अध्याय 312: मृग ब्राह्मण की अरणि लेकर भागता है

एवं हृतायां भार्यायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
प्रतिपद्य ततः कृष्णां किमकुर्वत पाण्डवाः

evaṃ hṛtāyāṃ bhāryāyāṃ prāpya kleśamanuttamam |
pratipadya tataḥ kṛṣṇāṃ kimakurvata pāṇḍavāḥ

एवं हृतायां कृष्णायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
विहाय काम्यकं राजा सह भ्रातृभिरच्युतः

evaṃ hṛtāyāṃ kṛṣṇāyāṃ prāpya kleśamanuttamam |
vihāya kāmyakaṃ rājā saha bhrātṛbhiracyutaḥ

पुनर्द्वैतवनं रम्यमाजगाम युधिष्ठिरः ।
स्वादुमूलफलं रम्यं विचित्रबहुपादपम्

punardvaitavanaṃ ramyamājagāma yudhiṣṭhiraḥ |
svādumūlaphalaṃ ramyaṃ vicitrabahupādapam

अनुभुक्तफलाहाराः सर्व एव मिताशनाः ।
न्यवसन्पाण्डवास्तत्रकृष्णया सह भार्यया

anubhuktaphalāhārāḥ sarva eva mitāśanāḥ |
nyavasanpāṇḍavāstatrakṛṣṇayā saha bhāryayā

वसन्द्वैतवने राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ

vasandvaitavane rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
bhīmaseno'rjunaścaiva mādrīputrau ca pāṇḍavau

ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ता धर्मात्मानो यतव्रताः ।
क्लेशमार्च्छन्त विपुलं सुखोदर्कं परंतपाः

brāhmaṇārthe parākrāntā dharmātmāno yatavratāḥ |
kleśamārcchanta vipulaṃ sukhodarkaṃ paraṃtapāḥ

तस्मिन्प्रतिवसन्तस्ते यत्प्रापुः कुरुसत्तमाः ।
वने क्लेशं सुखोदर्कं तत्प्रवक्ष्यामि ते शृणु

tasminprativasantaste yatprāpuḥ kurusattamāḥ |
vane kleśaṃ sukhodarkaṃ tatpravakṣyāmi te śṛṇu

अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
मृगस् घर्षणस्य विपाणे समसज्जत

araṇīsahitaṃ bhāṇḍaṃ brāhmaṇasya tapasvinaḥ |
mṛgas gharṣaṇasya vipāṇe samasajjata

तदादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः ।
आश्रमान्तरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः

tadādāya gato rājaṃstvaramāṇo mahāmṛgaḥ |
āśramāntaritaḥ śīghraṃ plavamāno mahājavaḥ

ह्रियमाणं तु तं दृष्ट्वा स विप्रः कुरुसत्तम ।
त्वरितोऽभ्यागमत्तत्रअग्निहोत्रपरीप्सया ।
तेषां तु वसतां तत्र पाण्डवानां महारथम्

hriyamāṇaṃ tu taṃ dṛṣṭvā sa vipraḥ kurusattama |
tvarito'bhyāgamattatraagnihotraparīpsayā |
teṣāṃ tu vasatāṃ tatra pāṇḍavānāṃ mahāratham

अजातशत्रुमासीनं भ्रातृभिः सहितं वने ।
आगम्य ब्राह्मणस्तूर्णं संतप्तश्चेदमब्रवीत्

ajātaśatrumāsīnaṃ bhrātṛbhiḥ sahitaṃ vane |
āgamya brāhmaṇastūrṇaṃ saṃtaptaścedamabravīt

अरणीसहितं भाण्डं समासक्तं वनस्पतौ ।
मृगस्य घऱ्षमाणस्य विषाणे समसज्जत

araṇīsahitaṃ bhāṇḍaṃ samāsaktaṃ vanaspatau |
mṛgasya ghaṟṣamāṇasya viṣāṇe samasajjata

तमादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः ।
आश्रमात्त्वरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः

tamādāya gato rājaṃstvaramāṇo mahāmṛgaḥ |
āśramāttvaritaḥ śīghraṃ plavamāno mahājavaḥ

तस्य गत्वा पदं राजन्नासाद्य च महामृगम् ।
अग्निहोत्रं न लुप्येत तदानयत पाण्डवाः

tasya gatvā padaṃ rājannāsādya ca mahāmṛgam |
agnihotraṃ na lupyeta tadānayata pāṇḍavāḥ

ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सन्तप्तोऽथ युधिष्ठिरः ।
धनुरादाय कौन्तेयः प्राद्रवद्भ्रातृभिः सह

brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā santapto'tha yudhiṣṭhiraḥ |
dhanurādāya kaunteyaḥ prādravadbhrātṛbhiḥ saha

सन्नद्धा धन्विनः सर्वे प्राद्रवन्नरपुङ्गवाः ।
ब्राह्मणार्थे यतन्तस्ते शीघ्रमन्वगमन्मृगम्

sannaddhā dhanvinaḥ sarve prādravannarapuṅgavāḥ |
brāhmaṇārthe yatantaste śīghramanvagamanmṛgam

कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महारथाः ।
नाविध्यन्पाण्डवास्तत्र पश्यन्तो मृगमन्तिकात्

karṇinālīkanārācānutsṛjanto mahārathāḥ |
nāvidhyanpāṇḍavāstatra paśyanto mṛgamantikāt

तेषां प्रयतमानानां नादृश्यत महामृगः ।
अपश्यन्तोमृगं श्रान्ता दुःखं प्राप्ता मनस्विनः

teṣāṃ prayatamānānāṃ nādṛśyata mahāmṛgaḥ |
apaśyantomṛgaṃ śrāntā duḥkhaṃ prāptā manasvinaḥ

शीतलच्छायमागमय् न्यग्रोधं गहने वने ।
क्षुत्पिपासापरीताङ्गाः पाण्डवाः समुपाविशन्

śītalacchāyamāgamay nyagrodhaṃ gahane vane |
kṣutpipāsāparītāṅgāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan

तेषां समुपविष्टानां नकुलो दुःखितस्तदा ।
अब्रवीद्भ्रातरं श्रेष्ठममर्षात्कुरुनन्दनम्

teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ nakulo duḥkhitastadā |
abravīdbhrātaraṃ śreṣṭhamamarṣātkurunandanam

नास्मिन्कुले जातु ममज्ज धर्मो
न चालस्यादर्थलोपो बभूव ।
अनुत्तराः सर्वभूतेषु भूप
संप्राप्ताः स्मः संशयं किंनु राजन्

nāsminkule jātu mamajja dharmo
na cālasyādarthalopo babhūva |
anuttarāḥ sarvabhūteṣu bhūpa
saṃprāptāḥ smaḥ saṃśayaṃ kiṃnu rājan