अध्याय 193: मार्कण्डेय द्वारा कलियुग के अन्त का भविष्य कथन

युधिष्ठिरस्तु कौन्तेयो मार्कण्डेयं महामुनिम् ।
पुन- पप्रच्छ सामात्यो भविष्यां जगतो गतिम्

yudhiṣṭhirastu kaunteyo mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim |
puna- papraccha sāmātyo bhaviṣyāṃ jagato gatim

आश्चर्यभूतं भवतः श्रुतं नो वदतांवर ।
मुने भार्गव यद्वृत्तं युगादौ प्रभवाप्ययौ

āścaryabhūtaṃ bhavataḥ śrutaṃ no vadatāṃvara |
mune bhārgava yadvṛttaṃ yugādau prabhavāpyayau

अस्मिन्कलियुगे त्वस्ति पुनः कौतूहलं मम ।
समाकुलेषु धर्मेषु किंनु शेषं भविष्यति

asminkaliyuge tvasti punaḥ kautūhalaṃ mama |
samākuleṣu dharmeṣu kiṃnu śeṣaṃ bhaviṣyati

किंवीर्या मानवास्तत्रकिमाहारविहारिणः ।
किमायुषः किंवसना भविष्यन्ति युगक्षये

kiṃvīryā mānavāstatrakimāhāravihāriṇaḥ |
kimāyuṣaḥ kiṃvasanā bhaviṣyanti yugakṣaye

कां च काष्ठां समासाद्य पुनः संपत्स्यते कृतम् ।
विस्तरेण मुने ब्रूहि विचित्राणीह भाषसे

kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya punaḥ saṃpatsyate kṛtam |
vistareṇa mune brūhi vicitrāṇīha bhāṣase

इत्युक्तः स मुनिश्रेष्ठः पुनरेवाभ्यभाषत ।
रमयन्वृष्णिशार्दूलं पाण्डवांस्च महानृषिः

ityuktaḥ sa muniśreṣṭhaḥ punarevābhyabhāṣata |
ramayanvṛṣṇiśārdūlaṃ pāṇḍavāṃsca mahānṛṣiḥ

शृणु राजन्मया दृष्टं यत्पुरा श्रुतमेव च ।
अनुभूतं च राजेनद्‌रदेवदेवप्रसादजम्

śṛṇu rājanmayā dṛṣṭaṃ yatpurā śrutameva ca |
anubhūtaṃ ca rājenad‌radevadevaprasādajam

भविष्यं सर्वलोकस्य वृत्तान्तं भरतर्षभ ।
कलुषं कालमासाद्य कथ्यमानं निबोध मे

bhaviṣyaṃ sarvalokasya vṛttāntaṃ bharatarṣabha |
kaluṣaṃ kālamāsādya kathyamānaṃ nibodha me

कृते चतुष्पात्सकलो निर्व्याजोप्राधिवर्जितः ।
वृषः प्रतिष्ठितो धर्मो मनुष्ये भरतर्षभ

kṛte catuṣpātsakalo nirvyājoprādhivarjitaḥ |
vṛṣaḥ pratiṣṭhito dharmo manuṣye bharatarṣabha

अधर्मपादविद्धस्तु त्रिभिरंशैः प्रतिष्ठितः ।
त्रेतायां द्वापरेऽर्धेन व्यामिश्रो धर्म उच्यते

adharmapādaviddhastu tribhiraṃśaiḥ pratiṣṭhitaḥ |
tretāyāṃ dvāpare'rdhena vyāmiśro dharma ucyate

त्रिभिरंशैरधर्मस्तु लोकानाक्रम्य तिष्ठति ।
तामसं युगमासाद्य तदा भरतसत्तम

tribhiraṃśairadharmastu lokānākramya tiṣṭhati |
tāmasaṃ yugamāsādya tadā bharatasattama

चतुर्थांशेन धर्मस्तु मनुष्यानुपतिष्ठति ।
आयुर्वीर्यं मनो बुद्धिर्बलं तेजश्च पाण्डव

caturthāṃśena dharmastu manuṣyānupatiṣṭhati |
āyurvīryaṃ mano buddhirbalaṃ tejaśca pāṇḍava

