वन पर्व

अध्याय 158: भीम द्वारा जटासुर का वध

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि जटासुरवधपर्वणि अष्टपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ॥

72 श्लोक · 158 में से 315

इस अध्याय में क्या होता है

भीम द्वारा जटासुर का वध

जटासुर नाम का राक्षस अस्त्रों में कुशल ब्राह्मण का वेश धरकर पाण्डवों की सेवा में रहता है और उनके धनुष तथा द्रौपदी को हरने का अवसर ढूँढता है। जब भीम शिकार पर गए हैं, तब वह भयानक रूप धरकर शस्त्र उठाता है और द्रौपदी, युधिष्ठिर, नकुल और सहदेव को लेकर भागता है। युधिष्ठिर उसे समझाते हैं कि राक्षस भी धर्म मानते हैं, और जिसका अन्न खाया उससे द्रोह नीचता है। वे अपना भार बढ़ाकर उसकी गति धीमी करते हैं, और सहदेव उसे ललकारते हैं। तभी भीम आकर कहते हैं कि मैं छल पहचान गया था, पर ब्राह्मण वेश वाले निर्दोष अतिथि को मारना उचित न था। वृक्षों, शिलाओं और घूँसों से युद्ध होता है, और भीम जटासुर को कुचलकर उसका सिर धड़ से अलग कर देते हैं।

वैशंपायन उवाच

158.1

ततस्तान्परिविश्वस्तान्वसतस्तत्र पाण्डवान् ।
[पर्वतेन्द्रे द्विजैः सार्धं पार्तागमनकाङ्क्षया ॥]

tatastānpariviśvastānvasatastatra pāṇḍavān |
[parvatendre dvijaiḥ sārdhaṃ pārtāgamanakāṅkṣayā ||]

158.2

गतेषु तेषु रक्षःसु भीमसेनात्मजेऽपि च ।
रहितान्मीमसेनेन कदाचित्तान्यदृच्छया ।
जहार धर्मराजं वै यमौ कृष्णां च राक्षसः

gateṣu teṣu rakṣaḥsu bhīmasenātmaje'pi ca |
rahitānmīmasenena kadācittānyadṛcchayā |
jahāra dharmarājaṃ vai yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ

जनमेजय उवाच

158.3

ब्रह्मन्कथं धर्मराजं यमौ कृष्णां च राक्षसः ।
जहार चित्रं भीमश्च गतो राक्षसकण्टकः ।
वक्तुमर्हसि विप्राग्र्य व्यक्तमेतन्ममाऽनघ

brahmankathaṃ dharmarājaṃ yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ |
jahāra citraṃ bhīmaśca gato rākṣasakaṇṭakaḥ |
vaktumarhasi viprāgrya vyaktametanmamā'nagha

वैशंपायन उवाच

158.4

ब्राह्मणो मन्त्रकुशलः सर्वास्त्रेष्वस्त्रवित्तमः ।
इति ब्रुवन्पाण्डवेयान्पर्युपास्ते स्म नित्यदा ।
परीप्समानः पार्थानां कलापांश्च धनूंषि च

brāhmaṇo mantrakuśalaḥ sarvāstreṣvastravittamaḥ |
iti bruvanpāṇḍaveyānparyupāste sma nityadā |
parīpsamānaḥ pārthānāṃ kalāpāṃśca dhanūṃṣi ca

158.5

अन्तरं संपरिप्रेप्सुर्द्रौपद्या हरणं प्रति ।
दुष्टात्मा पापबुद्धिः स नाम्ना ख्यातो जटासुरः

antaraṃ saṃpariprepsurdraupadyā haraṇaṃ prati |
duṣṭātmā pāpabuddhiḥ sa nāmnā khyāto jaṭāsuraḥ

158.6

[पोषणं तस् राजेनद्र चक्रे पाण्डवनन्दनः ।
बुबुधे न च तं पापं भस्मच्छन्नमिवानलम्

[poṣaṇaṃ tas rājenadra cakre pāṇḍavanandanaḥ |
bubudhe na ca taṃ pāpaṃ bhasmacchannamivānalam

