द्रोण पर्व

अध्याय 122: द्रोण दुःशासन को धिक्कारते हैं, धृष्टद्युम्न से लड़ते हैं

इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि चतुर्दशदिवसयुद्धे द्वाविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥

73 श्लोक · 122 में से 203

इस अध्याय में क्या होता है

द्रोण दुःशासन को धिक्कारते हैं, धृष्टद्युम्न से लड़ते हैं

दुःशासन का रथ पास देखकर द्रोण पूछते हैं कि वह क्यों भाग रहा है। वे उसे द्यूत के वचन याद दिलाते हैं, जब उसने द्रौपदी को जुए में जीती दासी कहा था, और कहते हैं कि द्रौपदी का क्लेश उसी से आरम्भ हुआ। एक सात्यकि से भागने वाला अर्जुन और भीम के सामने क्या करेगा? भीम के रक्त पीने की प्रतिज्ञा पूरी होने से पहले युधिष्ठिर से सन्धि कर ले। दुःशासन चुपचाप सात्यकि से लड़ने लौट जाता है। द्रोण पाञ्चाल राजकुमार वीरकेतु और उसके चार भाइयों को मारते हैं। रोते हुए धृष्टद्युम्न द्रोण को मूर्च्छित कर तलवार लेकर उनके रथ पर कूदते हैं, पर पास से चलने वाले बाण उन्हें हटा देते हैं। द्रोण उनके सारथि को मारकर व्यूह फिर साध लेते हैं।

सञ्जय उवाच

122.1

दुःशासनरथं दृष्ट्वा समीपे पर्यवस्थितम् ।
भारद्वाजस्ततो वाक्यं दुःशासनमथाब्रवीत्

duḥśāsanarathaṃ dṛṣṭvā samīpe paryavasthitam |
bhāradvājastato vākyaṃ duḥśāsanamathābravīt

122.2

दुःशासन रथाः सर्वे कस्माच्चैते प्रविद्रुताः ।
कच्चित्क्षेमं तु नृपतेः कच्चिज्जीवति सैन्धवः

duḥśāsana rathāḥ sarve kasmāccaite pravidrutāḥ |
kaccitkṣemaṃ tu nṛpateḥ kaccijjīvati saindhavaḥ

122.3

राजपुत्रो भवानत्र राजभ्राता महारथः ।
किमर्थं द्रवते युद्धे यौवराज्यमवाप्य च

rājaputro bhavānatra rājabhrātā mahārathaḥ |
kimarthaṃ dravate yuddhe yauvarājyamavāpya ca

122.4

दासी जिताऽसि द्यूते त्वं यथा कामचरी भव ।
वाससां वाहिका राज्ञो भ्रातुर्ज्येष्ठस्य मे भव

dāsī jitā'si dyūte tvaṃ yathā kāmacarī bhava |
vāsasāṃ vāhikā rājño bhrāturjyeṣṭhasya me bhava

122.5

न सन्ति पतयः सर्वे तेऽद्य षण्ढतिलैः समाः ।
दुःशासनैवं कस्मात्त्वं पूर्वमुक्त्वा पलायसे

na santi patayaḥ sarve te'dya ṣaṇḍhatilaiḥ samāḥ |
duḥśāsanaivaṃ kasmāttvaṃ pūrvamuktvā palāyase

122.6

स्वयं वैरं महत्कृत्वा पाञ्चालैः पाण्डवैः सह ।
एकं सात्यकिमासाद्य कथं भीतोऽसि संयुगे

svayaṃ vairaṃ mahatkṛtvā pāñcālaiḥ pāṇḍavaiḥ saha |
ekaṃ sātyakimāsādya kathaṃ bhīto'si saṃyuge

122.7

न जानीषे पुरा त्वं तु गृह्णन्नक्षान्दुरोदरे ।
शरा ह्येते भविष्यन्ति दारुणाशीविषोपमाः

na jānīṣe purā tvaṃ tu gṛhṇannakṣāndurodare |
śarā hyete bhaviṣyanti dāruṇāśīviṣopamāḥ

122.8

अप्रियाणां हि वचनं पाण्डवस्य विशेषतः ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशस्त्वन्मूलो ह्यभवत्पुरा

apriyāṇāṃ hi vacanaṃ pāṇḍavasya viśeṣataḥ |
draupadyāśca parikleśastvanmūlo hyabhavatpurā