मनुष्याणआमनुयुगं ह्रप्तन्तीति निबोध मे ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव युधिष्ठिर

manuṣyāṇaāmanuyugaṃ hraptantīti nibodha me |
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścaiva yudhiṣṭhira

व्याजैर्धर्मं चरिष्यन्ति धर्मवैतंसिका नराः ।
सत्यं संक्षेप्स्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः

vyājairdharmaṃ cariṣyanti dharmavaitaṃsikā narāḥ |
satyaṃ saṃkṣepsyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ

सत्यहान्या ततस्तेषामायुरल्पं भविष्यति ।
आयुषः प्रक्षयाद्विद्यां न शक्ष्यन्त्युपशिक्षितुम्

satyahānyā tatasteṣāmāyuralpaṃ bhaviṣyati |
āyuṣaḥ prakṣayādvidyāṃ na śakṣyantyupaśikṣitum

विद्याहीनानविज्ञानाल्लोभोप्यभिभविष्यति ।
लोभमोहपरा मूढाः कामासक्ताश् मानवाः

vidyāhīnānavijñānāllobhopyabhibhaviṣyati |
lobhamohaparā mūḍhāḥ kāmāsaktāś mānavāḥ

वैरबद्धा भविष्यन्ति परस्परवधैषिणः ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः संकीर्यन्ते परस्परम्

vairabaddhā bhaviṣyanti parasparavadhaiṣiṇaḥ |
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ saṃkīryante parasparam

शूद्रतुल्या भविष्यन्ति तपःसत्यविवर्जिताः ।
अन्त्या मध्या भविष्यन्ति मध्याश्चान्त्या न संशयः

śūdratulyā bhaviṣyanti tapaḥsatyavivarjitāḥ |
antyā madhyā bhaviṣyanti madhyāścāntyā na saṃśayaḥ

ईदृशो भविता लोको युगान्ते पर्युपस्थिते ।
वस्त्राणां प्रवरा शाणी धान्यानां कोरदूपकः

īdṛśo bhavitā loko yugānte paryupasthite |
vastrāṇāṃ pravarā śāṇī dhānyānāṃ koradūpakaḥ

भार्यामित्राश्च पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये ।
मत्स्यामिषेण जीवन्तो दुहन्तश्चाप्यजैडकम्

bhāryāmitrāśca puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye |
matsyāmiṣeṇa jīvanto duhantaścāpyajaiḍakam

गोषु नष्टासु पुरुषा येऽपि नित्यं धृतव्रताः ।
तेऽपिलोभसमायुक्ता भविष्यन्ति युगक्षये

goṣu naṣṭāsu puruṣā ye'pi nityaṃ dhṛtavratāḥ |
te'pilobhasamāyuktā bhaviṣyanti yugakṣaye

अन्योन्यं परिमुष्णन्तो हिंसयन्तश्च मानवाः ।
अजपा नास्तिकाः स्तेना भविष्यन्ति युगक्षये

anyonyaṃ parimuṣṇanto hiṃsayantaśca mānavāḥ |
ajapā nāstikāḥ stenā bhaviṣyanti yugakṣaye

सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यनति चौपधीः ।
ताश्चाप्यल्पफलास्तेषां भविष्यन्ति युगक्षये

sarittīreṣu kuddālairvāpayiṣyanati caupadhīḥ |
tāścāpyalpaphalāsteṣāṃ bhaviṣyanti yugakṣaye

श्राद्धे दैवे च पुरुषा येऽपि नित्यं धृव्रताः ।
तेऽपिलोभसमायुक्ता भोक्ष्यन्तीह परस्परम्

śrāddhe daive ca puruṣā ye'pi nityaṃ dhṛvratāḥ |
te'pilobhasamāyuktā bhokṣyantīha parasparam

पिता पुत्रस् भोक्ता च पितुः पुत्रस्तथैव च ।
अतिक्रान्तानि भोज्यानि भविष्यन्ति युगक्षये

pitā putras bhoktā ca pituḥ putrastathaiva ca |
atikrāntāni bhojyāni bhaviṣyanti yugakṣaye