158.7

स भीमसेने निष्क्रान्ते मृगयार्थमरिंदमे ।
[घटोत्कचं सानुचरं दृष्ट्वा विप्रद्रुतं दिशः

sa bhīmasene niṣkrānte mṛgayārthamariṃdame |
[ghaṭotkacaṃ sānucaraṃ dṛṣṭvā vipradrutaṃ diśaḥ

158.8

लोमशप्रभृतींस्तांस्तु महर्षीश्च समाहितान् ।
स्नातुं विनिर्गतान्दृष्ट्वा पुष्पार्थं च तपोधनान्]

lomaśaprabhṛtīṃstāṃstu maharṣīśca samāhitān |
snātuṃ vinirgatāndṛṣṭvā puṣpārthaṃ ca tapodhanān]

158.9

रूपमन्यत्समास्थाय विकृतं भैरवं महत् ।
गृहीत्वा सर्वशस्त्राणि द्रौपदीं परिगृह्य च ।
प्रातिष्ठत सुदुष्टात्मा त्रीन्गृहीत्वा च पाण्डवान्

rūpamanyatsamāsthāya vikṛtaṃ bhairavaṃ mahat |
gṛhītvā sarvaśastrāṇi draupadīṃ parigṛhya ca |
prātiṣṭhata suduṣṭātmā trīngṛhītvā ca pāṇḍavān

158.10

[विक्रम्य कौशिकं खङ्गं मोक्षयित्वा ग्रहं रिपोः ।]
आक्रन्दद्भीमसेन वै येन यातो महाबलः

[vikramya kauśikaṃ khaṅgaṃ mokṣayitvā grahaṃ ripoḥ |]
ākrandadbhīmasena vai yena yāto mahābalaḥ

158.11

तमब्रवीद्धर्मराजो ह्रियमाणो युधिष्ठिरः ।
धर्मस्ते हीयते मूढ न चैनं समवेक्षसे

tamabravīddharmarājo hriyamāṇo yudhiṣṭhiraḥ |
dharmaste hīyate mūḍha na cainaṃ samavekṣase

158.12

येऽन्ये क्वचिन्मनुष्येषु तिर्यग्योनिगताश्च ये ।
धर्मं ते समवेक्षन्ते रक्षांसि च विशेषतः

ye'nye kvacinmanuṣyeṣu tiryagyonigatāśca ye |
dharmaṃ te samavekṣante rakṣāṃsi ca viśeṣataḥ

158.13

धर्मस्यराक्षसा मूलं धर्मं ते विदुरुत्तमम् ।
एतत्परीक्ष्यसर्वं त्वं समीपे स्थातुमर्हसि

dharmasyarākṣasā mūlaṃ dharmaṃ te viduruttamam |
etatparīkṣyasarvaṃ tvaṃ samīpe sthātumarhasi

158.14

देवाश्च ऋषयः सिद्धाः पितरश्चापि राक्षस ।
गन्धर्वोरगरक्षांसि वयांसि पशवस्तथा

devāśca ṛṣayaḥ siddhāḥ pitaraścāpi rākṣasa |
gandharvoragarakṣāṃsi vayāṃsi paśavastathā

158.15

तिर्यग्योनिगताश्चैव अपि कीटपिपीलिकाः ।
मनुष्यानुपजीवन्ति ततस्त्वमपि जीवसि

tiryagyonigatāścaiva api kīṭapipīlikāḥ |
manuṣyānupajīvanti tatastvamapi jīvasi

158.16

समृद्ध्या यस्य लोकस्य लोको युष्माकमृध्यति ।
इमं च लोकं शोचन्तमनुशोचन्ति देवताः ।
पूज्यमानाश्च वर्धन्ते हव्यकव्यैर्यथाविधि

samṛddhyā yasya lokasya loko yuṣmākamṛdhyati |
imaṃ ca lokaṃ śocantamanuśocanti devatāḥ |
pūjyamānāśca vardhante havyakavyairyathāvidhi