122.9

क्व ते मानश्च दर्पश्च क्व ते वीर्यं क्व गर्जितम् ।
आशीविषसमान्पार्थान्कोपयित्वा क्व यास्यसि

kva te mānaśca darpaśca kva te vīryaṃ kva garjitam |
āśīviṣasamānpārthānkopayitvā kva yāsyasi

122.10

शोच्येयं भारती सेना राज्यं चैव सुयोधनः ।
यस्य त्वं कर्कशो भ्राता पलायनपरायणः

śocyeyaṃ bhāratī senā rājyaṃ caiva suyodhanaḥ |
yasya tvaṃ karkaśo bhrātā palāyanaparāyaṇaḥ

122.11

ननु नाम त्वया वीर दार्यमाणा भयार्दिता ।
स्वबाहुबलमास्थाय रक्षितव्या ह्यनीकिनी

nanu nāma tvayā vīra dāryamāṇā bhayārditā |
svabāhubalamāsthāya rakṣitavyā hyanīkinī

122.12

स त्वमद्य रणं हित्वा भीतो हर्षयसे परान् ।
विद्रुते त्वयि सैन्यस्य नायके शत्रुमूदन ।
कोऽन्यः स्थास्यति सङ्ग्रामे भीतो भीते व्यपाश्रये

sa tvamadya raṇaṃ hitvā bhīto harṣayase parān |
vidrute tvayi sainyasya nāyake śatrumūdana |
ko'nyaḥ sthāsyati saṅgrāme bhīto bhīte vyapāśraye

122.13

एकेन सात्वतेनाद्य युध्यमानस्य तेन वै ।
पलायने तव मतिः सङ्ग्रामाद्धि प्रवर्तते

ekena sātvatenādya yudhyamānasya tena vai |
palāyane tava matiḥ saṅgrāmāddhi pravartate

122.14

यदा गाण्डीवधन्वानं भीमसेनं च कौरव ।
यमौ च द्रक्ष्यसि रणे तदा वै किं करिष्यसि

yadā gāṇḍīvadhanvānaṃ bhīmasenaṃ ca kaurava |
yamau ca drakṣyasi raṇe tadā vai kiṃ kariṣyasi

122.15

युधि फल्गुनबाणानां मूर्याग्निसमवर्चसाम् ।
न तुल्याः सात्यकिशरा येभ्यो भीतः पलायसे

yudhi phalgunabāṇānāṃ mūryāgnisamavarcasām |
na tulyāḥ sātyakiśarā yebhyo bhītaḥ palāyase

122.16

त्वरितो वीर गच्छ त्वं गान्धार्युदरमाविश ।
पृथिव्यां धावमानस्य नान्यत्पश्यामि जीवनम्

tvarito vīra gaccha tvaṃ gāndhāryudaramāviśa |
pṛthivyāṃ dhāvamānasya nānyatpaśyāmi jīvanam

122.17

यदि तावत्कृता बुद्धिः पलायनपरायणा ।
पृथिवी धर्मराजाय शमेनैव प्रदीयताम्

yadi tāvatkṛtā buddhiḥ palāyanaparāyaṇā |
pṛthivī dharmarājāya śamenaiva pradīyatām

122.18

यावत्फल्गुननाराचा निर्मुक्तोरगसन्निभाः ।
नाविशन्ति शरीरं ते तावत्संशाम्य पाण्डवैः

yāvatphalgunanārācā nirmuktoragasannibhāḥ |
nāviśanti śarīraṃ te tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ

122.19

यावत्ते पृथिवीं पार्था हत्वा भ्रातृशतं रणे ।
नाक्षिपन्ति महात्मानस्तावत्संशाम्य पाण्डवैः

yāvatte pṛthivīṃ pārthā hatvā bhrātṛśataṃ raṇe |
nākṣipanti mahātmānastāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ

122.20

यावन्न क्रुध्यते राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कृष्णश्च समरश्लाघी तावत्संशाम्य पाण्डवैः

yāvanna krudhyate rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |
kṛṣṇaśca samaraślāghī tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ

122.21

यावद्भीमो महाबाहुर्विगाह्य महतीं चमूम् ।
सोदरांस्ते न मृद्राति तावत्संशाम्य पाण्डवैः

yāvadbhīmo mahābāhurvigāhya mahatīṃ camūm |
sodarāṃste na mṛdrāti tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ

122.22

पूर्वमुक्तश्च ते भ्राता भीष्मेणासौ सुयोधनः ।
अजेयाः पाण्डवाः सङ्ख्ये सौम्य संशाम्य तैः सह

pūrvamuktaśca te bhrātā bhīṣmeṇāsau suyodhanaḥ |
ajeyāḥ pāṇḍavāḥ saṅkhye saumya saṃśāmya taiḥ saha