न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा वेदनिन्दकाः ।
न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति हेतुवादविमोहिताः ।
निम्नेष्वीहां करिष्यनति हेतुवादविमोहिताः

na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā vedanindakāḥ |
na yakṣyanti na hoṣyanti hetuvādavimohitāḥ |
nimneṣvīhāṃ kariṣyanati hetuvādavimohitāḥ

निम्ने कृषिं करिष्यन्ति योक्ष्यन्ति धुरि धेनुक्राः ।
एकहायनवत्सांश्च वाहयिष्यन्ति मानवाः

nimne kṛṣiṃ kariṣyanti yokṣyanti dhuri dhenukrāḥ |
ekahāyanavatsāṃśca vāhayiṣyanti mānavāḥ

पुत्रः पितृवधं कृत्वा पिता पुत्रवधं तथा ।
स्त्रियोऽपि पतिपुत्रादीन्वधिष्यनति युगक्षये ।
निरुद्वेगो बृहद्बादी न निन्दामुपलप्स्यते

putraḥ pitṛvadhaṃ kṛtvā pitā putravadhaṃ tathā |
striyo'pi patiputrādīnvadhiṣyanati yugakṣaye |
nirudvego bṛhadbādī na nindāmupalapsyate

म्लेच्छभूतं जगत्सर्वं निष्क्रियं दानवर्जितम् ।
भविष्यति निरानन्दमनुत्सवमथो तथा

mlecchabhūtaṃ jagatsarvaṃ niṣkriyaṃ dānavarjitam |
bhaviṣyati nirānandamanutsavamatho tathā

प्रायशः कृपणानां हि तथा बन्धुमतामपि ।
विधवानां च वित्तानि हरिष्यन्तीह मानवाः

prāyaśaḥ kṛpaṇānāṃ hi tathā bandhumatāmapi |
vidhavānāṃ ca vittāni hariṣyantīha mānavāḥ

स्वल्पवीर्यबलाः स्वाधा लोभमोहपरायणाः ।
तत्कथादानसंतुष्ट शिष्टानामपि बान्धवाः

svalpavīryabalāḥ svādhā lobhamohaparāyaṇāḥ |
tatkathādānasaṃtuṣṭa śiṣṭānāmapi bāndhavāḥ

परिग्रहंकरिष्यति मायाचारपरिग्रहाः ।
संघातयन्तः तय राजानः पापबुद्धयः

parigrahaṃkariṣyati māyācāraparigrahāḥ |
saṃghātayantaḥ taya rājānaḥ pāpabuddhayaḥ

परस्परवधोयुक्ता मूर्खाः पण्डितमानिनः ।
भविष्यन्ति युगस्यान्ते क्षत्रिया लोककण्टकाः

parasparavadhoyuktā mūrkhāḥ paṇḍitamāninaḥ |
bhaviṣyanti yugasyānte kṣatriyā lokakaṇṭakāḥ

अरक्षितारो लुब्धाश् मानाहंकारदर्पिताः ।
केवलं दण्डरुचयो भविष्यन्ति युगक्षये

arakṣitāro lubdhāś mānāhaṃkāradarpitāḥ |
kevalaṃ daṇḍarucayo bhaviṣyanti yugakṣaye

आक्रम्याक्रम्य साधूनां दारांश्चापि धनानि च ।
भोक्ष्यन्ते निरनुक्रोसा रुदतामपि भारत

ākramyākramya sādhūnāṃ dārāṃścāpi dhanāni ca |
bhokṣyante niranukrosā rudatāmapi bhārata

न कन्यां याचे कश्चिन्नापि कन्या प्रदीयते ।
स्वयंग्रहा भविष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते

na kanyāṃ yāce kaścinnāpi kanyā pradīyate |
svayaṃgrahā bhaviṣyanti yugānte samupasthite

