakāṇāṃ pravarānahanatsaptasaptatim
ततः सुपुङ्खैर्निशितैरथ श्रष्ठो रथेषुभिः ।
अवधीत्पञ्चविंशत्या पाञ्चालान्पञ्चविंशतिम्
tataḥ supuṅkhairniśitairatha śraṣṭho ratheṣubhiḥ |
avadhītpañcaviṃśatyā pāñcālānpañcaviṃśatim
सुवर्णपुङ्खैर्नाराचैः परकायविदारणैः ।
चेदिकानवधीद्वीरः शतशोऽथ सहस्रशः
suvarṇapuṅkhairnārācaiḥ parakāyavidāraṇaiḥ |
cedikānavadhīdvīraḥ śataśo'tha sahasraśaḥ
तं तथा समरे कर्म कुर्वाणमतिमानुषम् ।
परिवव्रुर्महाराज पाञ्चालानां रथव्रजाः
taṃ tathā samare karma kurvāṇamatimānuṣam |
parivavrurmahārāja pāñcālānāṃ rathavrajāḥ
ततः सन्धाय विशिखान्पञ्च भारत दुःसहान् ।
पाञ्चालानवधीत्पञ्च कर्णो वैकर्तनो वृषः
tataḥ sandhāya viśikhānpañca bhārata duḥsahān |
pāñcālānavadhītpañca karṇo vaikartano vṛṣaḥ
भानुदेवं चित्रसेनं सेनाबिन्दुं च भारत ।
तपनं शूरसेनं च पाञ्चालानहनद्रणे
bhānudevaṃ citrasenaṃ senābinduṃ ca bhārata |
tapanaṃ śūrasenaṃ ca pāñcālānahanadraṇe
पाञ्चालेषु च शूरेषु वध्यमानेषु सायकैः ।
हाहाकारो महानासीत्पाञ्चालानां महाहवे
pāñcāleṣu ca śūreṣu vadhyamāneṣu sāyakaiḥ |
hāhākāro mahānāsītpāñcālānāṃ mahāhave
तेषां सह्क्रीडमानानां हाहाकारं प्रकुर्वताम् ।
पुनरेव च तान्कर्णो जघानाशु पतत्त्रिभिः
teṣāṃ sahkrīḍamānānāṃ hāhākāraṃ prakurvatām |
punareva ca tānkarṇo jaghānāśu patattribhiḥ
चक्ररक्षौ तु कर्णस्य पुत्रौ मारिष दुर्जयौ ।
सुषेणः सत्यसेनश्च त्यक्त्वा प्राणानयुध्यताम्
cakrarakṣau tu karṇasya putrau māriṣa durjayau |
suṣeṇaḥ satyasenaśca tyaktvā prāṇānayudhyatām
पृष्ठगोप्ता तु कर्णस्य ज्येष्ठः पुत्रो महारथः ।
वृषसेनोऽन्वयात्कर्णं पृष्ठतः परिपालयन्
pṛṣṭhagoptā tu karṇasya jyeṣṭhaḥ putro mahārathaḥ |
vṛṣaseno'nvayātkarṇaṃ pṛṣṭhataḥ paripālayan
धृष्टद्युम्नः सात्यकिश्च द्रौपदेया वृकोदरः ।
जनमेजयः शिखण्डी च प्रवीराश्च प्रभद्रकाः
dhṛṣṭadyumnaḥ sātyakiśca draupadeyā vṛkodaraḥ |
janamejayaḥ śikhaṇḍī ca pravīrāśca prabhadrakāḥ
चेदिकेकयपाञ्चाला यमौ मात्स्याश्च दंशिताः ।
समभ्यधावन्राधेयं जिघांसन्तः प्रहारिणम्
cedikekayapāñcālā yamau mātsyāśca daṃśitāḥ |
samabhyadhāvanrādheyaṃ jighāṃsantaḥ prahāriṇam
त एनं विविधैः शस्त्रैः शरधाराभिरेव च ।
अभ्यवर्षन्विमर्दन्तं प्रावृषीवाम्बुदा गिरिम्
ta enaṃ vividhaiḥ śastraiḥ śaradhārābhireva ca |
abhyavarṣanvimardantaṃ prāvṛṣīvāmbudā girim