122.23

मया शमवता चोक्तो रक्ष शेषं सुयोधन ।
संशाम्य पार्थैस्त्वं रक्ष वीर सर्वान्महीक्षितः

mayā śamavatā cokto rakṣa śeṣaṃ suyodhana |
saṃśāmya pārthaistvaṃ rakṣa vīra sarvānmahīkṣitaḥ

122.24

न च तत्कृतवान्मन्दस्तव भ्रातां सुयोधनः ।
स युद्धे धृतिमास्थाय यत्तो युध्यस्व पाण्डवैः

na ca tatkṛtavānmandastava bhrātāṃ suyodhanaḥ |
sa yuddhe dhṛtimāsthāya yatto yudhyasva pāṇḍavaiḥ

122.25

तवापि शोणितं भीमः पास्यतीति मया श्रुतम् ।
तच्चाप्यवितथं तस्य तत्तथैव भविष्यति

tavāpi śoṇitaṃ bhīmaḥ pāsyatīti mayā śrutam |
taccāpyavitathaṃ tasya tattathaiva bhaviṣyati

122.26

किं भीमस्य न जानासि विक्रमं त्वं सुबालिश ।
यत्त्वया वैरमारब्धं संयुगे प्रपलायिना

kiṃ bhīmasya na jānāsi vikramaṃ tvaṃ subāliśa |
yattvayā vairamārabdhaṃ saṃyuge prapalāyinā

122.27

गच्छ तूर्णं रथेनैव यत्र तिष्ठति सात्यकिः ।
त्वया हीनं बलं ह्येतद्विद्रविष्यति भारत ॥
आत्मार्थं योधय रणे सात्यकिं सत्यविक्रमम्

gaccha tūrṇaṃ rathenaiva yatra tiṣṭhati sātyakiḥ |
tvayā hīnaṃ balaṃ hyetadvidraviṣyati bhārata ||
ātmārthaṃ yodhaya raṇe sātyakiṃ satyavikramam

122.28

एवमुक्तस्तव सुतो नाब्रवीत्किञ्चिदप्यसौ ।
श्रुतं चाश्रुतवत्कृत्वा प्रायाद्येन स सात्यकिः

evamuktastava suto nābravītkiñcidapyasau |
śrutaṃ cāśrutavatkṛtvā prāyādyena sa sātyakiḥ

122.29

सैन्येन महता युक्तो म्लेच्छानामनिवर्तिनाम् ।
आसाद्य च रणे यत्तो युयुधानमयोधयत्

sainyena mahatā yukto mlecchānāmanivartinām |
āsādya ca raṇe yatto yuyudhānamayodhayat

122.30

द्रोणोऽपि रथिनां श्रेष्ठः पाञ्चालान्पाण्डवांस्तथा ।
अभ्यद्रवत सङ्क्रुद्धौ जवमास्थाय मध्यमम्

droṇo'pi rathināṃ śreṣṭhaḥ pāñcālānpāṇḍavāṃstathā |
abhyadravata saṅkruddhau javamāsthāya madhyamam

122.31

प्रविश्य च रणे द्रोणः पाण्डवानां वरूथिनीम् ।
द्रावयामास योधान्वै शतशोऽथ सहस्रशः

praviśya ca raṇe droṇaḥ pāṇḍavānāṃ varūthinīm |
drāvayāmāsa yodhānvai śataśo'tha sahasraśaḥ

122.32

ततो द्रोणो महाराज नाम विश्राव्य संयुगे ।
पाण्डुपाञ्चालमत्स्यानां प्रचक्रे कदनं महत्

tato droṇo mahārāja nāma viśrāvya saṃyuge |
pāṇḍupāñcālamatsyānāṃ pracakre kadanaṃ mahat

122.33

तं जयन्तमनीकानि भारद्वाजं ततस्ततः ।
पाञ्चालपुत्रो द्युतिमान्वीरकेतुः समभ्ययात्

taṃ jayantamanīkāni bhāradvājaṃ tatastataḥ |
pāñcālaputro dyutimānvīraketuḥ samabhyayāt

122.34

स द्रोणं पञ्चभिर्विद्व्वा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
ध्वजमेकेन विव्याध सारथिं चास्य सप्तभिः

sa droṇaṃ pañcabhirvidvvā śaraiḥ sannataparvabhiḥ |
dhvajamekena vivyādha sārathiṃ cāsya saptabhiḥ

