अध्याय 29: विनता की मुक्ति और अमृत की वापसी

ततो व्रज्रं सहस्राक्षो दृष्ट्वा सक्तं वरायुधम् ।
ऋषींश्च दृष्ट्वा सहसा सुपर्णमिदमब्रवीत्

tato vrajraṃ sahasrākṣo dṛṣṭvā saktaṃ varāyudham |
ṛṣīṃśca dṛṣṭvā sahasā suparṇamidamabravīt

कद्रूमभ्यगमत्तूर्णममृतं गृह्य भारतः

kadrūmabhyagamattūrṇamamṛtaṃ gṛhya bhārataḥ

तदाहृतं मया शीघ्रममृतं जननीकृते ।
अदासी सा भवत्वद्य विनता धर्मिचारिणी

tadāhṛtaṃ mayā śīghramamṛtaṃ jananīkṛte |
adāsī sā bhavatvadya vinatā dharmicāriṇī

स्वागतं स्वाहृतं चेदममृतं विनतात्मज ।
अदासी जननी तेऽद्य पुत्र कामवशा शुभा ।

svāgataṃ svāhṛtaṃ cedamamṛtaṃ vinatātmaja |
adāsī jananī te'dya putra kāmavaśā śubhā |

एवमुक्ते तदा सा च सम्प्राप्ता विनता गृहम् ॥
उपनीय यथान्यायं विहगो बलिनांवरः ।

evamukte tadā sā ca samprāptā vinatā gṛham ||
upanīya yathānyāyaṃ vihago balināṃvaraḥ |

स्मृत्वा निकृत्या विजयं मातुः सम्प्रतिपद्य च ॥
वधं च भुजगेन्द्राणां ये वालास्तस्य वाजिनः ।

smṛtvā nikṛtyā vijayaṃ mātuḥ sampratipadya ca ||
vadhaṃ ca bhujagendrāṇāṃ ye vālāstasya vājinaḥ |

बभूवुरसितप्रख्या निकृत्या वै जितं त्वया ॥
तामुवाच ततो न्याय्यं विहगो बलिनांवरः ।

babhūvurasitaprakhyā nikṛtyā vai jitaṃ tvayā ||
tāmuvāca tato nyāyyaṃ vihago balināṃvaraḥ |

उञ्जहारामृतं तूर्णमुत्पपात च रंहसा ॥
तद्गृहीत्वाऽमृतं तूर्णं प्रयान्तमपराजितम् ।

uñjahārāmṛtaṃ tūrṇamutpapāta ca raṃhasā ||
tadgṛhītvā'mṛtaṃ tūrṇaṃ prayāntamaparājitam |

किमर्थं वैनतेय त्वमाहृत्यामृतमुत्तमम् ।
पुनर्हरति दुर्बुद्धे मा जातु वृजितं कृथाः

kimarthaṃ vainateya tvamāhṛtyāmṛtamuttamam |
punarharati durbuddhe mā jātu vṛjitaṃ kṛthāḥ

अमृताहरणं मेऽद्य यत्कृतं जननीकृते ।
भवत्या वचनादेतदाहरामृतमित्युत

amṛtāharaṇaṃ me'dya yatkṛtaṃ jananīkṛte |
bhavatyā vacanādetadāharāmṛtamityuta

आहृतं तदिदं शीघ्रं मुक्ता च जननी मम ।
हराम्येष पुनस्तत्र यत एतन्मयाऽऽहृतम्

āhṛtaṃ tadidaṃ śīghraṃ muktā ca jananī mama |
harāmyeṣa punastatra yata etanmayā''hṛtam

यदि मां भवती ब्रूयादमृतं मे च दीयताम् ।
तथा कुर्यां न वा कुर्यां न हि त्वममृतक्षमा ।
मया धर्मेण सत्येन विनता च समुद्धृता

yadi māṃ bhavatī brūyādamṛtaṃ me ca dīyatām |
tathā kuryāṃ na vā kuryāṃ na hi tvamamṛtakṣamā |
mayā dharmeṇa satyena vinatā ca samuddhṛtā

ततो गत्वाऽथ गरुडः पुरन्दरमुवाच ह ।
इदं मया वृत्रहन्तर्हृतं तेऽमृतमुत्तमम् ।
मात्रर्थे हि तथैवेदं गृहाणामृतमाहृतम्

tato gatvā'tha garuḍaḥ purandaramuvāca ha |
idaṃ mayā vṛtrahantarhṛtaṃ te'mṛtamuttamam |
mātrarthe hi tathaivedaṃ gṛhāṇāmṛtamāhṛtam

माता च मम देवेश दासीत्वमुपजग्मुषी ।
भुजङ्गमानां मातुर्वै सा मुक्ताऽमृतदर्शनात्

mātā ca mama deveśa dāsītvamupajagmuṣī |
bhujaṅgamānāṃ māturvai sā muktā'mṛtadarśanāt

एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षः सुपर्णमनुमन्यते ।
उवाच च मुदा युक्तो दिष्ट्यादिष्ट्येति वासवः

etacchrutvā sahasrākṣaḥ suparṇamanumanyate |
uvāca ca mudā yukto diṣṭyādiṣṭyeti vāsavaḥ

क्रषयो ये सहस्राक्षमुपासन्ति सुरैः सह ।
ते सर्वे च मुदा युक्ता विश्वेदेवास्तथैव च

kraṣayo ye sahasrākṣamupāsanti suraiḥ saha |
te sarve ca mudā yuktā viśvedevāstathaiva ca

ततस्तमृषयः सर्वे देवाश्च भरतर्षभ ।
ऊचुः पुरन्दरं दृष्टा गरुडो लभतां वरम्

tatastamṛṣayaḥ sarve devāśca bharatarṣabha |
ūcuḥ purandaraṃ dṛṣṭā garuḍo labhatāṃ varam

ततः शचीपतिर्वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ।
जनिष्यति हृषीकेशः स्वयमेवैष पक्षिराट्

tataḥ śacīpatirvākyamuvāca prahasanniva |
janiṣyati hṛṣīkeśaḥ svayamevaiṣa pakṣirāṭ

केशवः पुण्डरीकाक्षः शूरपुत्रस्य वेश्मनि ।
स्वयं धर्मस्य रक्षार्थं विभज्य भुजगाशनः

keśavaḥ puṇḍarīkākṣaḥ śūraputrasya veśmani |
svayaṃ dharmasya rakṣārthaṃ vibhajya bhujagāśanaḥ

एष ते पाण्डवश्रेष्ठ गरुडोऽथ पतत्रिराट् ।
सुपर्णो वैनतेयश्च कीर्तितो भद्रमस्तु ते

eṣa te pāṇḍavaśreṣṭha garuḍo'tha patatrirāṭ |
suparṇo vainateyaśca kīrtito bhadramastu te

तदेतद्भरतश्रेष्ठ मयाऽऽख्यानं प्रकीर्तितम् ।
सुपर्णस्य महाबाहो किं भूयः कथयामि ते

tadetadbharataśreṣṭha mayā''khyānaṃ prakīrtitam |
suparṇasya mahābāho kiṃ bhūyaḥ kathayāmi te