पितरं तु परीप्सन्तः कर्णपुत्राः प्रहारिणः ।
त्वदीयाश्चापरे राजन्वीरा वीरानवारयन्
pitaraṃ tu parīpsantaḥ karṇaputrāḥ prahāriṇaḥ |
tvadīyāścāpare rājanvīrā vīrānavārayan
सुषेणो भीमसेनस्य च्छित्त्वा भल्लेन कार्मुकम् ।
नाराचैः सप्तबिर्विद्ध्वा हृदि भीमं ननाद ह
suṣeṇo bhīmasenasya cchittvā bhallena kārmukam |
nārācaiḥ saptabirviddhvā hṛdi bhīmaṃ nanāda ha
अथान्यद्वनुरादाय सुदृढं भीमविक्रमः ।
सज्यं वृकोदरः कृत्वा सुषेणस्याच्छिनद्वनुः
athānyadvanurādāya sudṛḍhaṃ bhīmavikramaḥ |
sajyaṃ vṛkodaraḥ kṛtvā suṣeṇasyācchinadvanuḥ
विव्याध चैनं दशभिः क्रुद्धो नृत्यन्निवेषुभिः ।
कर्णं च तूर्णं विव्याध त्रिसप्तत्या शितैः शरैः
vivyādha cainaṃ daśabhiḥ kruddho nṛtyanniveṣubhiḥ |
karṇaṃ ca tūrṇaṃ vivyādha trisaptatyā śitaiḥ śaraiḥ
सत्यसेनं च दशभिः साश्वसूतायुधध्वजम् ।
पश्यतां सुहृदां मध्ये कर्णपुत्रमपातयत्
satyasenaṃ ca daśabhiḥ sāśvasūtāyudhadhvajam |
paśyatāṃ suhṛdāṃ madhye karṇaputramapātayat
क्षुरप्रणुन्नं तत्तस्य शिरश्चन्द्रनिभाननम् ।
शुभदर्शनमेवासीन्नालभ्रष्टमिवाम्बुजम्
kṣurapraṇunnaṃ tattasya śiraścandranibhānanam |
śubhadarśanamevāsīnnālabhraṣṭamivāmbujam
हत्वा कर्णसुतं भीमस्तावकान्पुनरार्दयत् ।
कृपहार्दिक्ययोश्छित्त्वा चापौ तावप्यथार्दयत्
hatvā karṇasutaṃ bhīmastāvakānpunarārdayat |
kṛpahārdikyayośchittvā cāpau tāvapyathārdayat
दुःशासनं त्रिभिर्विद्ध्वा शकुनिं षड्भिरायसैः ।
उलूकं च पतत्रिं च चकार विरथावुभौ
duḥśāsanaṃ tribhirviddhvā śakuniṃ ṣaḍbhirāyasaiḥ |
ulūkaṃ ca patatriṃ ca cakāra virathāvubhau
हे सुषेण हतोऽसीति ब्रुवन्नादत्त सायकम् ।
तमस्य कर्णश्चिच्छेद त्रिभिश्चैनमताडयत्
he suṣeṇa hato'sīti bruvannādatta sāyakam |
tamasya karṇaściccheda tribhiścainamatāḍayat
अथान्यं परिजग्राह सुपर्वाणं सुतेजनम् ।
सुषेणायासृजद्भीमस्तमप्यस्याच्छिनद्वृषः
athānyaṃ parijagrāha suparvāṇaṃ sutejanam |
suṣeṇāyāsṛjadbhīmastamapyasyācchinadvṛṣaḥ
पुनः कर्णस्त्रिसप्तत्या भीमसेनमथेषुभिः ।
पुत्रं परीप्सन्विव्याध क्रुद्धः शत्रुजिघांसया
punaḥ karṇastrisaptatyā bhīmasenamatheṣubhiḥ |
putraṃ parīpsanvivyādha kruddhaḥ śatrujighāṃsayā
सुषेणस्तु धनुर्गृह्य भारसाधनमुत्तमम् ।
नकुलंपञ्चभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत्
suṣeṇastu dhanurgṛhya bhārasādhanamuttamam |
