अध्याय 18: कुन्ती बताती हैं, उन्होंने युद्ध को क्यों उकसाया

एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डवः ।
कृतमुद्धरणं पूर्वं मया वः सीदतां नृपाः

evametanmahābāho yathā vadasi pāṇḍavaḥ |
kṛtamuddharaṇaṃ pūrvaṃ mayā vaḥ sīdatāṃ nṛpāḥ

द्यूतापहृतराज्यानां पतितानां सुखादपि ।
ज्ञातिभिः परिभूतानां कृतमुद्धरणं मया

dyūtāpahṛtarājyānāṃ patitānāṃ sukhādapi |
jñātibhiḥ paribhūtānāṃ kṛtamuddharaṇaṃ mayā

कथं पाण्डोर्न नश्येत संततिः पुरुषर्षभाः ।
यशश्च वो न नश्येत इति चोद्धरणं कृतम्

kathaṃ pāṇḍorna naśyeta saṃtatiḥ puruṣarṣabhāḥ |
yaśaśca vo na naśyeta iti coddharaṇaṃ kṛtam

यूयमिन्द्रसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ।
मा परेषां मुखप्रेक्षाः स्थेत्येवं तत्कृतं मया

yūyamindrasamāḥ sarve devatulyaparākramāḥ |
mā pareṣāṃ mukhaprekṣāḥ sthetyevaṃ tatkṛtaṃ mayā

कथं धर्मभृतां श्रेष्ठो राजा त्वं वासवोपमः ।
पुनर्वने न दुःखी स्या इति चोद्धरणं कृतम्

kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭho rājā tvaṃ vāsavopamaḥ |
punarvane na duḥkhī syā iti coddharaṇaṃ kṛtam

नागायुतसमप्राणः ख्यातविक्रमपौरुषः ।
नायं भीमोत्ययं गच्छेदिति चोद्धरणं कृतम्

nāgāyutasamaprāṇaḥ khyātavikramapauruṣaḥ |
nāyaṃ bhīmotyayaṃ gacchediti coddharaṇaṃ kṛtam

भीमसेनादवरजस्तथाऽयं वासवोपमः ।
विजयो नावसीदेत इति चोद्धरणं कृतम्

bhīmasenādavarajastathā'yaṃ vāsavopamaḥ |
vijayo nāvasīdeta iti coddharaṇaṃ kṛtam

नकुलः सहदेवश्च तथेमौ गुरुवर्तिनौ ।
क्षुधा कथं न सीदेतामिति चोद्धरणं कृतम्

nakulaḥ sahadevaśca tathemau guruvartinau |
kṣudhā kathaṃ na sīdetāmiti coddharaṇaṃ kṛtam

इयं च बृहती श्यामा तथाऽत्यायतलोचना ।
वृथा सभातले क्लिष्टा मा भूदिति च तत्कृतं

iyaṃ ca bṛhatī śyāmā tathā'tyāyatalocanā |
vṛthā sabhātale kliṣṭā mā bhūditi ca tatkṛtaṃ

अपेक्षतामेव वो भीम वेपन्तीं कदलीमिव ।
स्त्रीधर्मिणीमरिष्टाङ्गीं तथा द्यूतपराजिताम्

apekṣatāmeva vo bhīma vepantīṃ kadalīmiva |
strīdharmiṇīmariṣṭāṅgīṃ tathā dyūtaparājitām

दुःशासनो यदा मौर्ख्याद्दासीवत्पर्यकर्षत ।
तदैव विदितं मह्यं पराभूतमिदं कुलम्

duḥśāsano yadā maurkhyāddāsīvatparyakarṣata |
tadaiva viditaṃ mahyaṃ parābhūtamidaṃ kulam

निषण्णाः कुरवश्चैव तदा मे श्वशुरादयः ।
सा दैवं नाथमिच्छन्ती व्यलपत्कुररी यथा

niṣaṇṇāḥ kuravaścaiva tadā me śvaśurādayaḥ |
sā daivaṃ nāthamicchantī vyalapatkurarī yathā

केशपक्षे परामृष्टा पापेन् हतबुद्धिना ।
यदा दुःशासनेनैषा तदा मुह्याम्यहं नृपाः

keśapakṣe parāmṛṣṭā pāpen hatabuddhinā |
yadā duḥśāsanenaiṣā tadā muhyāmyahaṃ nṛpāḥ

युष्मत्तेजोविवृद्ध्यर्तं मया ह्युद्धरणं कृतम् ।
तदानीं विदुलावाक्यैरिति तद्वित्त पुत्रकाः

yuṣmattejovivṛddhyartaṃ mayā hyuddharaṇaṃ kṛtam |
tadānīṃ vidulāvākyairiti tadvitta putrakāḥ

कथं न राजवंशोऽयं नश्येत्प्राप्य सुतान्मम ।
पाण्डोरिति मया पुत्रस्तस्मादुद्धरणं कृतम्

kathaṃ na rājavaṃśo'yaṃ naśyetprāpya sutānmama |
pāṇḍoriti mayā putrastasmāduddharaṇaṃ kṛtam

न तस्य पुत्राः पौत्रा वा क्षतवंशस्य पार्थिव ।
लभ्ते सुकृताँल्लोकान्यस्माद्वंशः प्रणश्यति

na tasya putrāḥ pautrā vā kṣatavaṃśasya pārthiva |
labhte sukṛtām̐llokānyasmādvaṃśaḥ praṇaśyati

भुक्तं राज्यफलं पुत्रा भर्तुर्मे विपुलं पुरा ।
महादानानि दत्तानि पीतः सोमो यथाविधि

bhuktaṃ rājyaphalaṃ putrā bharturme vipulaṃ purā |
mahādānāni dattāni pītaḥ somo yathāvidhi

नाहमात्मफलार्थं वै वासुदेवमचूचुदम् ।
विदुलायाः प्रलापैस्तैः पालनार्थं च तत्कृतम्

nāhamātmaphalārthaṃ vai vāsudevamacūcudam |
vidulāyāḥ pralāpaistaiḥ pālanārthaṃ ca tatkṛtam

नाहं राज्यफलं पुत्राः कामये पुत्रनिर्जितम् ।
पतिलोकानहं पुण्यान्कामये तपसा पिभो

nāhaṃ rājyaphalaṃ putrāḥ kāmaye putranirjitam |
patilokānahaṃ puṇyānkāmaye tapasā pibho

श्वश्रूश्वशुरयोः कृत्वा शुश्रूषां वनवासिनोः ।
तपसा शोषयिष्यामि युधिष्ठिर कलेवरम्

śvaśrūśvaśurayoḥ kṛtvā śuśrūṣāṃ vanavāsinoḥ |
tapasā śoṣayiṣyāmi yudhiṣṭhira kalevaram

निवर्तस्व कुरुश्रेष्ठ भीमसेनादिभिः सह ।
धर्मे ते धीयतां बुद्धिर्मनस्तु महदस्तु च

nivartasva kuruśreṣṭha bhīmasenādibhiḥ saha |
dharme te dhīyatāṃ buddhirmanastu mahadastu ca