158.17

वयं राष्ट्रस्य गोप्तारो रक्षितारश्च राक्षस ।
राष्ट्रस्यारक्ष्यमाणस्य कुतो भूतिः कुतः सुखम्

vayaṃ rāṣṭrasya goptāro rakṣitāraśca rākṣasa |
rāṣṭrasyārakṣyamāṇasya kuto bhūtiḥ kutaḥ sukham

158.18

न च राजाऽवमन्तव्यो रक्षसा जात्वनागसि ।
अनुरप्यपचारश्च नास्त्यस्माकं नराशन

na ca rājā'vamantavyo rakṣasā jātvanāgasi |
anurapyapacāraśca nāstyasmākaṃ narāśana

158.19

विघसाशान्यथाशक्त्या कुर्महे देवतादिषु ।
गुरूंश्च ब्राह्मणांश्चैव प्रमाणप्रवणाः सदा

vighasāśānyathāśaktyā kurmahe devatādiṣu |
gurūṃśca brāhmaṇāṃścaiva pramāṇapravaṇāḥ sadā

158.20

द्रोग्धव्यं न च मित्रेषु न विश्वस्तेषु कर्हिचित् ।
येषां चान्नानि भुञ्जीत यत्रच स्यात्प्रतिश्रयः

drogdhavyaṃ na ca mitreṣu na viśvasteṣu karhicit |
yeṣāṃ cānnāni bhuñjīta yatraca syātpratiśrayaḥ

158.21

स त्वं प्रतिश्रयेऽस्माकं पूज्यमानः सुखोषितः ।
भुक्त्वा चान्नानि दुष्प्रज्ञ कथमस्माञ्जिहीर्षसि

sa tvaṃ pratiśraye'smākaṃ pūjyamānaḥ sukhoṣitaḥ |
bhuktvā cānnāni duṣprajña kathamasmāñjihīrṣasi

158.22

एवमेव वृथाचारो वृथा वृद्धो वृथामतिः ।
वृथामरणमर्हस्त्वं वृथाऽद्य नमविष्यसि

evameva vṛthācāro vṛthā vṛddho vṛthāmatiḥ |
vṛthāmaraṇamarhastvaṃ vṛthā'dya namaviṣyasi

158.23

अथ चेद्दुष्टबुद्धिस्त्वं सर्वैर्धर्मैर्विवर्जितः ।
प्रदाय शस्त्राण्यस्माकं युद्धेन द्रौपदीं हर

atha cedduṣṭabuddhistvaṃ sarvairdharmairvivarjitaḥ |
pradāya śastrāṇyasmākaṃ yuddhena draupadīṃ hara

158.24

अथ चेत्त्वमविज्ञाय इदं कर्म करिष्यसि ।
अधर्मं चाप्यकीर्तिं च लोके प्राप्स्यसि केवलं

atha cettvamavijñāya idaṃ karma kariṣyasi |
adharmaṃ cāpyakīrtiṃ ca loke prāpsyasi kevalaṃ

158.25

एतामद्य परामृश्य स्त्रियं राक्षस मानुषीम् ।
विषमेतत्समालोड्य कुम्भेन प्राशितं त्वया

etāmadya parāmṛśya striyaṃ rākṣasa mānuṣīm |
viṣametatsamāloḍya kumbhena prāśitaṃ tvayā

158.26

ततो युधिष्ठिरस्तस्य भारिकः समपद्यत ।
स तु भाराभिभूतात्मा न तथा शीघ्रगोऽभवत्

tato yudhiṣṭhirastasya bhārikaḥ samapadyata |
sa tu bhārābhibhūtātmā na tathā śīghrago'bhavat

158.27

अथाब्रवीद्द्रौपदीं च नकुलं च युधिष्ठिरः ।
मा भैष्टं राक्षसान्मूढाद्गतिरस्य मया हृता

athābravīddraupadīṃ ca nakulaṃ ca yudhiṣṭhiraḥ |
mā bhaiṣṭaṃ rākṣasānmūḍhādgatirasya mayā hṛtā