122.35

तत्राद्भुतं महाराज दृष्ट्वानस्मि संयुगे ।
यद्द्रोणो रभसं युद्धे पाञ्चाल्यं नात्यवर्तत

tatrādbhutaṃ mahārāja dṛṣṭvānasmi saṃyuge |
yaddroṇo rabhasaṃ yuddhe pāñcālyaṃ nātyavartata

122.36

सन्निरुद्धं रमे द्रोणं पाञ्चला वीक्ष्य मारिष ।
आवव्रुः सर्वतो राजन्धर्मपुत्रजयैषिणः

sanniruddhaṃ rame droṇaṃ pāñcalā vīkṣya māriṣa |
āvavruḥ sarvato rājandharmaputrajayaiṣiṇaḥ

122.37

ते शरैरग्निसंकाशैस्तोमरैश्च महाधनैः ।
शस्त्रैश्च विविधै राजन्द्रोणमेकमवाकिरन्

te śarairagnisaṃkāśaistomaraiśca mahādhanaiḥ |
śastraiśca vividhai rājandroṇamekamavākiran

122.38

निवार्य तान्बाणगणान्द्रोणो राजन्समन्ततः ।
महाजलधरान्व्योम्नि मातरिश्वेव चाबभौ

nivārya tānbāṇagaṇāndroṇo rājansamantataḥ |
mahājaladharānvyomni mātariśveva cābabhau

122.39

ततः शरं महाघोरं मूर्यपावकसन्निभम् ।
सन्दधे परवीरघ्नो वीरकेतो रथं प्रति

tataḥ śaraṃ mahāghoraṃ mūryapāvakasannibham |
sandadhe paravīraghno vīraketo rathaṃ prati

122.40

स भित्त्वा तु शरो राजन्पाञ्चालकुलनन्दनम् ।
अभ्यगाद्धरणीं तूर्णं लोहितार्द्रो ज्वलन्निव

sa bhittvā tu śaro rājanpāñcālakulanandanam |
abhyagāddharaṇīṃ tūrṇaṃ lohitārdro jvalanniva

122.41

ततोऽपतद्रथात्तूर्णं पाञ्चालकुलनन्दनः ।
पर्वताग्रादिव महांश्चम्पको वायुपीडितः

tato'patadrathāttūrṇaṃ pāñcālakulanandanaḥ |
parvatāgrādiva mahāṃścampako vāyupīḍitaḥ

122.42

तस्मिन्हते महेष्वासे राजपुत्रे महाबले ।
पाञ्चालास्त्वरिता द्रोणं समन्तात्पर्यवारयन्

tasminhate maheṣvāse rājaputre mahābale |
pāñcālāstvaritā droṇaṃ samantātparyavārayan

122.43

चित्रकेतुः सुधन्वा च चित्रवर्मा च भारत ।
तथा चित्ररथश्चैव भ्रातृव्यसनकर्शिताः

citraketuḥ sudhanvā ca citravarmā ca bhārata |
tathā citrarathaścaiva bhrātṛvyasanakarśitāḥ

122.44

अभ्यद्रवन्त सहिता भारद्वाजं युयुत्सवः ।
मुञ्चन्तः शरवर्षाणि तपान्ते जलदा इव ॥
अदृश्यं समरे चक्रुर्भारद्वाजं सुधन्विनः

abhyadravanta sahitā bhāradvājaṃ yuyutsavaḥ |
muñcantaḥ śaravarṣāṇi tapānte jaladā iva ||
adṛśyaṃ samare cakrurbhāradvājaṃ sudhanvinaḥ

122.45

स वध्यमानो बहुधा राजपुत्रैर्महारथैः ।
क्रोधमाहारयत्तेषामभावाय द्विजर्षभः

sa vadhyamāno bahudhā rājaputrairmahārathaiḥ |
krodhamāhārayatteṣāmabhāvāya dvijarṣabhaḥ

122.46

ततः शरमयं जालं द्रोणस्तेषामवासृजत् ।
ते हन्यमाना द्रोणस्य शरैराकर्णचोदितैः ।
कर्तव्यं नाभ्यजानन्वै कुमारा राजसत्तम

tataḥ śaramayaṃ jālaṃ droṇasteṣāmavāsṛjat |
te hanyamānā droṇasya śarairākarṇacoditaiḥ |
kartavyaṃ nābhyajānanvai kumārā rājasattama