nakulaṃpañcabhirbāṇairbāhvorurasi cārpayat
नकुलस्तं तु विंशत्या विद्व्वा भारसहैर्दृढैः ।
ननाद बलवन्नादं कर्णस्य भयमादधत्
nakulastaṃ tu viṃśatyā vidvvā bhārasahairdṛḍhaiḥ |
nanāda balavannādaṃ karṇasya bhayamādadhat
तं सुषेणो महाराज विद्ध्वा दशभिराशुगैः ।
चिच्छेद च धनुः शीघ्रं क्षुरप्रेण महारथः
taṃ suṣeṇo mahārāja viddhvā daśabhirāśugaiḥ |
ciccheda ca dhanuḥ śīghraṃ kṣurapreṇa mahārathaḥ
अथान्यद्वनुरादाय नकुलः क्रोधमूर्च्छितः ।
सुषेणं नवभिर्बाणैर्वारयामास संयुगे
athānyadvanurādāya nakulaḥ krodhamūrcchitaḥ |
suṣeṇaṃ navabhirbāṇairvārayāmāsa saṃyuge
स तु बाणैर्दिशो राजन्नाच्छाद्य परवीरहा ॥
आजघ्ने सारथिं चास्य सुषेणं च ततस्त्रिभिः ।
चिच्छेद चास्य सुदृढं धनुर्भल्लैस्त्रिभिस्त्रिधा
sa tu bāṇairdiśo rājannācchādya paravīrahā ||
ājaghne sārathiṃ cāsya suṣeṇaṃ ca tatastribhiḥ |
ciccheda cāsya sudṛḍhaṃ dhanurbhallaistribhistridhā
अथान्यद्वनुरादाय सुषेणः क्रोधमूर्च्छितः ।
आविध्यन्नकुलं षष्ट्या सहदेवं च सप्तभिः
athānyadvanurādāya suṣeṇaḥ krodhamūrcchitaḥ |
āvidhyannakulaṃ ṣaṣṭyā sahadevaṃ ca saptabhiḥ
तद्युद्धं सुमहद्धोरमासीद्देवासुरोपमम् ।
निघ्नतां सायकैस्तूर्णमन्योन्यस्य वधं प्रति
tadyuddhaṃ sumahaddhoramāsīddevāsuropamam |
nighnatāṃ sāyakaistūrṇamanyonyasya vadhaṃ prati
सात्यकिर्वृषसेनं तु विद्ध्वा सप्तभिरायसैः ।
पुनर्विव्याध सप्तत्या सारथिं च त्रिभिः शितैः
sātyakirvṛṣasenaṃ tu viddhvā saptabhirāyasaiḥ |
punarvivyādha saptatyā sārathiṃ ca tribhiḥ śitaiḥ
वृषसेनस्तु शैनेयं शरेणानतपर्वणा ।
आजघान महाराज शङ्खदेशे महारथम्
vṛṣasenastu śaineyaṃ śareṇānataparvaṇā |
ājaghāna mahārāja śaṅkhadeśe mahāratham
शैनेयो वृषसेनेन पत्रिणा परिपीडितः ।
कोपं चक्रे महाराज क्रुद्धो वेगं च दारुणम्
śaineyo vṛṣasenena patriṇā paripīḍitaḥ |
kopaṃ cakre mahārāja kruddho vegaṃ ca dāruṇam
जग्राहेषुवरान्वीरः शीघ्रं वै दश पञ्च च ।
सात्यकिर्वृषसेनस्य सूतं हत्वा त्रिभिः शरैः
jagrāheṣuvarānvīraḥ śīghraṃ vai daśa pañca ca |
sātyakirvṛṣasenasya sūtaṃ hatvā tribhiḥ śaraiḥ
धनुश्चिच्छेद भल्लेन जघानाश्वांश्च सप्तभिः ।
ध्वजमेकेषुणोन्मथ्य त्रिभिश्तं हृद्यताडयत्
dhanuściccheda bhallena jaghānāśvāṃśca saptabhiḥ |
dhvajamekeṣuṇonmathya tribhiśtaṃ hṛdyatāḍayat
अथावसन्नः स्वरथे मुहूर्तात्पुनरुत्थितः ।