राजानश्चाप्यसंतुष्टाः परार्तान्मूढचेतसः ।
सर्वोपायैर्हरिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते

rājānaścāpyasaṃtuṣṭāḥ parārtānmūḍhacetasaḥ |
sarvopāyairhariṣyanti yugānte paryupasthite

म्लेच्छीभूतं जगत्सर्वं भविष्यति न संशयः ।
हस्तो हस्तं परिमुषेद्युगान्ते समुपस्थिते

mlecchībhūtaṃ jagatsarvaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
hasto hastaṃ parimuṣedyugānte samupasthite

सत्यं संक्षिप्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः ।
स्थविरा बालमतयो बालाः स्थविरबुद्धयः

satyaṃ saṃkṣipyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ |
sthavirā bālamatayo bālāḥ sthavirabuddhayaḥ

भीरुस्था शूरमानी शूरा भीरुविषादिनः ।
न विश्वसन्ति चान्योन्यं युगान्ते पर्युपस्थिते

bhīrusthā śūramānī śūrā bhīruviṣādinaḥ |
na viśvasanti cānyonyaṃ yugānte paryupasthite

नैकभार्यं जगत्सर्वं लोभमोहव्यवस्थितम् ।
अधर्मो वर्धते तत्र न तु धर्मः प्रवर्तते

naikabhāryaṃ jagatsarvaṃ lobhamohavyavasthitam |
adharmo vardhate tatra na tu dharmaḥ pravartate

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या नशिष्यन्ति जनाधिप ।
एकवर्णस्तदा लोको भविष्यति युगक्षये

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā naśiṣyanti janādhipa |
ekavarṇastadā loko bhaviṣyati yugakṣaye

न क्षंस्यति पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा ।
भार्याश्च पतिशुश्रूषां न करिष्यन्ति संक्षये

na kṣaṃsyati pitā putraṃ putraśca pitaraṃ tathā |
bhāryāśca patiśuśrūṣāṃ na kariṣyanti saṃkṣaye

ये यवान्ना जनपदा गोधूमान्नास्तथैव च ।
तान्देशान्संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते

ye yavānnā janapadā godhūmānnāstathaiva ca |
tāndeśānsaṃśrayiṣyanti yugānte paryupasthite

स्वैराहाराश्च पुरुषा योषितश्च विशांपते ।
अन्योन्यं न सहिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते

svairāhārāśca puruṣā yoṣitaśca viśāṃpate |
anyonyaṃ na sahiṣyanti yugānte paryupasthite

म्लेच्छभूतं जगत्सर्वं भविष्यति युधिष्ठिर ।
श्राद्धे न देवान्न पितॄँस्तर्पयिष्यन्ति मानवाः

mlecchabhūtaṃ jagatsarvaṃ bhaviṣyati yudhiṣṭhira |
śrāddhe na devānna pitṝm̐starpayiṣyanti mānavāḥ

न कश्चित्कस्यचिच्छ्रोता न कश्चित्कस्यचिद्गुरुः ।
तमोग्रस्तस्तदा लोको भविष्यति जनाधिप

na kaścitkasyacicchrotā na kaścitkasyacidguruḥ |
tamograstastadā loko bhaviṣyati janādhipa

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश ।
ततः प्राणान्विमोक्ष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते

paramāyuśca bhavitā tadā varṣāṇi ṣoḍaśa |
tataḥ prāṇānvimokṣyanti yugānte samupasthite

पञ्चमे वाऽथ षष्ठे वा वर्षे कन्या प्रसूयते ।
सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च प्रजास्यन्ति नरास्तदा

pañcame vā'tha ṣaṣṭhe vā varṣe kanyā prasūyate |
saptavarṣāṣṭavarṣāśca prajāsyanti narāstadā

पत्यौ स्त्री तु तदा राजन्पुरुषो वा स्त्रियं प्रति ।
युगान्ते राजशार्दूल न तोषमुपयास्यति

patyau strī tu tadā rājanpuruṣo vā striyaṃ prati |
yugānte rājaśārdūla na toṣamupayāsyati