158.28

नातिदूरे महबाहुर्भविता पवनात्मजः ।
अस्मिन्मुहूर्ते संप्राप्ते नभविष्यति राक्षसः

nātidūre mahabāhurbhavitā pavanātmajaḥ |
asminmuhūrte saṃprāpte nabhaviṣyati rākṣasaḥ

158.29

सहदेवस्तु तं दृष्ट्वा राक्षसं मूढचेतसम् ।
उवाच वचनं राजन्कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्

sahadevastu taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ mūḍhacetasam |
uvāca vacanaṃ rājankuntīputraṃ yudhiṣṭhiram

158.30

राजन्किं नाम सत्कृत्यं क्षत्रियस्यास्त्यतोऽधिकम् ।
यद्युद्धेऽभिमुखः प्राणांस्त्यजेच्छत्रुं जयेत वा

rājankiṃ nāma satkṛtyaṃ kṣatriyasyāstyato'dhikam |
yadyuddhe'bhimukhaḥ prāṇāṃstyajecchatruṃ jayeta vā

158.31

एष वास्मान्वयं वैनं युध्यमानाः परंतप ।
सूदयेम महाबाहो देशः कालो ह्ययं नृप

eṣa vāsmānvayaṃ vainaṃ yudhyamānāḥ paraṃtapa |
sūdayema mahābāho deśaḥ kālo hyayaṃ nṛpa

158.32

क्षत्रधर्मस्य संप्राप्तः कालः सत्यपराक्रम ।
जयन्तो हन्यमाना वा प्राप्तुमर्हाम सद्गतिम्

kṣatradharmasya saṃprāptaḥ kālaḥ satyaparākrama |
jayanto hanyamānā vā prāptumarhāma sadgatim

158.33

राक्षसे जीवमानेऽद्य रविरस्तमियाद्यदि ।
नाहं ब्रूयां पुनर्जातु क्षत्रियोस्मीति भारत

rākṣase jīvamāne'dya ravirastamiyādyadi |
nāhaṃ brūyāṃ punarjātu kṣatriyosmīti bhārata

158.34

भोभो राक्षस तिष्ठस्व सहदेवोस्मि पाण्डवः ।
हत्वा रवा मां नयस्वैनां हतो वा स्वप्स्यसीह वै

bhobho rākṣasa tiṣṭhasva sahadevosmi pāṇḍavaḥ |
hatvā ravā māṃ nayasvaināṃ hato vā svapsyasīha vai

158.35

तदा ब्रुवति माद्रेये भीमसेनो यदृच्छया ।
प्रादृश्यत महाबाहुः सवज्र इव वासवः

tadā bruvati mādreye bhīmaseno yadṛcchayā |
prādṛśyata mahābāhuḥ savajra iva vāsavaḥ

158.36

सोऽपश्यद्धातरौ तत्र द्रौपदीं च यशस्विनीम् ।
क्षितिस्थं सहदेवं च क्षिपन्तं राक्षसं तदा

so'paśyaddhātarau tatra draupadīṃ ca yaśasvinīm |
kṣitisthaṃ sahadevaṃ ca kṣipantaṃ rākṣasaṃ tadā

158.37

मार्गाच्च राक्षसं मूढं कालोपहतचेतसम् ।
भ्रमन्तं तत्रतत्रैव दैवेन परिमोहितम्

mārgācca rākṣasaṃ mūḍhaṃ kālopahatacetasam |
bhramantaṃ tatratatraiva daivena parimohitam

158.38

हृतान्संदृश्य तान्भ्रातृन्द्रौपदीं च महाबलः ।
क्रोधमाहारयद्भीमो राक्षसंचेदमब्रवीत्

hṛtānsaṃdṛśya tānbhrātṛndraupadīṃ ca mahābalaḥ |
krodhamāhārayadbhīmo rākṣasaṃcedamabravīt

158.39

विज्ञातोऽसि मया पूर्वं चेष्टञ्शस्त्रपरीक्षणे ।
आस्था तु त्वयि मे नास्ति यतोसि न हतस्तदा

vijñāto'si mayā pūrvaṃ ceṣṭañśastraparīkṣaṇe |
āsthā tu tvayi me nāsti yatosi na hatastadā