स रणे युयुधानेन विसूताश्वरथध्वजः ।
कृतो जिघांसुः शैनेयं खङ्गचर्मधृगभ्ययात्
athāvasannaḥ svarathe muhūrtātpunarutthitaḥ |
sa raṇe yuyudhānena visūtāśvarathadhvajaḥ |
kṛto jighāṃsuḥ śaineyaṃ khaṅgacarmadhṛgabhyayāt
तस्य चापततः शीघ्रं वृषसेनस्य सात्यकिः ।
वाराहकर्णैर्दशभिरविध्यदसिचर्मणी
tasya cāpatataḥ śīghraṃ vṛṣasenasya sātyakiḥ |
vārāhakarṇairdaśabhiravidhyadasicarmaṇī
दुःशासनस्तु तं दृष्ट्वा विरथं व्यायुधं कृतम् ।
आरोप्य स्वरथं तूर्णमपोवाह रथान्तरम्
duḥśāsanastu taṃ dṛṣṭvā virathaṃ vyāyudhaṃ kṛtam |
āropya svarathaṃ tūrṇamapovāha rathāntaram
अथान्यं रथमास्थाय वृषसेनो महारथः ।
द्रौपदेयांस्त्रिसप्तत्या युयुधानं च पञ्चभिः
athānyaṃ rathamāsthāya vṛṣaseno mahārathaḥ |
draupadeyāṃstrisaptatyā yuyudhānaṃ ca pañcabhiḥ
भीमसेनं चतुःषष्ट्या सहदेवं च पञ्चभिः ।
नकुलं त्रिंशता बाणैः शतानीकं च सप्तभिः
bhīmasenaṃ catuḥṣaṣṭyā sahadevaṃ ca pañcabhiḥ |
nakulaṃ triṃśatā bāṇaiḥ śatānīkaṃ ca saptabhiḥ
शिखण्डिनं च दशभिर्धर्मराजं शतेन च ।
एतांश्चान्यांश्च राजेन्द्र प्रवीराञ्चयगृद्धिनः
śikhaṇḍinaṃ ca daśabhirdharmarājaṃ śatena ca |
etāṃścānyāṃśca rājendra pravīrāñcayagṛddhinaḥ
अभ्यर्दयन्महेष्वासः कर्णपुत्रो विशाम्पते ।
कर्णस्य युधि दुर्धर्षस्ततः पृष्ठमपालयत्
abhyardayanmaheṣvāsaḥ karṇaputro viśāmpate |
karṇasya yudhi durdharṣastataḥ pṛṣṭhamapālayat
युयुधानं च राधेयो नवैर्नवभिरायसैः ।
विसूताश्वरथं कृत्वा ललाटे त्रिभिरार्पयत्
yuyudhānaṃ ca rādheyo navairnavabhirāyasaiḥ |
visūtāśvarathaṃ kṛtvā lalāṭe tribhirārpayat
स त्वन्यं रथमास्थाय विधिवत्कल्पितं पुनः ।
युयुधे पाण्डुभिः सार्धं कर्णस्य व्यधमद्बलम्
sa tvanyaṃ rathamāsthāya vidhivatkalpitaṃ punaḥ |
yuyudhe pāṇḍubhiḥ sārdhaṃ karṇasya vyadhamadbalam
धृष्टद्युम्नस्ततः कर्णमविध्यद्दशभिः शरैः ।
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या युयुधानस्तु सप्तभिः
dhṛṣṭadyumnastataḥ karṇamavidhyaddaśabhiḥ śaraiḥ |
draupadeyāstrisaptatyā yuyudhānastu saptabhiḥ
भीमसेनश्चतुःषष्ट्या सहदेवश्च सप्तिभिः ।
नकुलस्त्रिंशता बाणैः शतानीकस्तु सप्तभिः
bhīmasenaścatuḥṣaṣṭyā sahadevaśca saptibhiḥ |
nakulastriṃśatā bāṇaiḥ śatānīkastu saptabhiḥ
शिखण्डी दशभिर्वीरो धर्मराजः शतेन तु ।
एते चान्ये च राजेन्द्र प्रवीरा जयगृद्विनः ।