अल्पद्रव्या वृथालिङ्गा हिंसा च प्रभविष्यति ।
न कश्चित्कस्यचिद्दाता भविष्यति युगक्षये

alpadravyā vṛthāliṅgā hiṃsā ca prabhaviṣyati |
na kaścitkasyaciddātā bhaviṣyati yugakṣaye

अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः ।
केशशूलाः स्त्रियश्चापि भविष्यनति युगक्षये

aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ |
keśaśūlāḥ striyaścāpi bhaviṣyanati yugakṣaye

म्लेच्छाचाराः सर्वमभक्षा दारुणा सर्वकर्मसु ।
भाविन पश्चिमे काले मनुष्या नात्र संशयः

mlecchācārāḥ sarvamabhakṣā dāruṇā sarvakarmasu |
bhāvina paścime kāle manuṣyā nātra saṃśayaḥ

क्रयविक्रयकाले च सर्वः सर्वस्य वञ्चनम् ।
युगान्ते भरतश्रेष्ठ वित्तलोभात्करिष्यति

krayavikrayakāle ca sarvaḥ sarvasya vañcanam |
yugānte bharataśreṣṭha vittalobhātkariṣyati

ज्ञानानि चाप्यविज्ञाय करिष्यन्ति क्रियास्तथा ।
आत्मच्छन्देन वर्तन्ते युगान्ते समुपस्थिते

jñānāni cāpyavijñāya kariṣyanti kriyāstathā |
ātmacchandena vartante yugānte samupasthite

स्वभावात्क्रूरकर्माणश्चान्योन्यमभिशंसिनः ।
भवितारो जनाः सर्वे संप्राप्ते तु युगक्षये

svabhāvātkrūrakarmāṇaścānyonyamabhiśaṃsinaḥ |
bhavitāro janāḥ sarve saṃprāpte tu yugakṣaye

आरामांश्चैव वृक्षांश्च नाशयिष्यन्ति निर्व्यथाः ।
भविता संशयो लोके जीवितस्य हि देहिनाम्

ārāmāṃścaiva vṛkṣāṃśca nāśayiṣyanti nirvyathāḥ |
bhavitā saṃśayo loke jīvitasya hi dehinām

तथा लोभाभिभूताश्च भविष्यन्ति नरा नृप ।
ब्राह्मणांश्च हनिष्यन्ति ब्राह्मणस्वोपभोगिनः

tathā lobhābhibhūtāśca bhaviṣyanti narā nṛpa |
brāhmaṇāṃśca haniṣyanti brāhmaṇasvopabhoginaḥ

हाहाकृता द्विजाश्चैव भयार्ता वृषलार्दिताः ।
त्रातारमलाभन्तो वै भ्रमिष्यनति महीमिमाम्

hāhākṛtā dvijāścaiva bhayārtā vṛṣalārditāḥ |
trātāramalābhanto vai bhramiṣyanati mahīmimām

जीवितान्तकराः क्रूरा रौद्राः प्राणिविहिंसकाः ।
यदा भविष्यन्ति नरास्तदा संक्षेप्स्यते युगम्

jīvitāntakarāḥ krūrā raudrāḥ prāṇivihiṃsakāḥ |
yadā bhaviṣyanti narāstadā saṃkṣepsyate yugam

आश्रयिष्यन्ति च नदी पर्वतान्विषमाणि च ।
प्रधावमाना वित्रस्ता द्विजाः कुरुकुलोद्वह

āśrayiṣyanti ca nadī parvatānviṣamāṇi ca |
pradhāvamānā vitrastā dvijāḥ kurukulodvaha

दस्युभिः पीडिता राजन्काका इव द्विजोत्तमाः ।
कुराजभिश्च सततं करभारप्रपीडिताः

dasyubhiḥ pīḍitā rājankākā iva dvijottamāḥ |
kurājabhiśca satataṃ karabhāraprapīḍitāḥ

धैर्यं त्यक्त्वा महीपाल दारुणे युगसंक्षये ।
विकर्माणि करिष्यन्ति शूद्राणां परिचारकाः

dhairyaṃ tyaktvā mahīpāla dāruṇe yugasaṃkṣaye |
vikarmāṇi kariṣyanti śūdrāṇāṃ paricārakāḥ