122.47

तान्विमूढान्रणे द्रोणः प्रहसन्निव भारत ।
व्यश्वसूतरथांश्चक्रे कुमारान्कुपितो रणे

tānvimūḍhānraṇe droṇaḥ prahasanniva bhārata |
vyaśvasūtarathāṃścakre kumārānkupito raṇe

122.48

अथापरैः सुनिशितैर्भल्लैस्तेषां महायशाः ।
पुष्पाणीव विवान्वायुः सोत्तमाङ्गान्यपातयत्

athāparaiḥ suniśitairbhallaisteṣāṃ mahāyaśāḥ |
puṣpāṇīva vivānvāyuḥ sottamāṅgānyapātayat

122.49

ते रथेभ्यो हताः पेतुः क्षितौ राजन्सुवर्चसः ।
देवासुरे पुरा युद्धे यथा दैतेयदानवाः

te rathebhyo hatāḥ petuḥ kṣitau rājansuvarcasaḥ |
devāsure purā yuddhe yathā daiteyadānavāḥ

122.50

तान्निहत्य रणे राजन्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
कार्मुकं भ्रामयामास हेमपृष्ठं दुरासदम्

tānnihatya raṇe rājanbhāradvājaḥ pratāpavān |
kārmukaṃ bhrāmayāmāsa hemapṛṣṭhaṃ durāsadam

122.51

तदस्य भ्राजते राजन्मेघमध्ये तडिद्यथा

tadasya bhrājate rājanmeghamadhye taḍidyathā

122.52

पाञ्चालान्निहतान्दृष्ट्वा देवकल्पान्महारथान् ।
धृष्टद्युम्नो भृशोद्विग्नो नेत्राभ्यां पातयञ्जलम् ।
अभ्यवर्तत सङ्गारमे क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति

pāñcālānnihatāndṛṣṭvā devakalpānmahārathān |
dhṛṣṭadyumno bhṛśodvigno netrābhyāṃ pātayañjalam |
abhyavartata saṅgārame kruddho droṇarathaṃ prati

122.53

ततो हाहेति सहसा नादः समभवन्नृप ।
पाञ्चाल्येन रणे दृष्ट्वा द्रोणमावारितं शरैः

tato hāheti sahasā nādaḥ samabhavannṛpa |
pāñcālyena raṇe dṛṣṭvā droṇamāvāritaṃ śaraiḥ

122.54

से च्छाद्यमानो बहुधा पार्षतेन महात्मना ।
न विव्यथे ततो द्रोणः स्मयन्नेवान्वयुध्यत

se cchādyamāno bahudhā pārṣatena mahātmanā |
na vivyathe tato droṇaḥ smayannevānvayudhyata

122.55

ततो द्रोणं महाराज पाञ्चाल्यः क्रोधमूर्च्छितः ।
आजघानोरसि क्रुद्धो नवत्या नतपर्वणाम्

tato droṇaṃ mahārāja pāñcālyaḥ krodhamūrcchitaḥ |
ājaghānorasi kruddho navatyā nataparvaṇām

122.56

स गाढविद्धो बलिना भारद्वाजो महायशाः ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं च जगाम ह

sa gāḍhaviddho balinā bhāradvājo mahāyaśāḥ |
niṣasāda rathopasthe kaśmalaṃ ca jagāma ha

122.57

तं वै तथागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नः पराक्रमी ।
चापमुत्सृज्य शीघ्रं तु असिं जग्राह वीर्यवान्

taṃ vai tathāgataṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnaḥ parākramī |
cāpamutsṛjya śīghraṃ tu asiṃ jagrāha vīryavān

122.58

अवप्लुत्य रथाच्चापि त्वरितः स महारथः ।
आरुरोह रथं तूर्णं भारद्वाजस्य मारिष ।
हर्तुमिच्छञ्शिरः कायात्क्रोधसंरक्रलोचनः

avaplutya rathāccāpi tvaritaḥ sa mahārathaḥ |
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ bhāradvājasya māriṣa |
hartumicchañśiraḥ kāyātkrodhasaṃrakralocanaḥ

122.59

प्रत्याश्वस्तस्ततो द्रोणो धनुर्गृह्य महारवम् ।
आसन्नमागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नं जिघांसया

pratyāśvastastato droṇo dhanurgṛhya mahāravam |
āsannamāgataṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnaṃ jighāṃsayā

122.60

शरैर्वैतस्तिकै राजन्विव्याधासन्नवेधिभिः ।
योधयामास समरे धृष्टद्युम्नं महारथम्

śarairvaitastikai rājanvivyādhāsannavedhibhiḥ |
yodhayāmāsa samare dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham

122.61

ते हि वैतस्तिका नाम शरा आमन्नयोधिनः ।
द्रोणस्य विहिता राजन्यैर्धृष्टद्युम्नमाक्षिणोत्

te hi vaitastikā nāma śarā āmannayodhinaḥ |
droṇasya vihitā rājanyairdhṛṣṭadyumnamākṣiṇot

122.62

स वध्यमानो बहुभिः सायकैस्तैर्महाबलः ।
अवप्लुत्य रथात्तूर्णं भग्नवेगः पराक्रमी

sa vadhyamāno bahubhiḥ sāyakaistairmahābalaḥ |
avaplutya rathāttūrṇaṃ bhagnavegaḥ parākramī

122.63

आरुह्य स्वरथं वीरः प्रगृह्य च महद्धनुः ।
विव्याध समरे द्रोणं धृष्टद्युम्नो महारथः

āruhya svarathaṃ vīraḥ pragṛhya ca mahaddhanuḥ |
vivyādha samare droṇaṃ dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ

122.64

द्रोणश्चापि महाराज शरैर्विव्याध पार्षतम्

droṇaścāpi mahārāja śarairvivyādha pārṣatam

122.65

तदद्भुतमभूद्युद्धं द्रोणपाञ्चालयोस्तदा ।
त्रैलोक्यकाङ्क्षिणोरासीच्छक्रप्रह्लादयोरिव

tadadbhutamabhūdyuddhaṃ droṇapāñcālayostadā |
trailokyakāṅkṣiṇorāsīcchakraprahlādayoriva

122.66

मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ।
चरन्तौ युद्धमार्गज्ञौ ततक्षतुरथेषुभिः

maṇḍalāni vicitrāṇi yamakānītarāṇi ca |
carantau yuddhamārgajñau tatakṣaturatheṣubhiḥ

122.67

मोहयन्तौ मनांस्याजौ योधानां द्रोणपार्षतौ ।
सृजन्तौ शरवर्षाणि वर्षास्विव बलाहकौ ।
छादयन्तौ महात्मानौ शरैर्व्योम दिशो महीम्

mohayantau manāṃsyājau yodhānāṃ droṇapārṣatau |
sṛjantau śaravarṣāṇi varṣāsviva balāhakau |
chādayantau mahātmānau śarairvyoma diśo mahīm

122.68

तदद्भुतं तयोर्युद्धं भूतसङ्घा ह्यपूजयन् ।
क्षत्रियाश्च महाराज ये चान्ये तव सैनिकाः

tadadbhutaṃ tayoryuddhaṃ bhūtasaṅghā hyapūjayan |
kṣatriyāśca mahārāja ye cānye tava sainikāḥ

122.69

अवश्यं समरे द्रोणो दृष्टद्युम्नेन सङ्गतः ।
वशमेष्यति नो राजन्पाञ्चाला इति चुक्रुशुः

avaśyaṃ samare droṇo dṛṣṭadyumnena saṅgataḥ |
vaśameṣyati no rājanpāñcālā iti cukruśuḥ

122.70

द्रोणस्तु त्वरितो युद्धे धृष्टद्युम्नस्य सारथेः ।
शिरः प्रच्यावयामास फलं पक्वं तरोरिव

droṇastu tvarito yuddhe dhṛṣṭadyumnasya sāratheḥ |
śiraḥ pracyāvayāmāsa phalaṃ pakvaṃ taroriva

122.71

ततस्तु प्रद्रुता वाहा राजंस्तस्य महात्मनः

tatastu pradrutā vāhā rājaṃstasya mahātmanaḥ

122.72

तेषु प्रद्रवमाणेषु पाञ्चालान्सृञ्जयांस्तथा ।
अयोधयद्रणे द्रोणस्तत्रतत्र पराक्रमी

teṣu pradravamāṇeṣu pāñcālānsṛñjayāṃstathā |
ayodhayadraṇe droṇastatratatra parākramī

122.73

विजित्य पाण्डुपाञ्चालान्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
स्वं व्यूहं पुनरास्थाय स्थितोऽभवदरिन्दमः ।
न चैनं पाण्‍डवा युद्धे जेतुमुत्सेहिरे प्रभो

vijitya pāṇḍupāñcālānbhāradvājaḥ pratāpavān |
svaṃ vyūhaṃ punarāsthāya sthito'bhavadarindamaḥ |
na cainaṃ pāṇ‍ḍavā yuddhe jetumutsehire prabho

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)