अभ्यर्दयन्महेष्वासं सूतपुत्रं महामृधे
śikhaṇḍī daśabhirvīro dharmarājaḥ śatena tu |
ete cānye ca rājendra pravīrā jayagṛdvinaḥ |
abhyardayanmaheṣvāsaṃ sūtaputraṃ mahāmṛdhe
तान्सूतपुत्रो विशिखैर्दशभिर्दशभिः शरैः ।
रथेनानुचरन्वीरः प्रत्यविध्यदरिन्दमः ।
tānsūtaputro viśikhairdaśabhirdaśabhiḥ śaraiḥ |
rathenānucaranvīraḥ pratyavidhyadarindamaḥ |
सात्यकिं भीमसेनं च धृष्टद्युम्नं शिखण्डिनम् ।
द्रौपदेयांश्च संरब्धान्यतमानान्महारथान्
sātyakiṃ bhīmasenaṃ ca dhṛṣṭadyumnaṃ śikhaṇḍinam |
draupadeyāṃśca saṃrabdhānyatamānānmahārathān
विरथान्रथिनः श्रेष्ठान्निमेषार्धाच्चकार ह
virathānrathinaḥ śreṣṭhānnimeṣārdhāccakāra ha
अमोघत्वाच्च बाणानां भूतसङ्घा विसिप्मयुः
amoghatvācca bāṇānāṃ bhūtasaṅghā visipmayuḥ
तत्रास्त्रवीर्यं कर्णस्य लाघवं च महात्मनः ।
अपश्याम महाभाग तदद्भुतमिवाभवत्
tatrāstravīryaṃ karṇasya lāghavaṃ ca mahātmanaḥ |
apaśyāma mahābhāga tadadbhutamivābhavat
न ह्याददानं ददृशुः सन्दधानं च सायकान् ।
विमुञ्चन्तं च संरम्भाद पश्यन्नैव तं जनाः
na hyādadānaṃ dadṛśuḥ sandadhānaṃ ca sāyakān |
vimuñcantaṃ ca saṃrambhāda paśyannaiva taṃ janāḥ
प्रतीच्यां दिशि तं दृष्ट्वा प्राच्यां पश्याम लाघवात् ।
न च पश्याम राजेन्द्र क्व नु कर्णो व्यतिष्ठत
pratīcyāṃ diśi taṃ dṛṣṭvā prācyāṃ paśyāma lāghavāt |
na ca paśyāma rājendra kva nu karṇo vyatiṣṭhata
इषूनेवास्य पश्यामो विनिकीर्णाऽन्समन्ततः ।
छादयानान्दिशो राजञ्शलभानामिव व्रजान्
iṣūnevāsya paśyāmo vinikīrṇā'nsamantataḥ |
chādayānāndiśo rājañśalabhānāmiva vrajān
तस्य तैरिषुभिस्त्रीक्ष्णैः सम्पतद्भिः सहस्रशः ।
मरीचिभिरिवोष्णांशोः शरैः सन्नतपर्वभिः
tasya tairiṣubhistrīkṣṇaiḥ sampatadbhiḥ sahasraśaḥ |
marīcibhirivoṣṇāṃśoḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ
व्याप्ताः सर्वा दिशो राजन्योधाश्च ददृशुस्तदा ।
शरैः संवृतमाकाशं तत्राभ्रैरिव चाभवत्
vyāptāḥ sarvā diśo rājanyodhāśca dadṛśustadā |
śaraiḥ saṃvṛtamākāśaṃ tatrābhrairiva cābhavat
द्यौर्वियद्भूर्दिशश्चैव प्रच्छन्ना निशितैः शरैः ।
अरुणाभ्रावृताकारं तस्मिन्देशे बभौ वियत्
dyaurviyadbhūrdiśaścaiva pracchannā niśitaiḥ śaraiḥ |
aruṇābhrāvṛtākāraṃ tasmindeśe babhau viyat
ततः पुनरमेयात्मा कर्णो राजा महारथः ।
न्यहनत्समरे योधान्योधवृत्तमनुष्ठितः
tataḥ punarameyātmā karṇo rājā mahārathaḥ |