शूद्रा धर्मं प्रवक्ष्यन्ति ब्राह्मणाः पर्युपासकाः ।
श्रोतारश्च भविष्यन्ति प्रामाण्येन व्यवस्थिताः

śūdrā dharmaṃ pravakṣyanti brāhmaṇāḥ paryupāsakāḥ |
śrotāraśca bhaviṣyanti prāmāṇyena vyavasthitāḥ

विपरीतश्च लोकोऽयं भविष्यत्यधरोत्तरः ।
एडूकान्पूजयिष्यन्ति वर्जयिष्यन्ति देवताः ।
शूद्राश्च प्रभविष्यन्ति न द्विजा युगसंक्षये

viparītaśca loko'yaṃ bhaviṣyatyadharottaraḥ |
eḍūkānpūjayiṣyanti varjayiṣyanti devatāḥ |
śūdrāśca prabhaviṣyanti na dvijā yugasaṃkṣaye

आश्रमेषुमहर्षीणां ब्राह्मणावसथेषु च ।
देवस्थानेषु चैत्येषु नागानामालयेषु च

āśrameṣumaharṣīṇāṃ brāhmaṇāvasatheṣu ca |
devasthāneṣu caityeṣu nāgānāmālayeṣu ca

एडूकचिह्ना पृथिवी न देवगृहभूषिता ।
भविष्यति युगे क्षीणे तद्युगान्तस्य लक्षणम्

eḍūkacihnā pṛthivī na devagṛhabhūṣitā |
bhaviṣyati yuge kṣīṇe tadyugāntasya lakṣaṇam

दा रौद्रा धर्महीना मांसादाः पानपास्तथा ।
भविष्यन्ति नरा नित्यं तदा संक्षेप्स्यते युगम्

dā raudrā dharmahīnā māṃsādāḥ pānapāstathā |
bhaviṣyanti narā nityaṃ tadā saṃkṣepsyate yugam

पुष्पं पुष्पे यदा राजन्फले वा फलमाश्रितम् ।
प्रजास्यति महाराज तदा संक्षेप्स्यते युगम्

puṣpaṃ puṣpe yadā rājanphale vā phalamāśritam |
prajāsyati mahārāja tadā saṃkṣepsyate yugam

अकालवर्षी पर्जन्यो भविष्यति गते युगे ।
अक्रमेण मनुष्याणां भविष्यनति तदा क्रियाः

akālavarṣī parjanyo bhaviṣyati gate yuge |
akrameṇa manuṣyāṇāṃ bhaviṣyanati tadā kriyāḥ

विरोधमथ यास्यनति वृषला ब्राह्मणैः सह ।
मही म्लेच्छजनाकीर्णा भविष्यति ततोऽचिरात्

virodhamatha yāsyanati vṛṣalā brāhmaṇaiḥ saha |
mahī mlecchajanākīrṇā bhaviṣyati tato'cirāt

करभारभयाद्विप्रा भजिष्यन्ति दिशो दश ।
अन्यायवर्तिनश्चापि भविष्यनति नराधिपाः

karabhārabhayādviprā bhajiṣyanti diśo daśa |
anyāyavartinaścāpi bhaviṣyanati narādhipāḥ

निर्विशेषा जनपदास्तथा विष्टिकरार्दिताः ।
आश्रमानुपलप्स्यन्ति फलमूलोपजीविनः

nirviśeṣā janapadāstathā viṣṭikarārditāḥ |
āśramānupalapsyanti phalamūlopajīvinaḥ

एवं पर्याकुले लोके मर्यादा न भविष्यति ।
ब्राह्मणःक्षत्रियावैश्याः परित्यक्ष्यन्ति सत्क्रियाम्
न स्थास्यन्त्युपदेशे च शिष्या विप्रियकारिणः

evaṃ paryākule loke maryādā na bhaviṣyati |
brāhmaṇaḥkṣatriyāvaiśyāḥ parityakṣyanti satkriyām
na sthāsyantyupadeśe ca śiṣyā vipriyakāriṇaḥ