158.40

ब्रह्मरूपप्रतिच्छन्नो न नो वदसि चाप्रियम् ।
प्रियेषु रममाणं त्वां न चैवाप्रियकारिणम् ।
ब्रह्मरूपेण विहितं नैव हन्यामनागसम्

brahmarūpapraticchanno na no vadasi cāpriyam |
priyeṣu ramamāṇaṃ tvāṃ na caivāpriyakāriṇam |
brahmarūpeṇa vihitaṃ naiva hanyāmanāgasam

158.41

राक्षसं जानमानोऽपि यो हन्यान्नरकं व्रजेत् ।
अपक्वस्य च कालेन वधस्तव न विद्यते

rākṣasaṃ jānamāno'pi yo hanyānnarakaṃ vrajet |
apakvasya ca kālena vadhastava na vidyate

158.42

नूनमद्यासि संपक्वो यथा ते मतिरीदृशी ।
दत्ता कृष्णापहरणे कालेनाद्भुतकर्मणा ।
सोपि कालं समासाद्य तथाऽद्य नभविष्यसि

nūnamadyāsi saṃpakvo yathā te matirīdṛśī |
dattā kṛṣṇāpaharaṇe kālenādbhutakarmaṇā |
sopi kālaṃ samāsādya tathā'dya nabhaviṣyasi

158.43

बडिशोऽयंत्वया ग्रस्तः कालसूत्रेण लम्बितः ।
मत्स्योऽम्भसीव स्यूतास्यः कथमद्य गमिष्यसि

baḍiśo'yaṃtvayā grastaḥ kālasūtreṇa lambitaḥ |
matsyo'mbhasīva syūtāsyaḥ kathamadya gamiṣyasi

158.44

यं चासि प्रस्थितो देशं मनः पूर्वं गतं च ते ।
न तं गन्तासि गन्तासि मार्गं बकहिडिम्बयोः

yaṃ cāsi prasthito deśaṃ manaḥ pūrvaṃ gataṃ ca te |
na taṃ gantāsi gantāsi mārgaṃ bakahiḍimbayoḥ

158.45

एवमुक्तस्तु भीमेन राक्षसः कालचोदितः ।
भीत उत्सृज्य तान्सर्वान्युद्धाय समुपस्थितः

evamuktastu bhīmena rākṣasaḥ kālacoditaḥ |
bhīta utsṛjya tānsarvānyuddhāya samupasthitaḥ

158.46

अब्रवीच्च पुनर्भीमं रोषात्प्रस्फुरिताधरः ।
न मे मूढा दिशः पाप त्वदर्थं मे विलम्बनम्

abravīcca punarbhīmaṃ roṣātprasphuritādharaḥ |
na me mūḍhā diśaḥ pāpa tvadarthaṃ me vilambanam

158.47

श्रुता मे राक्षसा ये ये त्वया विनिहता रणे ।
तेषामद्यकरिष्यामि तवास्रेणोदकक्रियाम्

śrutā me rākṣasā ye ye tvayā vinihatā raṇe |
teṣāmadyakariṣyāmi tavāsreṇodakakriyām

158.48

एवमुक्त्वातदा भीमं राक्षसो योद्धुमाययौ ।
करालवदनः क्रोधात्कालसर्प इव श्वसन्

evamuktvātadā bhīmaṃ rākṣaso yoddhumāyayau |
karālavadanaḥ krodhātkālasarpa iva śvasan

158.49

एवमुक्तस्ततो भीमः सृक्विणी परिलेलिहन् ।
स्मयमान इव क्रोधात्साक्षात्कालान्तकोपमः

evamuktastato bhīmaḥ sṛkviṇī parilelihan |
smayamāna iva krodhātsākṣātkālāntakopamaḥ

158.50

ब्रुवन्वै तिष्ठतिष्ठेति क्रोधसंरक्तलोचनः ।
बाहुसंरम्भमेवेच्छन्नभिदुद्राव राक्षसम्

bruvanvai tiṣṭhatiṣṭheti krodhasaṃraktalocanaḥ |
bāhusaṃrambhamevecchannabhidudrāva rākṣasam