nyahanatsamare yodhānyodhavṛttamanuṣṭhitaḥ
नृत्यन्निव हि राधेयश्चापहस्तो रणाजिरे ।
यैर्विद्वः प्रत्यविद्व्यत्तानेकैकं त्रिगुणैः शरैः
nṛtyanniva hi rādheyaścāpahasto raṇājire |
yairvidvaḥ pratyavidvyattānekaikaṃ triguṇaiḥ śaraiḥ
शतैश्च दशभिश्चैतान्पुनर्विद्ध्वा ननाद च ।
साश्वसूतध्वजच्छत्रास्ततस्ते विवरं ददुः
śataiśca daśabhiścaitānpunarviddhvā nanāda ca |
sāśvasūtadhvajacchatrāstataste vivaraṃ daduḥ
ते हन्यमानाः कर्णेन पलायन्त दिशो दश ।
नादयन्तो दिशः सर्वाः कर्मत्रस्ता विचेतसः
te hanyamānāḥ karṇena palāyanta diśo daśa |
nādayanto diśaḥ sarvāḥ karmatrastā vicetasaḥ
तान्प्रमथ्य महेष्वासान्राधेयः शरवृष्टिभिः ।
राजानीकमसम्बाधं प्राविशच्छत्रुकर्शनः
tānpramathya maheṣvāsānrādheyaḥ śaravṛṣṭibhiḥ |
rājānīkamasambādhaṃ prāviśacchatrukarśanaḥ
स रथांस्त्रिशतं हत्वा चेदीनामनिवर्तिनाम् ।
राधेयो निशितैर्बाणैस्ततोऽभ्यागाद्युधिष्ठिरम्
sa rathāṃstriśataṃ hatvā cedīnāmanivartinām |
rādheyo niśitairbāṇaistato'bhyāgādyudhiṣṭhiram
ततस्ते विरथाः शूरा रथानन्यान्समास्थिताः ।
परिवव्रुर्महाराज धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्
tataste virathāḥ śūrā rathānanyānsamāsthitāḥ |
parivavrurmahārāja dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram
ततस्ते तु परे राजञ्छिखण्डी च ससात्यकिः ।
राधेयात्परिरक्षन्तो राजानं पर्यवारयन् ।
मुञ्चन्तो विविधान्बाणान्स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान्
tataste tu pare rājañchikhaṇḍī ca sasātyakiḥ |
rādheyātparirakṣanto rājānaṃ paryavārayan |
muñcanto vividhānbāṇānsvarṇapuṅkhāñśilāśitān
तथैव तावकाः सर्वे कर्णं दुर्वारणं रणे ।
यत्ताः शूरा महेष्वासाः पर्यरक्षन्त सर्वशः
tathaiva tāvakāḥ sarve karṇaṃ durvāraṇaṃ raṇe |
yattāḥ śūrā maheṣvāsāḥ paryarakṣanta sarvaśaḥ
नानावादित्रघोषाश्च प्रादुरासन्विशाम्पते ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे शूराणामभिगर्जताम्
nānāvāditraghoṣāśca prādurāsanviśāmpate |
siṃhanādaśca sañjajñe śūrāṇāmabhigarjatām
ततः पुनः समाजग्मुरभीताः कुरुपाण्डवाः ।
युधिष्ठिरमुखाः पार्थाः सूतपुत्रमुखा वयम्
tataḥ punaḥ samājagmurabhītāḥ kurupāṇḍavāḥ |
yudhiṣṭhiramukhāḥ pārthāḥ sūtaputramukhā vayam
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)