आचार्योपनिधिश्चैव भर्त्स्यते तदनन्तरम् ।
अर्थयुक्त्या प्रवात्स्यन्ति मित्रसंबन्धिबान्धवाः

ācāryopanidhiścaiva bhartsyate tadanantaram |
arthayuktyā pravātsyanti mitrasaṃbandhibāndhavāḥ

अभावः सर्वभूतानां युगान्ते संभविष्यति ।
दिशः प्रज्वलिता सर्वा नक्षत्राण्यप्रभाणि च

abhāvaḥ sarvabhūtānāṃ yugānte saṃbhaviṣyati |
diśaḥ prajvalitā sarvā nakṣatrāṇyaprabhāṇi ca

प्रधूपितानि ज्योतींषि वाताः पर्याकुलास्तथा ।
उल्कापाताश्च बहवो महाभयनिदर्शकाः

pradhūpitāni jyotīṃṣi vātāḥ paryākulāstathā |
ulkāpātāśca bahavo mahābhayanidarśakāḥ

षङ्भिरन्यैश्च सहितो भास्करः प्रतपिष्यति ।
तुमुलाश्चापि निर्ह्रादा दिग्दाहाश्चापि सर्वशः ।
कबन्धान्तर्हितो भानुरुदयास्तमने तदा

ṣaṅbhiranyaiśca sahito bhāskaraḥ pratapiṣyati |
tumulāścāpi nirhrādā digdāhāścāpi sarvaśaḥ |
kabandhāntarhito bhānurudayāstamane tadā

अकालवर्षी भगवान्भविष्यति सहस्रदृक् ।
सस्यानि च न रोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते

akālavarṣī bhagavānbhaviṣyati sahasradṛk |
sasyāni ca na rokṣyanti yugānte paryupasthite

अभीक्ष्णं क्रूरवादिन्यः परुषा रदितप्रियाः ।
भर्तॄणां वचने चैव न स्थास्यन्ति ततः स्त्रियः

abhīkṣṇaṃ krūravādinyaḥ paruṣā raditapriyāḥ |
bhartṝṇāṃ vacane caiva na sthāsyanti tataḥ striyaḥ

पुत्राश्च मातापितरौ हनिष्यन्ति युगक्षये ।
सूदयिष्यन्ति च पतीन्स्त्रियः पुत्रानपाश्रिताः

putrāśca mātāpitarau haniṣyanti yugakṣaye |
sūdayiṣyanti ca patīnstriyaḥ putrānapāśritāḥ

अपर्वणि महाराज सूर्यं राहुरुपैष्यति ।
युगान्ते हुतभुक्वापि सर्वतः प्रज्वलिष्यति

aparvaṇi mahārāja sūryaṃ rāhurupaiṣyati |
yugānte hutabhukvāpi sarvataḥ prajvaliṣyati

पानीयं भोजनं चापि याचमानास्तदाऽध्वगाः ।
न लप्स्यन्ते निवासं च निरस्ताः पथि शेरते

pānīyaṃ bhojanaṃ cāpi yācamānāstadā'dhvagāḥ |
na lapsyante nivāsaṃ ca nirastāḥ pathi śerate

निर्घातवायसा नागाः शकुनाः समृगद्विजाः ।
रूक्षा वाचो विमोक्ष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते

nirghātavāyasā nāgāḥ śakunāḥ samṛgadvijāḥ |
rūkṣā vāco vimokṣyanti yugānte paryupasthite

मित्रसंबन्धिनश्चापि संत्यक्ष्यनति नरास्तदा ।
जनं परिजनं चापि यागान्ते पर्युपस्थिते

mitrasaṃbandhinaścāpi saṃtyakṣyanati narāstadā |
janaṃ parijanaṃ cāpi yāgānte paryupasthite

अथ देशान्दिशश्चापि पत्तनान्यापणानि च ।
क्रमशः संलयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते

atha deśāndiśaścāpi pattanānyāpaṇāni ca |
kramaśaḥ saṃlayiṣyanti yugānte paryupasthite