158.51

मुहुर्मुहुर्व्याददानः सृक्विणी परिसंलिहन् ।]
अभिदुद्राव संरब्धो बलो वज्रधरं यथा

muhurmuhurvyādadānaḥ sṛkviṇī parisaṃlihan |]
abhidudrāva saṃrabdho balo vajradharaṃ yathā

158.52

भीमसेनोऽप्यवष्टब्धो नियुद्धायाभवत्स्थितः ।
राक्षसोऽपि च विस्रब्धो बाहुयुद्धमकाङ्क्षत

bhīmaseno'pyavaṣṭabdho niyuddhāyābhavatsthitaḥ |
rākṣaso'pi ca visrabdho bāhuyuddhamakāṅkṣata

158.53

वर्तमाने तयो राजन्बाहुयुद्धे सुदारुणे ।
माद्रीपुत्रावतिक्रुद्धावुभावप्यभ्यधावताम्

vartamāne tayo rājanbāhuyuddhe sudāruṇe |
mādrīputrāvatikruddhāvubhāvapyabhyadhāvatām

158.54

न्यवारयत्तौ प्रहसन्कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ।
शक्तोऽहं राक्षसस्येति प्रेक्षध्वमिति चाब्रवीत्

nyavārayattau prahasankuntīputro vṛkodaraḥ |
śakto'haṃ rākṣasasyeti prekṣadhvamiti cābravīt

158.55

आत्मना भ्रातृभिश्चैव धर्मेण सुकृतेन च ।
इष्टेन च शपे राजन्सूदयिष्यामि राक्षसम्

ātmanā bhrātṛbhiścaiva dharmeṇa sukṛtena ca |
iṣṭena ca śape rājansūdayiṣyāmi rākṣasam

158.56

इत्येवमुक्त्वा तौ वीरौ स्पर्धमानौ परस्परम् ।
बाहुभिः समसज्जेतामुभौ रक्षोवृकोदरौ

ityevamuktvā tau vīrau spardhamānau parasparam |
bāhubhiḥ samasajjetāmubhau rakṣovṛkodarau

158.57

तयोरासीत्संप्रहारः क्रुद्धयोर्भीमरक्षसोः ।
अमृष्यमाणयोः सङ्ख्ये शक्रशम्बरयोरिव

tayorāsītsaṃprahāraḥ kruddhayorbhīmarakṣasoḥ |
amṛṣyamāṇayoḥ saṅkhye śakraśambarayoriva

158.58

तौ वीरौ समभिक्रुद्धावन्योन्यं पर्यधावताम् ।
आरुज्यारुज्यतौ वृक्षानन्योन्यमभिजघ्नतुः ।
जीमूताविव धर्मान्ते विनदन्तौ महाबलौ

tau vīrau samabhikruddhāvanyonyaṃ paryadhāvatām |
ārujyārujyatau vṛkṣānanyonyamabhijaghnatuḥ |
jīmūtāviva dharmānte vinadantau mahābalau

158.59

बभञ्जतुर्महावृक्षानूरुभिर्बलिनां वरौ ।
अन्योन्येनाभिसंरब्धौ परस्परवधैषिणौ

babhañjaturmahāvṛkṣānūrubhirbalināṃ varau |
anyonyenābhisaṃrabdhau parasparavadhaiṣiṇau

158.60

तद्वृक्षयुद्धमभवनमहीरुहविनाशनम् ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोः पुरेव कपिसिंहयोः

tadvṛkṣayuddhamabhavanamahīruhavināśanam |
vālisugrīvayorbhrātroḥ pureva kapisiṃhayoḥ

158.61

आविध्याविध्य तौ वृक्षान्मुहूर्तमितरेतरम् ।
ताडयामासतुरुभौ विनदन्तौ मुहुर्मुहुः

āvidhyāvidhya tau vṛkṣānmuhūrtamitaretaram |
tāḍayāmāsaturubhau vinadantau muhurmuhuḥ

