अध्याय 70: परीक्षित का नामकरण, हस्तिनापुर में स्वागत की तैयारी

ब्रह्मास्त्रं तु यदा राजन्कृष्णेन प्रतिसंहृतम् ।
तदा तद्वेश्म ते पित्रा तेजसाऽभिविदीपितम्

brahmāstraṃ tu yadā rājankṛṣṇena pratisaṃhṛtam |
tadā tadveśma te pitrā tejasā'bhividīpitam

ततो रक्षांसि सर्वाणि नेशुस्त्यक्त्वा गृहं तु तत् ।
अन्तरिक्षे च वागासीत्साधु केशव साध्विति

tato rakṣāṃsi sarvāṇi neśustyaktvā gṛhaṃ tu tat |
antarikṣe ca vāgāsītsādhu keśava sādhviti

तदस्त्रं ज्वलितं चापि पितामहमगात्तदा ।
ततः प्राणान्पुनर्लेभे पिता तव नरेश्वर

tadastraṃ jvalitaṃ cāpi pitāmahamagāttadā |
tataḥ prāṇānpunarlebhe pitā tava nareśvara

व्यचेष्टत च बालोसौ यथोत्साहं यताबलम् ।
बभूवुर्मुदिता राजंस्ततस्ता भरतस्त्रियः

vyaceṣṭata ca bālosau yathotsāhaṃ yatābalam |
babhūvurmuditā rājaṃstatastā bharatastriyaḥ

ब्राह्मणा वाचयामासुर्गोविन्दस्यैव शासनात् ।
ततस्ता मुदिताः सर्वाः प्रशशंसुर्जनार्दनम्

brāhmaṇā vācayāmāsurgovindasyaiva śāsanāt |
tatastā muditāḥ sarvāḥ praśaśaṃsurjanārdanam

स्त्रियो भरतसिंहानां नावं लब्ध्वेव पारगाः ।
कुन्ती द्रुपदपुत्री च सुभद्रा चोत्तरा तथा ।
स्त्रियश्चान्या नृसिंहानां बभूवुर्हृष्टमानसाः

striyo bharatasiṃhānāṃ nāvaṃ labdhveva pāragāḥ |
kuntī drupadaputrī ca subhadrā cottarā tathā |
striyaścānyā nṛsiṃhānāṃ babhūvurhṛṣṭamānasāḥ

तत्र मल्ला नटाश्चैव ग्रन्थिकाः सौख्यशायिकाः ।
सूतमागधसङ्घाश्चाप्यस्तुवंस्तं जनार्दनम्

tatra mallā naṭāścaiva granthikāḥ saukhyaśāyikāḥ |
sūtamāgadhasaṅghāścāpyastuvaṃstaṃ janārdanam

कुरुवंशस्तवाख्याभिराशीर्भिर्भरतर्षभ ।
सभाजयत संहृष्टो महाराज महाजनः

kuruvaṃśastavākhyābhirāśīrbhirbharatarṣabha |
sabhājayata saṃhṛṣṭo mahārāja mahājanaḥ

उत्थाय तु यथाकालमुत्तरा यदुनन्दनम् ।
अभ्यवादयत प्रीता सह पुत्रेण भारत

utthāya tu yathākālamuttarā yadunandanam |
abhyavādayata prītā saha putreṇa bhārata

ततस्तस्यै ददौ प्रीतो बहुरत्नं विशेषतः ।
तथैव वृष्णिशार्दूलो नाम चास्याकरोत्प्रभुः ।
पितुस्तव महाराज सत्यसन्धो जनार्दनः

tatastasyai dadau prīto bahuratnaṃ viśeṣataḥ |
tathaiva vṛṣṇiśārdūlo nāma cāsyākarotprabhuḥ |
pitustava mahārāja satyasandho janārdanaḥ

परिक्षीणे कुले यस्माज्जातोऽयमभिमन्युजः ।
परिक्षिदिति नामास्य भवत्वित्यब्रवीत्तदा

parikṣīṇe kule yasmājjāto'yamabhimanyujaḥ |
parikṣiditi nāmāsya bhavatvityabravīttadā