हा तात हा सुतेत्येवं तदा वाच सुदारुणाः ।
विक्रोशमानश्चान्योन्यं जनो गां पर्यटिष्यति

hā tāta hā sutetyevaṃ tadā vāca sudāruṇāḥ |
vikrośamānaścānyonyaṃ jano gāṃ paryaṭiṣyati

मोवादिनस्तथा शूद्रा ब्राह्मणाः प्राकृतप्रियाः ।
पाषण्डजनसंकीर्णा भविष्यन्ति युगक्षये

movādinastathā śūdrā brāhmaṇāḥ prākṛtapriyāḥ |
pāṣaṇḍajanasaṃkīrṇā bhaviṣyanti yugakṣaye

ततस्तुमुलसंघाते वर्तमाने युगक्षये ।
द्विजातिपूर्वको लोकः क्रमेण प्रभविष्यति

tatastumulasaṃghāte vartamāne yugakṣaye |
dvijātipūrvako lokaḥ krameṇa prabhaviṣyati

ततः कालान्तरेऽन्यस्मिन्पुनर्लोकविवृद्धये ।
भविष्यति पुनर्दैवमनुकूलं यदृच्छया

tataḥ kālāntare'nyasminpunarlokavivṛddhaye |
bhaviṣyati punardaivamanukūlaṃ yadṛcchayā

यदा सूर्यश्च चन्द्रश्च तथा तिष्यबृहस्पती ।
एकराशौ समेष्यन्ति प्रपत्स्यति तदा कृतम्

yadā sūryaśca candraśca tathā tiṣyabṛhaspatī |
ekarāśau sameṣyanti prapatsyati tadā kṛtam

कालवर्षी च पर्जन्यो नक्षत्राणि शुभानि च ।
प्रदक्षिणा ग्रहाश्चापि भविष्यन्त्यनुलोमगाः ।
क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं भविष्यति निरामयम्

kālavarṣī ca parjanyo nakṣatrāṇi śubhāni ca |
pradakṣiṇā grahāścāpi bhaviṣyantyanulomagāḥ |
kṣemaṃ subhikṣamārogyaṃ bhaviṣyati nirāmayam

कल्की विष्णुयशा नाम द्विजः कालप्रचोदितः ।
उत्पत्स्यते महावीर्यो महाबुद्धिपराक्रमः

kalkī viṣṇuyaśā nāma dvijaḥ kālapracoditaḥ |
utpatsyate mahāvīryo mahābuddhiparākramaḥ

संभूतः संभलग्रामे ब्राह्मणावसथे शुभे ।
महात्मा वृत्तसंपन्नः प्रजानां हितकृन्नृप

saṃbhūtaḥ saṃbhalagrāme brāhmaṇāvasathe śubhe |
mahātmā vṛttasaṃpannaḥ prajānāṃ hitakṛnnṛpa

मनसा तस्य सर्वाणि वाहनान्यायुधानि च ।
उपस्तास्यन्ति योधाश्च शस्त्राणि कवचानि च

manasā tasya sarvāṇi vāhanānyāyudhāni ca |
upastāsyanti yodhāśca śastrāṇi kavacāni ca

स धर्मविजयी राजा चक्रवर्ती भविष्यति ।
सचेमं संकुलं लोकं प्रसादमुपनेष्यति

sa dharmavijayī rājā cakravartī bhaviṣyati |
sacemaṃ saṃkulaṃ lokaṃ prasādamupaneṣyati

उत्थितो ब्राह्मणो दीप्तः क्षयान्तकृदुदारधीः ।
संक्षेपको हि सर्वस्य युगस्य परिवर्तकः

utthito brāhmaṇo dīptaḥ kṣayāntakṛdudāradhīḥ |
saṃkṣepako hi sarvasya yugasya parivartakaḥ

स सर्वत्र गतान्क्षुद्रान्ब्राह्मणैः परिवारितः ।
उत्सादयिष्यति तदा सर्वम्लेच्छगणान्द्विजः

sa sarvatra gatānkṣudrānbrāhmaṇaiḥ parivāritaḥ |
utsādayiṣyati tadā sarvamlecchagaṇāndvijaḥ