158.62

तस्मिन्देशे यदा वृक्षाः सर्व एव निपातिताः ।
पुगीकृताश्च शतशः परस्परवधेप्सया

tasmindeśe yadā vṛkṣāḥ sarva eva nipātitāḥ |
pugīkṛtāśca śataśaḥ parasparavadhepsayā

158.63

ततः शिलाः समादाय मुहूर्तमिव भारत ।
महाभ्रैरिव शैलेन्द्रौ युयुधाते महाबलौ

tataḥ śilāḥ samādāya muhūrtamiva bhārata |
mahābhrairiva śailendrau yuyudhāte mahābalau

158.64

शिलाभिरुग्ररूपाभिर्बृहतीभिः परस्परम् ।
वज्रैरिव महावेगैराजघ्नतुरमर्षणौ

śilābhirugrarūpābhirbṛhatībhiḥ parasparam |
vajrairiva mahāvegairājaghnaturamarṣaṇau

158.65

अभिद्रुत्य च भूयस्तावन्योन्यबलदर्पितौ ।
भुजाभ्यां परिगृह्याथ चकर्षाते गजाविव

abhidrutya ca bhūyastāvanyonyabaladarpitau |
bhujābhyāṃ parigṛhyātha cakarṣāte gajāviva

158.66

मुष्टिभिश् महाघोरैरन्योन्यमभिपेततुः ।
ततः कटकटाशब्दो बभूव शुमहात्मनोः

muṣṭibhiś mahāghorairanyonyamabhipetatuḥ |
tataḥ kaṭakaṭāśabdo babhūva śumahātmanoḥ

158.67

ततः संहृत्यमुष्टिं तु पञ्चशीर्षमिवोरगम् ।
वेगेनाभ्यहनद्भीमो राक्षसस्य शिरोधराम्

tataḥ saṃhṛtyamuṣṭiṃ tu pañcaśīrṣamivoragam |
vegenābhyahanadbhīmo rākṣasasya śirodharām

158.68

ततः श्रान्तं तु तद्रक्षो भीमसेनभुजाहतम् ।
सुपरिभ्रान्तमालक्ष्य भीमसेनोऽभ्यवर्तत

tataḥ śrāntaṃ tu tadrakṣo bhīmasenabhujāhatam |
suparibhrāntamālakṣya bhīmaseno'bhyavartata

158.69

तत एनं महाबाहुर्बाहुभ्याममरोपमः ।
समुत्क्षिप्य बलाद्भीमो निष्पिपेष महीतले

tata enaṃ mahābāhurbāhubhyāmamaropamaḥ |
samutkṣipya balādbhīmo niṣpipeṣa mahītale

158.70

ततः संपीड्य बलवद्भुजाभ्यां क्रोधमूर्च्छितः ।
तस्य गात्राणि सर्वाणि चूर्णयामास पाण्डवः ।
अरत्निना चाभिहत्य शिरः कायादपाहरत्

tataḥ saṃpīḍya balavadbhujābhyāṃ krodhamūrcchitaḥ |
tasya gātrāṇi sarvāṇi cūrṇayāmāsa pāṇḍavaḥ |
aratninā cābhihatya śiraḥ kāyādapāharat

158.71

संदष्टौष्ठं विवृत्ताक्षं फलं वृक्षादिव च्युतम् ।
जटासुरस्य तु शिरो भीमसेनबलाद्धृतम् ।
पपात रुधिरादिग्धं संदष्टदशनच्छदम्

saṃdaṣṭauṣṭhaṃ vivṛttākṣaṃ phalaṃ vṛkṣādiva cyutam |
jaṭāsurasya tu śiro bhīmasenabalāddhṛtam |
papāta rudhirādigdhaṃ saṃdaṣṭadaśanacchadam

158.72

तं निहत्यमहेष्वासो युधिष्ठिरमुपागमत् ।
स्तूयमानो द्विजाग्र्यैस्तु मरुद्भिरिव वासवः

taṃ nihatyamaheṣvāso yudhiṣṭhiramupāgamat |
stūyamāno dvijāgryaistu marudbhiriva vāsavaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)