सोऽवर्धत यथाकालं पिता तव जनाधिप ।
मनःप्रह्लादनश्चासीत्सर्वलोकस्य भारत

so'vardhata yathākālaṃ pitā tava janādhipa |
manaḥprahlādanaścāsītsarvalokasya bhārata

मासजातस्तु ते वीर पिता भवति भारत ।
अथाजग्मुः सुबहुलं रत्नमादाय पाण्डवाः

māsajātastu te vīra pitā bhavati bhārata |
athājagmuḥ subahulaṃ ratnamādāya pāṇḍavāḥ

मेरुकूटनिभान्भाण्डान्कलशान्भाजनानि च ।
कृताकृतं महद्भीममादाय पुरुषोत्तमाः

merukūṭanibhānbhāṇḍānkalaśānbhājanāni ca |
kṛtākṛtaṃ mahadbhīmamādāya puruṣottamāḥ

भारतैर्वाहनैस्तत्र गोरुते गोरुते पथि ।
निवसन्तो ययुर्देवं स्मरन्तः परमेष्ठिनः

bhāratairvāhanaistatra gorute gorute pathi |
nivasanto yayurdevaṃ smarantaḥ parameṣṭhinaḥ

नासीत्तत्र नृपः कश्चिदभारार्तो नृपं विना ।
भीमादयोऽपि यज्ञार्थं वहन्ते किं पुनर्जनाः

nāsīttatra nṛpaḥ kaścidabhārārto nṛpaṃ vinā |
bhīmādayo'pi yajñārthaṃ vahante kiṃ punarjanāḥ

तान्समीपगताञ्श्रुत्वा निर्ययुर्वृष्णिपुङ्गवाः ।
अलञ्चक्रुश्च माल्यौघैर्नगरं नागसाह्वयम्

tānsamīpagatāñśrutvā niryayurvṛṣṇipuṅgavāḥ |
alañcakruśca mālyaughairnagaraṃ nāgasāhvayam

पताकाभिर्विचित्राभिर्ध्वजैश्च विविधैरपि ।
वेश्मानि समलञ्चक्रुः पौराश्चापि जनेश्वरः

patākābhirvicitrābhirdhvajaiśca vividhairapi |
veśmāni samalañcakruḥ paurāścāpi janeśvaraḥ

देवतायतनानां च पूजाः सुविविधास्तथा ।
संदिदेशाथ विदुरः पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया

devatāyatanānāṃ ca pūjāḥ suvividhāstathā |
saṃdideśātha viduraḥ pāṇḍuputrapriyepsayā

राजमार्गाश्च तत्रासन्सुमनोभिरलङ्कृताः ।
शुशुभे तत्पुरं चापि समुद्रौघनिभस्वनम्

rājamārgāśca tatrāsansumanobhiralaṅkṛtāḥ |
śuśubhe tatpuraṃ cāpi samudraughanibhasvanam

नर्तकैश्चापि नृत्यद्भिर्गायकानां च निःस्वनैः ।
आसीद्वैश्रवणस्येव निवासस्तत्पुरं तदा

nartakaiścāpi nṛtyadbhirgāyakānāṃ ca niḥsvanaiḥ |
āsīdvaiśravaṇasyeva nivāsastatpuraṃ tadā

बन्दिभिश्च नरै राजन्स्त्रीसहायैश्च सर्वशः ।
तत्रतत्र विविक्तेषु समन्तादुपशोभितम्

bandibhiśca narai rājanstrīsahāyaiśca sarvaśaḥ |
tatratatra vivikteṣu samantādupaśobhitam

पताका धूयमानाश्च समन्तान्मातरिश्वना ।
अदर्शयन्निव तदा कुरून्वै दक्षिणोत्तरान्

patākā dhūyamānāśca samantānmātariśvanā |
adarśayanniva tadā kurūnvai dakṣiṇottarān

अघोषयंस्तदा चाप पुरुषा राजमार्गतः ।
सर्वरात्रविहारोऽद्य रत्नाभरणलक्षणः

aghoṣayaṃstadā cāpa puruṣā rājamārgataḥ |
sarvarātravihāro'dya ratnābharaṇalakṣaṇaḥ